• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polscy archeolodzy badają inkaskie miejsce kultu na wulkanie Solimana

    24.02.2012. 07:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wstępne badania inkaskiego centrum administracyjno-ceremonialnego Muyu Muyu, które znajduje się na stokach wulkanu Solimana w południowo-wschodnim Peru, przeprowadzili w ostatnim sezonie badawczym archeolodzy z Centrum Studiów Andyjskich Uniwersytetu Warszawskiego w Cuzco (Universidad de Varsovia Centro de Estudios Andinos en el Cusco). Obecnie przygotowują się do szczegółowych badań tego stanowiska.

    "To jeden z głównych ośrodków administracyjnych i religijnych czwartej części imperium Inków, zwanej Kuntisuyu" - wyjaśnia prof. Mariusz Ziółkowski, dyrektor Centrum Studiów Andyjskich Uniwersytetu Warszawskiego w Cuzco oraz Ośrodka Badań Prekolumbijskich Uniwersytetu Warszawskiego.

    Na terenie całej czwartej części imperium Inków istniało prawdopodobnie pięć sanktuariów. Polscy i peruwiańscy naukowcy we współpracy z badaczami z Hiszpanii i Niemiec badają dwa z nich. Znajdują się one na stokach liczących ponad 6 tys. m n. p. m. wulkanów Coropuna - stanowisko Maucallacta i Solimana - stanowisko Muyu Muyu.

    Badania są prowadzone w ramach Projektu Archeologicznego Condesuyos, realizowanego we współpracy z Uniwersytetem Katolickim Santa Maria w Arequipie. Jego celem jest zbadanie inkaskiej sieci osadniczej w okolicach wulkanów Coropuna i Solimana. W ramach tego projektu naukowcy zlokalizowali ponad 130 stanowisk archeologicznych.

    Badania na stanowisku Maucallacta prowadzone są od 1996 roku. Archeolodzy zlokalizowali tu osadę i centrum administracyjno-ceremonialne, jedno z najważniejszych w państwie Inków. Na stanowisku Maucallacta odkryli m.in. doskonale zachowane budynki, pozostałości budynku wyroczni, resztki imperialnej ceramiki oraz wyroby metalowe. W 2009 roku stanowisko archeologiczne Maucallacta zostało udostępnione turystom. Prace adaptacyjne zostały sfinansowane w ramach programu "Polska Pomoc" Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

    Badania na stanowisku Muyu Muyu trwają od 2008 roku. "Poszukiwania tego miejsca trwały dłużej niż stanowiska Maucallacta, ze względu na bardziej skomplikowany teren. Od początku przypuszczaliśmy, że znalezione przez nas miejsce, to właściwe stanowisko, jednak dopiero po rozpoznaniu innych miejsc wokół wulkanu, a także prześledzeniu starych inkaskich dróg wokół góry mogliśmy z całą odpowiedzialnością powiedzieć, że to jest to właściwe miejsce" - opowiada Mariusz Ziółkowski.

    "W ubiegłym roku przeprowadziliśmy badania polegające na wykonaniu planu geodezyjnego tego obiektu, dokonaliśmy powierzchniowego rozpoznania archeologicznego i wykonaliśmy dokumentację fotograficzną" - dodaje naukowiec.

    Następnym krokiem - zapowiada - będzie zgłoszenie stanowiska do rejestru dziedzictwa narodowego Peru. Stanowisko nie znajduje się jeszcze na tej liście, ponieważ to tej pory nie było rozpoznane.

    "W tym roku planujemy kontynuację prac porządkujących na miejscu. Wystąpimy także o zgodę na przeprowadzenie bardziej szczegółowego rozpoznania archeologicznego" - zapowiada prof. Ziółkowski.

    Stanowisko znajduje się w wyróżniającym się miejscu w stosunku do wulkanu Solimana. Od południowej strony w górnej części wulkanu znajduje się kaldera, czyli zagłębienie, które schodzi uskokami i tarasami kilkanaście kilometrów w dół, w stronę rzeki. Na wysokości 3000-3100 m n.p.m. na stokach wulkanu znajdują się pola uprawne. "Na takim w miarę wypłaszczeniu w ramach tej kaldery znajduje się pagórek, na szczycie którego ulokowane jest badane przez nas sanktuarium - mówi prof. Ziółkowski. - Z tego pagórka rozciąga się widok z jednej strony na główny szczyt widziany od strony południowej wulkanu Solimana, a z drugiej strony na dół doliny i znajdujące się tam pola. To miało duże znaczenie ceremoniale".

    Stanowisko Muyu Muyu to duża dwustopniowa platforma o wymiarach 60 na 38 metrów. Jej wysokość wynosi 8 metrów, przy czym wysokość pierwszego stopnia to 4,5 metra. Na jej szczycie zachowały się budynki.

    "Budowle zachowały się stosunkowo dobrze, ze względu na to, że znajdują się w terenie, gdzie zaludnienie jest stosunkowo nieduże i nie ma żadnych dróg. Nie można więc było zabrać tego kamienia na budulec, bo niby dokąd. Od najbliższej szosy na mule jest tam 6 godzin solidnego podejścia" - mówi naukowiec.

    "Ustawienie platformy, pewne elementy, które znaleźliśmy wokół, wskazują na dość intensywną interwencję inkaskich rzemieślników. Musiano specjalnie sprowadzić tu specjalistów, prawdopodobnie z Cuzco, ponieważ typ kamieniarki w niektórych przypadkach w detalach architektonicznych jest typem, którego miejscowa ludność nie stosowała. To ewidentnie elementy, które zostały przyniesione z zewnątrz. Potwierdziło się to, co wiedzieliśmy ze źródeł historycznych, informujących o dużym nakładzie inwestycyjnym włożonym przez administrację inkaską" - opowiada profesor.

    Jak wyjaśnia, Inkowie za pośrednictwem lokalnych centrów religijno-administracyjnych sprawowali podstawową kontrolę nad podbitymi terenami. Uważali, że imperium może sprawnie funkcjonować dzięki kontroli jego mieszkańców na poziomie ideologii i religii.

    "Sieć centrów religijno-administracyjnych to najbardziej efektywna forma kontroli przy najmniejszym nakładzie środków - mówi Mariusz Ziółkowski. - Inkowie stanowili w ramach swojego państwa wielkość rzędu kilku procent populacji, czyli kilkaset tysięcy osób. Siłą rzeczy kontrola obszarów np. za pośrednictwem garnizonów wojskowych byłaby nieefektywna, ponieważ nie starczyłoby im sił. Zatem stosowali oni bardziej subtelne metody kontroli, właśnie za pośrednictwem sanktuariów, gromadząc w nich przynajmniej raz do roku mieszkańców imperium".

    ***

    Centrum Studiów Andyjskich Uniwersytetu Warszawskiego w Cuzco (Universidad de Varsovia Centro de Estudios Andinos en el Cusco) zostało założone w 2010 roku. Siedzibą stacji jest Narodowy Uniwersytet San Antonio Abad w Cuzco.

    Centrum jest kolejną obok Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW i Ośrodka Badań nad Antykiem zagraniczną placówką badawczą Uniwersytetu Warszawskiego, która zajmuje się pracami archeologicznymi. Celem ośrodka jest koordynowanie na terenie Ameryki Południowej działań polskich i lokalnych specjalistów w zakresie różnych nauk, nie tylko archeologii, ale także antropologii, etnohistorii, historii oraz nauk biologicznych i o ziemi.

    Stacja w Cuzco formalnie zarządza wspólnymi projektami Ośrodka Badań Prekolumbijskich Uniwersytetu Warszawskiego i lokalnych ośrodków naukowych, realizowanych do tej pory w Ameryce Południowej.

    Wśród tych projektów są:

    - Projekt Archeologiczny Condesuyos realizowany od 1996 roku we współpracy z archeologami z Katolickiego Uniwersytetu NMP (UCSM) w Arequipie;

    - Projekt Archeologiczny "Valle de Culebras", realizowany od 2002 roku we współpracy z Pontyfikalnym Uniwersytetem Katolickim (PUCP) w Limie;

    - Projekt Antaras nasquenses (Nazkeńskie fletnie Pana), który realizują wspólnie OBP UW i Włoska Misji Archeologiczna;

    - Projekt Tiwanaku-Kantatallita realizowany we współpracy z Włoską Misją Archeologiczną;

    - Badania kultury Majów.

    PAP - Nauka w Polsce, Bogusława Szumiec-Presch

     

    bsz/ agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Mariusz Ziółkowski (20 października 1953 w Warszawie) - polski archeolog, dr hab. prof. Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Ośrodka Badań Prekolumbijskich i profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Katolickiego Santa María w Arequipie w Peru. Cuzco lub Cusco (kecz. Qosqo lub Qusqu) – miasto położone w południowej części Peru na wysokości 3326 m n.p.m. Obecnie stolica regionu Cuzco, liczba mieszkańców w 1990 r. wynosiła 275 tys. Miasto zostało założone przez pierwszego władcę Inków Manco Capaca w XII wieku, zostało zdobyte w 1533 r przez oddziały Francisco Pizarro. Podczas powstania Manco Inki w 1536 r. miasto zostało spalone. Hiszpanie w tym samym miejscu zbudowali swoje miasto. Kilkakrotnie nawiedzane przez silne trzęsienia ziemi (w 1650, 1950 i 1986 r.). W czasach Imperium Inków w Cuzco znajdowała się stolica państwa. Nazwa Cuzco w języku keczua oznacza pępek świata, lub, według innej wersji, pochodzi od keczuańskiej frazy "qusqu wanka", skała sowy. Największy rozkwit miał miejsce w drugiej połowie XV wieku, za panowania Pachacutiego. Z czasów inkaskich zachowały się pozostałości zabudowań. Święta Dolina Inków (hiszp. Valle Sagrado de los Incas) - dolina w Andach peruwiańskich, w pobliżu miasta Cuzco, stanowiąca niegdyś rdzeń imperium Inków. Została utworzona przez rzekę Urubamba i jej dopływy. W dolinie znajduje się szereg stanowisk archeologicznych związanych z kulturą inkaską.

    Piotr Dyczek (ur. w 1956 r.) - polski archeolog, doktor hab. nauk historycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, pracownik naukowy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jest kierownikiem Zakładu Kultury Materialnej Antyku w tymże Instytucie oraz kierownikiem Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadził liczne archeologiczne misje badawcze (m.in. w Egipcie, Sudanie, Bułgarii). Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego (CE UW) – samodzielna jednostka międzywydziałowa Uniwersytetu Warszawskiego, prowadząca działalność dydaktyczną z zakresu studiów europejskich, badania problemów związanych z integracją europejską, a także gromadząca i udostępniająca informację naukową i dokumentację związaną z europejskimi procesami integracyjnymi. Centrum posiada własny program wydawniczy w Warszawie, w tzw. "Ośrodku Ksawerów" przy Alei Niepodległości 22.

    Polsko-egipska Archeologiczna i Geologiczna Misja Skalna - prowadzi badania na skalnej półce położonej nad świątynią królowej Hatszepsut w Deir el-Bahari w Egipcie. Powstała w 1998 r. w wyniku umowy pomiędzy Centrum Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego im. Kazimierza Michałowskiego a władzami Uniwersytetu w Tanta, a następnie Uniwersytetu Ain Shams w Kairze. Ze strony polskiej kierownikiem Misji jest od początku prof. dr hab. Andrzej Niwiński z Instytutu Archeologii UW, ze strony egipskiej - prof. Shafia Bedier z Wydziału Sztuki Uniwersytetu Ain Shams w Kairze. Sacsayhuamán – kompleks inkaskich kamiennych murów wzniesionych w pobliżu miasta Cuzco, w Peru, na wysokości ponad 3600 m n.p.m. W 1983 roku obiekt został wpisany wraz z historycznym miastem Cuzco na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

    Coricancha (kecz. Złoty Dziedziniec) – świątynia Słońca w Cuzco, stolicy Imperium Inków, poświęcona najwyższym bogom inkaskiego panteonu, miejsce koronacji i pochówku władców Inków od czasów Sinchi Rocy do Huayny Capaca, jedno z najważnieszych sanktuariów inkaskich. Adam Ziółkowski (ur. 1951) - polski historyk starożytności, profesor nadzwyczajny na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego (Zakład Historii Starożytnej) oraz na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Zakład Historii Kościoła). Tłumacz, autor podręczników szkolnych i akademickich. W 1993 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego na podstawie rozprawy pt. The Temples of Mid-Republican Rome and Their Historical and Topographical Context (książka została opublikowana w Rzymie rok wcześniej). Zainteresowania badawcze profesora Ziółkowskiego skupiają się m.in. na zagadnieniach początków miasta Rzym, wczesnej historii państwa rzymskiego (królestwo i wczesna republika), dziejach chrześcijaństwa w starożytności. Członek Collegium Invisibile.

    Dokumentacja prac archeologicznych, dokumentacja prac wykopaliskowych, dokumentacja archeologiczna - sporządzana jest na bieżąco w trakcie prac badawczych. Jej celem jest umożliwienie odtworzenia w przyszłości nie istniejącego stanowiska archeologicznego, które zostało rozkopane przez archeologów. Dokumentacja powinna być prowadzona w taki sposób który pozwoli trójwymiarowo zrekonstruować całe stanowisko wraz z lokalizacją i wyglądem zabytków, obiektów i przebiegiem warstw.

    Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej im. Kazimierza Michałowskiego (ang. Polish Centre of Mediterranean Archaeology, w skrócie PCMA) - samodzielna placówka badawcza Uniwersytetu Warszawskiego. Pod obecną nazwą istnieje od 1990 roku. Do głównych celów Centrum należy organizacja oraz koordynacja badań archeologicznych, konserwatorskich i rekonstrukcyjnych w północno-wschodniej Afryce, na Bliskim Wschodzie oraz na Cyprze. Prace Centrum są prowadzone na stanowiskach obejmujących szeroki horyzont czasowy, od czasów prehistorycznych, poprzez wszystkie okresy historyczne starożytnych cywilizacji śródziemnomorskich, aż po późny antyk i arabskie wczesne średniowiecze. Oprócz prowadzenia badań terenowych do zadań Centrum należy kompleksowa dokumentacja znalezisk, publikacja wyników badań. Centrum zarządza Stacją Badawczą w Kairze.

    Mirosław Kofta (ur. 3 stycznia 1945) – psycholog, profesor nauk humanistycznych, pracownik naukowy Wydziału Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego (kierownik Katedry Psychologii Osobowości) i Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie, członek zespołu Centrum Badań nad Uprzedzeniami UW, kierownik Ośrodka Badań Psychologicznych Instytutu Studiów Społecznych UW. Zasiada w Radzie Narodowego Centrum Nauki, Radzie Naukowej Instytutu Psychologii PAN, jest członkiem Komitetu Psychologii PAN Polskiej Akademii Nauk. Brat Jonasza Kofty (poety), mąż Krystyny Kofty (pisarki). Badania sondażowe - metoda badawcza w archeologii polegająca na eksploracji niewielkiej części stanowiska archeologicznego. Badania prowadzone są tylko w wykopach o małej powierzchni. Inna wersja metody polega na przecinaniu powierzchni stanowiska wąskimi rowami sondażowymi.

    Warstwa mechaniczna - metoda eksploracji stanowiska archeologicznego polegająca na zdejmowaniu warstw archeologicznych o określonej przez archeologa miąższości. Przykładowo w czasie badań schodzi się o 5, 10 cm lub na sztych łopaty. Metoda ta sprawdza się w przypadku stanowisk składających się z niewielu warstw. Jeżeli stanowisko jest wielowarstwowe konieczne jest zastosowanie metody stratygraficznej. Często warstwa mechaniczna jest wstępem do badań stratygraficznych. Przed przystąpieniem do wykopalisk stratygraficznych teren jest oczyszczany przy pomocy warstwy mechanicznej. Huayna Picchu lub Wayna Pikchu (Keczua: Młody Szczyt) – szczyt w południowym Peru, w regionie Cuzco, w odległości 112 km od miasta Cuzco. Wznosi się 360 m nad Machu Picchu, najlepiej zachowanym miastem Inków. U stóp szczytu płynie rzeka Urubamba. Już Inkowie wybudowali szlak na Huayna Picchu oraz świątynie i tarasy na szczycie. Dziennie na szczyt może wyjść tylko 400 osób. Droga na szczyt jest stroma, miejscami eksponowana. Miejscami droga jest śliska dlatego też zainstalowano ułatwienia na szlaku. W porze deszczowej zdarza się, że szlak jest zamykany.

    Studia Europejskie - kwartalnik naukowy wydawany przez Centrum Europejskie Uniwersytetu Warszawskiego i upowszechniający informacje na temat założeń, przebiegu oraz rezultatów procesów integracji europejskiej. Periodyk jest miejscem prezentacji aktualnego stanu badań w zakresie europeistyki i studiów europejskich. Stanowi forum wymiany myśli i poglądów dla środowisk zajmujących się w Polsce szeroko rozumianą problematyką europejską. Kwartalnik znajduje się w wykazie czasopism punktowanych sporządzonym przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Redaktorem naczelnym "Studiów europejskich" jest Dariusz Milczarek.

    Dodano: 24.02.2012. 07:47  


    Najnowsze