• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polscy archeolodzy kontynuują badania w Kuwejcie

    21.02.2012. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego (CAŚ UW) podpisało umowę na kolejnych pięć lat badań w Kuwejcie - poinformowała PAP Agnieszka Szymczak. Misja archeologiczna, kierowana przez prof. Piotra Bielińskiego, dyrektora CAŚ UW, pracuje w północnej części tego kraju od 2007 roku.

    Podczas ostatniego sezonu - w listopadzie i grudniu 2011 roku -rozpoczęto wykopaliska na wyspie Fajlaka położonej na Zatoce Perskiej u wybrzeży Kuwejtu.

    Zdaniem archeologów jest to najbogatszy pod względem archeologicznym rejon Kuwejtu. Pracujące tam od lat 50. ubiegłego wieku międzynarodowe misje archeologiczne odkryły ślady osadnictwa datowanego od III tysiąclecia p.n.e. przez okres hellenistyczny, aż po islamskie średniowiecze. Około V/VI wieku pojawili się na wyspie Nestorianie - wyznawcy jednego z odłamów chrześcijaństwa wschodniego. Ślady ich bytności znajdują się m.in. na stanowisku Qusur, badanym przez ekipę pod kierownictwem dr Magdaleny Żurek.

    Tegoroczne prace polegały głównie na sporządzeniu szczegółowej mapy stanowiska i jego otoczenia. Założono też kilka próbnych wykopów w celu przebadania stratygrafii i rozpoznania organizacji przestrzennej zabudowań.

    Kilka dni temu na Fajlakę wyruszyła kolejna grupa polskich archeologów pod kierunkiem dr. Franciszka Pawlickiego, aby przeprowadzić badania w miejscach przyszłych inwestycji na wyspie.

    Ostatni sezon (listopad-grudzień 2011) obejmował również kontynuację wykopalisk w prehistorycznej osadzie Bahra 1. Stanowisko badane od 2009 roku pochodzi z okresu Ubaid - jak wskazuje materiał ceramiczny znajdowany na stanowisku - z faz 2 i 2/3 tego okresu, czyli z samego końca VI tysiąclecia p.n.e.

    Początkowo archeolodzy określili zidentyfikowane na powierzchni skupiska pozostałości archeologicznych symbolami SBH 38 i SBH 35, przypuszczając, że były to oddzielne osady. Jednak okazało się, że te dwa stanowiska prawdopodobnie tworzyły niegdyś jedno osiedle, dlatego przemianowano stanowisko na Bahra 1 (Bahra to region, gdzie leży osada).

    "Jeśli uda się potwierdzić ciągłość zabudowy między sektorami 38 i 35, będzie to największe znane stanowisko z okresu Ubaid nie tylko w Kuwejcie, ale zapewne i jedno z największych w rejonie Zatoki Perskiej" - czytamy w komunikacie prasowym CAŚ UW.

    W minionym sezonie archeolodzy skupili się na rozpoznaniu zasięgu zabudowań osady na zachód i na wschód od odkrytego w poprzednich sezonach tzw. Domu 1. W wielu miejscach fragmenty kamiennych murów znajdują się niemal na samej powierzchni, dlatego niewielkim nakładem pracy udało się prześledzić przebieg zabudowań na obszarze niemal 1350 m kw. Dzięki temu odkryto kilkanaście nowych pomieszczeń i instalacji gospodarczych, w tym palenisk.

    Nieco trudniejsze były prace na wschód od Domu 1, gdyż tam wszelkie pozostałości archeologiczne skrywała gruba warstwa nawianego piasku. Wykopano tam 40-metrowy rów sondażowy o szerokości 2 m. Na pozostałości kamiennych murów natrafiono na głębokości prawie 1 metra, co daje nadzieję archeologom na odkrycie w pobliżu kolejnych fragmentów osady.

    Wkrótce do Kuwejtu wylatuje ekipa archeologów pod kierunkiem dr. Łukasza Rutkowskiego, która będzie kontynuować badania grobów i innych konstrukcji kamiennych w pustynnym regionie As-Sabbiya.

    PAP - Nauka w Polsce

    szz/ agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Świadki profilowe - termin stosowany w archeologii na określenie pozostawionych nienaruszonych fragmentów stratyfikacji stanowiska archeologicznego. Ściany świadków profilowych przez to iż zawierają obraz układu warstw służą do zadokumentowania historii stanowiska. Pozostawianie na stanowisku świadków profilowych pozwala równocześnie prowadzić obserwacje w płaszczyźnie poziomej i pionowej. Pozostawione świadki profilowe zakrywają fragmenty badanego stanowiska, uniemożliwiając jego dokładne przebadanie. Należy zauważyć iż przekroje przez stratyfikacje stanowiska powstają także na ścianach wykopów. W przypadku wykopalisk szerokopłaszczyznowych nie można polegać na obserwacji ścian wykopów, ponieważ badany jest duży obszar, a stratyfikacja odnosi się tylko do granic wykopu. Warstwy mają zmienną miąższość i kontury. W takim wypadku pozostawia się dodatkowe świadki w wybranych miejscach. Po zadokumentowaniu zostają usunięte. Khirbat en-Nahas – stanowisko archeologiczne na terenie Jordanii, starożytna kopalnia miedzi, funkcjonująca na ogromną skalę prawdopodobnie już w X wieku p.n.e. Nazwa oznacza miedziane ruiny. Dziś Khirbat en-Nahas znajduje się na terytorium Jordanii. Niegdyś była to część kraju Edom – historycznej krainy, której mieszkańcy zagrażali Izraelowi królów Dawida i Salomona. Khirbat en-Nahas zajmuje prawie 10 hektarów, na których odnaleziono już fortecę i blisko 100 zabudowań. Dzięki wsparciu Wydziału Telekomunikacji i Informatyki Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego udało się opracować trójwymiarową rekonstrukcję królewskiej kopalni miedzi. Zespołem archeologów badających stanowisko kierowali Thomas Levy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Diego oraz Mohammad Najjara z jordańskiego Ministerstwa Starożytności. Wykopaliska stratygraficzne - jest to jedna z dwóch metod eksploracji stanowiska archeologicznego. Polega na usuwaniu warstw archeologicznych zgodnie z ich układem i konturami. Warstwy są usuwane w kolejności odwrotnej do tej w jakiej powstawały. Historia stanowiska jest odsłaniana od czasów najnowszych do czasów najdawniejszych. Archeolodzy posługują się tą metodą prowadzenia wykopalisk kiedy tylko możliwe jest rozróżnienie warstw. Warstwy archeologiczne mają różne kształty, niejednakową miąższość oraz różny przebieg. Warstwy często są zaburzone, przemieszane przez działalność człowieka. Prowadzenie badań tą metodą jest pracochłonne i żmudne, przynosi jednak najlepsze efekty.

    Dokumentacja prac archeologicznych, dokumentacja prac wykopaliskowych, dokumentacja archeologiczna - sporządzana jest na bieżąco w trakcie prac badawczych. Jej celem jest umożliwienie odtworzenia w przyszłości nie istniejącego stanowiska archeologicznego, które zostało rozkopane przez archeologów. Dokumentacja powinna być prowadzona w taki sposób który pozwoli trójwymiarowo zrekonstruować całe stanowisko wraz z lokalizacją i wyglądem zabytków, obiektów i przebiegiem warstw. Ekofakt – rodzaj źródła archeologicznego. Tym terminem określa się wszystkie występujące na stanowisku archeologicznym pozostałości organiczne i nieorganiczne pochodzące ze środowiska naturalnego. Przykładem ekofaktów mogą być szczątki roślinne, szczątki zwierzęce, warstwy popiołów wulkanicznych, osady naniesione przez wiatr itp.

    Kultura lateńska – sama nazwa pochodzi od eponimicznego stanowiska archeologicznego La Tène nad jeziorem Neuchâtel w Szwajcarii, w czasie badań archeologicznych w XIX wieku na tym stanowisku odkryto znaczne ilości zabytków związanych z ludnością celtycką. Archeolodzy terminem La Tène określają zbiór cech kulturowych charakterystycznych dla ludności celtyckiej, jednak kultura lateńska nie jest jednoznacznie tożsama z kulturą Celtów, gdyż niektóre grupy ludności celtyckiej znalazły się poza oddziaływaniem kultury lateńskiej (badania językowe). Kultura lateńska wykrystalizowała się na miejscowym podłożu kultury halsztackiej. Badania sondażowe - metoda badawcza w archeologii polegająca na eksploracji niewielkiej części stanowiska archeologicznego. Badania prowadzone są tylko w wykopach o małej powierzchni. Inna wersja metody polega na przecinaniu powierzchni stanowiska wąskimi rowami sondażowymi.

    Eksploracja stanowisk archeologicznych - pod tym pojęciem rozumiemy sposoby postępowania w trakcie wykopalisk. Metoda badawcza musi być dostosowana indywidualnie dla każdego rodzaju stanowiska. Inaczej wyglądają badania na stanowisku jednowarstwowym a inaczej na stanowisku wielowarstwowym. W czasie badań dąży się do odsłonięcia i zadokumentowania aktywności ludzkiej w przeszłości. Kiedy odsłaniane są jak największe fragmenty warstwy mówimy o wykopaliskach szerokopłaszczyznowych. Umożliwiają one rejestrację zmian w obrębie stanowiska poprzez dokumentację następstwa warstw w pionie, przekrojów, stratygrafii. Należy tak prowadzić eksplorację aby możliwe było odtworzenie trójwymiarowego obrazu nieodwracalnie zniszczonego przez nas w trakcie badań stanowiska archeologicznego. Celem pracy na stanowisku jest zgodna z rzeczywistością i jak najdokładniejsza rejestracja układu zabytków ruchomych i nieruchomych z ich kontekstem. Niezbędne do tego jest dokładne prowadzenie badań. Kultura Monteoru – kultura archeologiczna epoki brązu. Jej nazwa pochodzi od stanowiska w miejscowości Sărata Monteoru w okręgu Buzău w Rumunii. Badania archeologiczne przeprowadzone tam w latach 1955 - 1956 przez Iona Nestora i Eugenię Zaharia doprowadziły do odkrycia cmentarzyska datowanego na przełom VI i VII wieku. Odkryto tutaj ponad tysiąc grobów ciałopalnych.

    La Tène – miejscowość nad jeziorem Neuchâtel w Szwajcarii, stanowisko archeologiczne badane w połowie XIX wieku w bezpośrednim sąsiedztwie (określane tą samą nazwą) stało się eponimem kultury archeologicznej, zbiór charakterystycznych zabytków ze stanowiska La Tène archeolodzy określają mianem kultury lateńskiej.

    Twyfelfontein – stanowisko archeologiczne położone w regionie administracyjnym Kunene w Namibii, będące jedynym na terytorium tego kraju obiektem wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO, od 2007. Jego najważniejszymi elementami są ok. 2 tysiące petroglifów, pochodzących z pierwszego tysiąclecia przed i pierwszego tysiąclecia naszej ery.

    Tell, także tall – typ stanowiska archeologicznego, utworzonego z nawarstwiających się wskutek długotrwałego osadnictwa, szczątków osad ludzkich. Po raz pierwszy zjawisko akumulacji poziomów stratygraficznych osadnictwa ludzkiego na stanowisku typu tell zostało zauważone przez Heinricha Schliemanna i Wilhelma Dörpfelda podczas prac wykopaliskowych w Troi w latach 70 i 80 XIX wieku. Pierwsze naukowe metody prac wykopaliskowych na tego typu stanowisku opracował William Flinders Petrie i Frederick J. Bliss podczas wykopalisk w Tell el-Hesi w latach 1890-1892. Sekwencja stratygraficzna - w archeologii termin oznaczający występowanie po sobie kolejnych warstw archeologicznych w obrębie danego stanowiska archeologicznego. Analiza układu warstw pozwala archeologom odtworzyć dzieje stanowiska i ich kolejność. Układ warstw nie jest jednolity i same warstwy także nie są jednakowe w obrębie stanowiska. W różnych rejonach stanowiska proces powstawania warstw mógł przebiegać inaczej.

    Proces podepozycyjny - w archeologii terminem tym określa się destrukcję istniejących pierwotnie układów na stanowisku archeologicznym. Destrukcja często zachodzi na skutek działalności człowieka. Na przykład w przypadku stanowisk długo zamieszkiwanych, starsze warstwy były niszczone przez wkopywanie się w nie. Kamienne cegły starych budowli mogły być ponownie wykorzystywane przy budowie nowych obiektów. Również poszukiwacze skarbów i rabusie mogli niszczyć stanowiska archeologiczne. Niejednokrotnie planowane inwestycje i głęboka orka mogą stanowić zagrożenie dla stanowiska archeologicznego. Orka niszczy warstwy, ułatwia dostęp tlenu co zmienia temperaturę i potęguje działanie deszczu i wiatru. Inwestycja w postaci budowy dużego obiektu może całkowicie zniszczyć stanowisko. Stanowisko jest także przekształcane przez zwierzęta i rośliny (dżdżownice, korzenie). Erozja także jest elementem procesu podepozycyjnego. Erozja niszczy zabytki znajdujące się na powierzchni ziemi. Erozja gleby powoduje odsłonięcie ukrytych dotąd zabytków i ich niszczenie. Z kolei agradacja jest korzystna dla zabytków. Procesy podepozycyjne zmieniają i przekształcają stanowisko. Część kontekstu jest zmieniana, a część pozostaje bez zmian - powstaje skomplikowana sytuacja.

    Dodano: 21.02.2012. 00:04  


    Najnowsze