• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polscy i słowaccy archeolodzy odkryli w Egipcie starożytną stajnię

    03.12.2010. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Polsko-słowacka misja archeologiczna działająca pod auspicjami Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW odkryła w Tell el-Retaba w północno-wschodnim Egipcie jedyną znaną stajnię z III Okresu Przejściowego (1069-664 lat p.n.e.). Stanowisko identyfikowane jest przez badaczy z biblijnym Pithom. To był czwarty sezon badawczy polsko-słowackiej misji działającej w obrębie faraońskiej twierdzy Tell el-Retaba w Egipcie. Badaniami kierują: dr Sławomir Rzepka (Instytut Archeologii UW) ze strony polskiej oraz dr Jozef Hudec (Aigyptos Fundation) ze strony słowackiej.

    Stanowisko znajduje się na ważnym strategicznie szlaku łączącym w starożytności Egipt z Syropalestyną.

    Jak informują badacze, w tym sezonie prace skoncentrowały się wzdłuż współczesnej asfaltowej szosy przecinającej stanowisko. W najbliższej przyszłości planowana jest rozbudowa drogi, co spowoduje nieodwracalne zniszczenia na terenie starożytnej twierdzy. Z tego powodu archeolodzy porzucili tymczasowo swoje plany i ratowali zagrożoną inwestycją część stanowiska. Dlatego, oprócz standardowych badań wykopaliskowych, przeprowadzono również badania archeomagnetyczne i wykonano zdjęcia lotnicze z pomocą latawca.

    Nieoczekiwanie, w miejscu, w którym na podstawie wcześniejszych badań geofizycznych spodziewano się starożytnej drogi, odkryto kompleks pomieszczeń przeznaczonych dla zwierząt. Największe z nich naukowcy określili jako stajnię.

    Składała się ona dwóch rzędów wpuszczonych w podłogę dwudziestu kamieni, do których wiązane były konie. Niektóre kamienie pokryte są reliefami - jeden z nich przedstawia siedzące bóstwo (zapewne Ptah), na innym kamieniu można zobaczyć fragment postaci króla składającego ofiarę, na jeszcze innym - fragmenty monumentalnej inskrypcji z tytulaturą królewską.

    Archeolodzy przypuszczają, że materiał do budowy stajni pozyskano z rozbiórki świątyni boga Atuma, o której istnieniu wiadomo z wykopalisk, prowadzonych w Tell el-Retaba ponad 100 lat temu przez prof. W. M. F. Petriego. Świątynię wzniósł Ramzes II w czasach Nowego Państwa. Nie dotrwała jednak, a przynajmniej nie w całości, do Trzeciego Okresu Przejściowego, kiedy to powstała stajnia.

    Dotychczas nie były znane egipskie stajnie z III Okresu Przejściowego. Znane są pojedyncze tego typu budowle z całego okresu trwania cywilizacji egipskiej m.in. z Tell el-Amarna i Qantir.

    W czasie tegorocznej kampanii archeolodzy potwierdzili również swoje wcześniejsze ustalenia - twierdzę zbudowano później niż sądził słynny brytyjski archeolog W. M. F. Petrie, który początki fortyfikacji widział już w Pierwszym Okresie Przejściowym. Najnowsze odkrycia wskazują, że twierdza powstała w czasach Nowego Państwa.

    Przy murze twierdzy z czasów Ramzesa II odkryto dwa duże pomieszczenia będące zapewne fragmentem koszar, w których mieszkała załoga twierdzy. Wewnątrz nich znaleziono m.in. piec, żarna, pozostałości trzcinowej maty rozłożonej na podłodze. Badacze znaleźli też liczne fragmenty amfor na wino, w tym jeden z "etykietą" zapisaną w piśmie hieratycznym - rodzajem pisma hieroglificznego.

    PAP - Nauka w Polsce

    szz/ agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Sampling, sampling probabilistyczny – w archeologii, jedna z technik prowadzenia badań powierzchniowych. Przedmiotem badań są fragmenty interesującego nas rejonu na których prowadzi się szczegółowe badania. W przypadku kiedy zachodzi konieczność szybkiego przeprowadzenia badań i równocześnie brakuje środków finansowych lub czasu, archeolodzy decydują się na zastosowanie tego rodzaju badań. Stanowisko – miejsce uwiązywania konia w stajni. Stanowiska, w zależności od wymiarów stajni, umieszczone sa w jednym lub dwóch rzędach na dłuższych bokach budynku. Stanowiska nie są zamykane i z tego względu koń musi być cały czas uwiązany. Tradycyjnie przyjęte wymiary stanowiska to 2,80 m długości i 1,50 m szerokości. Strop powinien znajdować się na wysokości co najmniej 2,80 m od podłogi. W stanowisku koń stoi przodem do ściany, a zadem do korytarza, szerokiego przynajmniej na 2,50 m umożliwiającego koniowi swobodne wychodzenie tyłem oraz przejazd wózka na obornik. Każde stanowisko oddzielone jest od następnego ścianką lub ruchomym przedzielnikiem. Stajnia – budynek w którym trzyma się konie lub ogół koni należących do jednego właściciela. W prawidłowym wyposażeniu stajni powinno się znajdować; sprzęt pożarowy, czyli gaśnice, węże, sprzęt do sprzątania. Powinien obowiązywać rygorystyczny zakaz palenia, ze względu na zagrożenie pożarowe. Stajnia składa się przeważnie z kilku pomieszczeń, z których każde ma określoną funkcję. Najważniejsze to stajnia główna, gdzie znajdują się boksy lub stanowiska, w których stoją konie. Drugim takim pomieszczeniem jest siodlarnia, gdzie trzyma się sprzęt jeździecki. Oba te pomieszczenia powinny mieć zapewnioną doskonałą wentylację, a siodlarnia dodatkowo ogrzewanie, aby można było wysuszyć zawilgocony sprzęt. Kolejnym pomieszczeniem może być paszarnia, gdzie przechowuje się i przygotowuje paszę (jedzenie) dla koni. Często w stajniach znajdują się pomieszczenia pomocnicze, w których trzyma się np. narzędzia do sprzątania lub przybory do podkuwania koni.

    Kamose – faraon, władca starożytnego Egiptu z XVII dynastii tebańskiej, z okresu przełomu Drugiego Okresu Przejściowego i Nowego Państwa. Syn Sekenenre Tao II (zwanego Walecznym) i królowej Ahhotep I, brat Ahmose, założyciela XVIII dynastii. Ostatni władca Drugiego Okresu Przejściowego, uważany za tego, który ostatecznie dokonał ponownego zjednoczenia Egiptu i zapoczątkował całkowite zniesienie władzy Hyksosów (egip. hekau-chasut - "władcy obcych krajów") w Egipcie. Polsko-egipska Archeologiczna i Geologiczna Misja Skalna - prowadzi badania na skalnej półce położonej nad świątynią królowej Hatszepsut w Deir el-Bahari w Egipcie. Powstała w 1998 r. w wyniku umowy pomiędzy Centrum Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego im. Kazimierza Michałowskiego a władzami Uniwersytetu w Tanta, a następnie Uniwersytetu Ain Shams w Kairze. Ze strony polskiej kierownikiem Misji jest od początku prof. dr hab. Andrzej Niwiński z Instytutu Archeologii UW, ze strony egipskiej - prof. Shafia Bedier z Wydziału Sztuki Uniwersytetu Ain Shams w Kairze.

    Twierdza Nysa (niem. Festung Neiße) – jeden z najlepiej zachowanych na Śląsku systemów fortyfikacji (obok twierdzy w Kłodzku i Srebrnej Góry). Pozostałości umocnień można ocenić na 50-60% stanu istniejącego na początku XX wieku. Większość obiektów powstała w XVIII wieku, a w XIX wieku przeprowadzono proces ich modernizacji. Obiekty Twierdzy zajmują łącznie około 80 ha i znajdują się na nieruchomościach o łącznej powierzchni około 230 ha. At-Tarif (arab. إلطارف) - miejscowość w Egipcie, na zachodnim brzegu Nilu w pobliżu Teb. W okolicy miejscowości znajdują się starożytne groby królów i książąt z Pierwszego i Drugiego Okresu Przejściowego oraz z czasów wczesnego Średniego Państwa.

    Twierdza Poznań (niem. Festung Posen) – zbiór fortyfikacji zbudowanych na terenie miasta Poznań w XIX i na początku XX w., jeden z największych tego typu systemów w Europie. W skład twierdzy wchodziły dwa rejony: twierdza poligonalna (rozciągająca się wzdłuż ścisłego centrum miasta) oraz twierdza fortowa – 18 fortów + szereg obiektów wspomagających umieszczonych w pierścieniu o średnicy 9,5 km oraz obwodzie 30 km. Fortyfikacje twierdzy poligonalnej zostały rozebrane w XIX w., natomiast twierdza fortowa jest w większości zachowana a obiekty są własnością miasta lub zajmowane są przez prywatne firmy. Willendorf II - stanowisko o charakterze otwartym w którym poświadczona jest obecność warstw górnopaleolitycznych. Niniejsze stanowisko położone jest na terenie Austrii koło Krems an der Donau. Na stanowisku tym odkryto warstwy z okresu ok 40 tys. lat temu gdzie znajdują się inwentarze oryniackie zaś w warstwach z okresu 30-24 tys. lat temu znajdują się przewodnie formy narzędziowe kultury graweckiej. W warstwach graweckich badacze odkryli antropomorficzną figurkę tzw. Wenus z Willendorf II, która znajduje się w Vienna Natural History Museum.

    Schrony amunicyjne w Twierdzy Kraków – powstały w okresie ostatniej modernizacji Twierdzy Kraków. Były również ostatnimi murowanymi budowlami fortyfikacyjnymi w twierdzy. W porównaniu do innych szkół fortyfikacyjnych, pojawiły się późno, reprezentowały skromne wymiary i program funkcjonalny (np. w porównaniu z wielokomorowymi schronami zróżnicowanych typów w twierdzach pruskich).

    Stajnia-Wozownia - budynek z końca XIX w. znajdujący się przy ul. Sobieskiego 10 w Iławie z dniem 11 października 1993 r. został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych woj. warmińsko-mazurskiego (nr rej.: 4281). Środkowe pomieszczenie budynku to miejsce, gdzie znajdowała się stajnia, wewnątrz której początkowo istniało sześć stanowisk dla zwierząt, zaś dla wozowni charakterystyczne były szerokie wjazdowe bramy, które usytuowane były w części południowej. W części centralnej poddasza znajduje się jedna facjatka, powyżej której niewielka sygnaturka, a po bokach okienka, które określane są jako "wole oka". Budynek najprawdopodobniej do 1945 roku był kilkakrotnie przebudowywany, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz. Obecnie w budynku znajduje się restauracja oraz niewielki hotel.

    Siamon – faraon, władca starożytnego Egiptu z XXI dynastii, z czasów Trzeciego Okresu Przejściowego. Panował prawdopodobnie w latach 979–960 p.n.e.. Syn Amenemope. Był prawowitym następcą swego ojca Amenemope, popieranym przez arcykapłanów Amona w Tebach. Jednakże pod wpływem działań Libijczyków, popierających swego rodaka Osorkona, jednego z wodzów armii, zmuszony był na kilka lat zrezygnować z objecia władzy. Po latach chaosu i starć wewnętrznych oraz zawarciu z Libijczykami porozumienia i po ich wycofaniu się do swych siedzib, objął władzę. Do naszych czasów dotrwały jedynie ślady działalności, które Siamon pozostawił głównie w Tanis. Dokonał odbudowy i odnowienia zespołu świątyń Amona, które to znacznie ucierpiały w wyniku niepokojów, mających miejsce podczas panowania Osorkona. Wzniósł tam też nową kaplicę, a liczne depozyty fundacyjne znalezione w świątyni Amona i Mut, niezbicie świadczą o ogromnym rozmachu prac. Prace prowadzono także w świątyni Horusa w Mesen, także w Memfis i Pi-Ramzes, gdzie znaleziono blok kamienny z jego imieniem. Wąskie przejście – Międzynarodowe Prawo Drogi Morskiej nie wyjaśnia jednoznacznie co należy rozumieć pod pojęciem wąskiego przejścia, nie ma też określonego miernika szerokości, który klasyfikowałby dane przejście jako wąskie. Dlatego za ogólną definicję przyjęto sformułowanie, które określa wszystkie morskie akweny, na których nawigacja jest ograniczona z powodu braku swobodnego wyboru drogi i konieczności przestrzegania określonych zasad bezpieczeństwa ruchu (zazwyczaj prawostronnego).

    Amenemnesu – władca starożytnego Egiptu, z czasów Trzeciego Okresu Przejściowego, z XXI dynastii. Najstarszy syn Smendesa I I i Tentamon II, córki Ramzesa XI. Prawdopodobnie współrządził ze swym młodszym, przyrodnim bratem Psusennesem I. Niewiele jest świadectw mówiących o dokonaniach tego władcy. Rządy sprawował około 4 lat. Rezydował w Tanis, które za jego panowania zaczęło odgrywać znaczącą rolę, rozrastając się do roli metropolii. Głównym ośrodkiem stała się świątynia Amona-Ra, która z czasem osiągnęła znaczenie równe świątyniom Amona w Tebach, stając się miejscem pochówku władców tanickich. W okresie rządów Amenemnesu w Tanis, w Tebach rozpoczął się pontyfikat Mencheperre. Muzeum Petriego, właściwie Muzeum Archeologii Egipskiej Petriego (ang. Petrie Museum of Egyptian Archeology) – muzeum historii starożytnej Egiptu noszące imię angielskiego egiptologa prof. Williama Flindersa Petriego. Jest muzeum uniwersyteckim pod pieczą Instytutu Archeologii Uniwersytetu College London (UCL) w Londynie.

    Kultura lateńska – sama nazwa pochodzi od eponimicznego stanowiska archeologicznego La Tène nad jeziorem Neuchâtel w Szwajcarii, w czasie badań archeologicznych w XIX wieku na tym stanowisku odkryto znaczne ilości zabytków związanych z ludnością celtycką. Archeolodzy terminem La Tène określają zbiór cech kulturowych charakterystycznych dla ludności celtyckiej, jednak kultura lateńska nie jest jednoznacznie tożsama z kulturą Celtów, gdyż niektóre grupy ludności celtyckiej znalazły się poza oddziaływaniem kultury lateńskiej (badania językowe). Kultura lateńska wykrystalizowała się na miejscowym podłożu kultury halsztackiej. Józef, Józef Egipski (hebr. יוֹסֵף; arab. يوسف Jusuf, skrócona forma imienia Josifiasz: [oby] Jah dodał [pomnożył]) – patriarcha biblijny, syn Jakuba i Racheli, żył 110 lat. Jego historia jest opisana jedynie w Księdze Rodzaju, nie ma potwierdzenia w źródłach egipskich. Jednakże biblijny opis dostarcza spójnych i zbieżnych informacji z faktami historycznymi na temat okresu, na który datuje się pobyt Józefa w Egipcie takich jak cena niewolnika czy panujący władcy. Znamiennym faktem, który jest jednym z silnych dowodów potwierdzających pobyt Józefa w Egipcie jest znalezisko w Muzeum Egipskim w Kairze. Badacze z zespołu Sa’ida Muhammada Thabeta, prowadzący prace inwentaryzacyjne w muzeum, twierdzą, że odkryli monety z imieniem i wizerunkiem biblijnego patriarchy. Ich zdaniem mogą one pochodzić z czasów, kiedy Józef żył w Egipcie, co jednak spotyka się ze sceptycznymi komentarzami.

    Późny okres przejściowy – okres rozwoju w kulturach andyjskich przypadający na lata 1000-1400 n.e. Za wyznacznik początku późnego okresu przejściowego przyjmuje się upadek cywilizacji Huari oraz Tiahuanaco, rozwijających się w czasie trwania horyzontu środkowego. Był to jeden z najbardziej przełomowych momentów w całej historii prekolumbijskiej Costa Extremo Sur. Jego powstanie w dużej mierze wiązało się z napływem na te tereny nowych i stosunkowo licznych grup ludności. Stworzyły one całkiem nowe skupiska osadnicze, w obrębie których odnotowano specyficzny materiał zabytkowy o tradycji Tiahuanaco. Jednocześnie zostaje tam wprowadzony, dotychczas niestosowany, system teras uprawnych, tzw. andenes, oraz powiązana z nim sieć kanałów irygacyjnych.

    Dodano: 03.12.2010. 00:19  


    Najnowsze