• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polscy internauci pomogą odczytać tysiące antycznych papirusów

    27.07.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    26 lipca zainaugurowano kolejny społecznościowy projekt naukowy. Tym razem w ręce internautów na całym świecie trafiły tysiące starożytnych papirusów, dotychczas dostępnych niewielkiej grupie oksfordzkich badaczy antyku. To wydarzenie bez precedensu w historii nauki. Użytkownicy globalnej sieci, podobnie jak w innych projektach przygotowanych na platformie Zooniverse, także w "Życiu starożytnych" (ang. "Ancient Lives") są przez naukowców proszeni o pomoc w odszyfrowaniu informacji, z którymi nie radzą sobie nie tylko zespoły badawcze, ale także komputery.



    Zbiór udostępniony przez papirologów z Uniwersytetu Oksfordzkiego zawiera dokumenty sporządzone przez mieszkańców antycznego Miasta Ostronosej Ryby (po grecku: Oxyrhynchos) znajdującego się w Środkowym Egipcie, około 160 kilometrów na południe od Kairu. Odkryte na początku XX wieku papirusy ukazują życie ludzi z okresu rzymskiego - znajdują się na nich nie tylko codzienne bazgroły, takie jak przepisy kulinarne, ale także unikatowe fragmenty pieśni czy korespondencja.

    Zadaniem internatów będzie pomoc w transkrypcji papirusów, które dla ludzi pozostawały niedostępne przez wieki. Dla blisko półmilionowej rzeszy użytkowników projektów Zooniverse udzielenie takiego wsparcia naukowcom będzie również okazją do samodzielnego odkrywania życia starożytnych, w tym jego wielu nawet bardzo prywatnych szczegółów.

    "To co robimy jest przeniknięte duchem współpracy - dzielenia się wiedzą i naszymi zbiorami" - wyjaśnia dr Dirk Obbink, filolog klasyczny i papirolog z Oksfordu. "Chcemy przygotować transkrypcję tak wielu dokumentów, jak jest to tylko możliwe, a później dokonać rekonstrukcji oryginalnych tekstów. Jedna czy nawet kilkanaście par oczu to w tym wypadku za mało - także dlatego, że nawet doświadczonym naukowcom może coś umknąć. Dzięki Zooniverse każdy może nam pomóc, jednocześnie wiele na tym korzystając" - dodaje.

    "Życie starożytnych" jest dostępny bezpłatnie dla wszystkich zainteresowanych, pod adresem http://www.ancientlives.org. Projekt to efekt współpracy papirologów z Oksfordu, brytyjskiego Towarzystwa Badania Egiptu (ang. Egypt Exploration Society) oraz Citizen Science Alliance (CSA) - konsorcjum czołowych brytyjskich i amerykańskich uniwersytetów i instytucji badawczych, które powołało do życia pierwszy społecznościowy projekt naukowy (Galaktyczne Zoo w 2007 roku), a później platformę Zooniverse.

    W dniu światowej premiery "Ancient Lives" projekt startuje również w polskiej (http://www.ancientlives.org/?lang=pl) i greckiej wersji językowej, dzięki pomocy koordynatorów Zooniverse w naszym kraju i partnerów CSA - dr hab. Lecha Mankiewicza, dyrektora Centrum Fizyki Teoretycznej PAN i Jana Pomiernego, wydawcy portalu Astronomia.pl.

    W Polsce wsparcia przy "Życiu starożytnych" udzieli również naukowcy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego: prof. dr hab. Włodzimierz Godlewski z Zakładu Archeologii Egiptu i Nubii oraz prof. dr hab. Tomasz Derda z Zakładu Papirologii.

    PAP - Nauka w Polsce

    ast/ tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zooniverse – serwis internetowy grupujący obywatelskie projekty naukowe należący do organizacji Citizen Science Alliance. Pierwszym z nich był Galaxy Zoo uruchomiony w lipcu 2007. Po jego sukcesie rozpoczęto planowanie i uruchamianie kolejnych projektów dzięki którym każdy internauta może brać udział w badaniach naukowych. Moon Zoo – jeden z ogólnodostępnych internetowych projektów astronomicznych, zapoczątkowanych projektem Galaxy Zoo. Z tego projektu wywodzi się zakrojona na szeroką skalę inicjatywa nazwana "Zooniverse", do której należą również takie zoo-projekty jak: Galaxy Zoo Mergers, Galaxy Zoo Supernovae, Solar Stormwatch, Galaxy Zoo Hubble i inne. Celem "Zooniverse" jest stworzenie miejsca dla całego pakietu projektów, które pozwolą każdemu, kto ma dostęp do internetu, przyczynić się do rozwoju nauki. Wszystkie z nich wykorzystują możliwości internetu poprzez udział internautów w badaniach naukowych, wspierających projekty badawcze opracowane przez astronomów, a które wymagają udziału dużej liczby uczestników. Są to badania, które wymagają szczególnie inteligencji oraz spostrzegawczości człowieka (wykorzystanie komputerów nie daje w tych badaniach oczekiwanych rezultatów). Projekt GLORIA (skrót od GLObal Robotic-telescopes Intelligent Array) – społecznościowo-naukowy projekt badawczy kierowany przez Universidad Politécnica de Madrid, którego celem jest uruchomienie pierwszej na świecie darmowej i ogólnodostępnej sieci zautomatyzowanych teleskopów. Jest jednym z ogólnodostępnych internetowych projektów z dostępem dla wolontariuszy chętnych pomóc naukowcom w ich pracy. Warunkiem uczestnictwa w projekcie jest posiadanie przez uczestnika połączenia z Internetem oraz przeglądarki internetowej.

    Alumniportal Deutschland (od Alumnus, (l.mn.) Alumni - łac.: wychowanek, od alere - wychowywać, żywić; niem. Deutschland - Niemcy) jest portalem społecznościowym umożliwiającym osobom, które studiowały lub dokształcały się w Niemczech, nawiązanie i utrzymywanie kontaktów ze sobą oraz z Niemcami. Korzystanie z portalu jest bezpłatne. Jest to wspólny projekt pięciu niemieckich organizacji z obszaru współpracy międzynarodowej. Projekt jest finansowany przez Federalne Ministerstwo Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. PH1 (Kepler-64b) – planeta pozasłoneczna odkryta w 2012 należąca do planet okołopodwójnych, znajdująca się w poczwórnym układzie gwiazdowym. Planeta okrąża gwiazdę podwójną Kepler-64, która jest powiązana grawitacyjnie z drugim układem podwójnym znajdującym się w odległości około 1000 j.a. Jest to pierwsza potwierdzona planeta odkryta w ramach programu obywatelskiego Planet Hunters należącego do Zooniverse, a zarazem jedna z kilkunastu znanych planet okołopodwójnych i pierwsza egzoplaneta w systemie poczwórnym.

    ulike.net (dawniej: u-lik.com) - serwis społecznościowy, w ramach którego użytkownicy oceniają, a także korzystają z rekomendacji dotyczących wszelkiego rodzaju twórców, ich dzieł oraz innych zagadnień związanych z kulturą. Serwis jest współtworzony przez jego użytkowników, którzy mogą edytować już istniejące, a także dodawać nowe "kluby", reprezentujące poszczególnych artystów, czy ich dzieła. Strona jest dostępna w dwóch wersjach językowych: angielskiej i francuskiej. Crowdfunding – forma finansowania różnego rodzaju projektów przez społeczności, które są wokół tych projektów zorganizowane. Przedsięwzięcie jest w takim przypadku finansowane poprzez dużą liczbę drobnych, jednorazowych wpłat dokonywanych przez osoby zainteresowane projektem. Upowszechnienie się internetu pozwala na łatwe informowanie o projektach i tworzenie wokół nich społeczności, co przyczyniło się do rozwoju zjawiska crowdfundingu. Określenie to jest zwykle używane w odniesieniu do zbiórek prowadzonych na stworzonych w tym celu platformach internetowych, rzadziej także przy pomocy serwisów społecznościowych lub blogów.

    Piramida TRY 2004 w Shimizu - jest to projekt ogromnej piramidy, która ma powstać w zatoce Tokio (Japonia). Projektanci zakładają, że piramida pomieści około 750 tys. osób oraz będzie miała wysokość około 4 kilometrów. Zaproponowana struktura jest tak duża, że nie może być zbudowany z materiałów dostępnych obecnie, ze względu na ich masę własną. Projekt opiera się na materiałach dostępnych w przyszłości, na przykład superlekkich nanorurkach węglowych. Rozszerzenie sieci kontaktów – jest techniką nastawioną na pobudzanie klienta działań pomocowych do poznawania większej ilości ludzi, nawiązywania kontaktów z ludźmi o podobnych problemach, instytucji pomocowych. Kontakty te mają ubogacić sieć wsparcia klienta a także pomóc mu korzystać z doświadczeń innych ludzi.

    Dajna, daina (łot., lit.: daina) – tradycyjna forma nierymowanej pieśni łotewskiej i litewskiej, najczęściej bardzo krótkiej (do czterech strof), zróżnicowanej pod względem tematyki, metryki, stylistyki i sposobu wykonywania. Do początku XX w. dajny przekazywane były wyłącznie w formie ustnej, mimo że niektóre liczą ponad tysiąc lat. Wiele z nich zawiera elementy kulturowe z czasów przedchrześcijańskich, na przykład nazwy pogańskich bóstw jak Saule (bogini słońca) czy Meness (bóstwo księżyca), a niekiedy nawet nawiązania do obrzędów magicznych. Dajny ukazują również różne obszary życia społecznego, a nawet politycznego, zawierają aluzje do dawnych tradycji, świąt i zwyczajów erotycznych. Język pieśni jest barwny z różnorodną stylistyką i symbolami. Na przykład pannę symbolizuje często kwiat ruty, natomiast symbolem młodzieńca jest rumak. Utratę dziewictwa wyraża zwiędnięty wianek lub zdeptany przez rumaka ogródek z rutą. Szacuje się, że tylko na Łotwie do naszych czasów przetrwało 218 tysięcy tych utworów. Na Litwie z kolei do dajn zalicza się także stare pieśni wielogłosowe (sutartines) oraz pieśni żałobne, wykonywane najczęściej przy okazji pogrzebów, ale również, gdy opłakuje się odejście panny młodej z domu w czasie zaślubin (raudos). Dajny stanowiły jeden z filarów folkloru i tożsamości narodowej Łotyszy i Litwinów, zwłaszcza w czasach dominacji krzyżackiej i sowieckiej. Poza tym są skarbnicą danych na temat historii języka łotewskiego i litewskiego. Zostały wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W Polsce znane są głównie dajny litewskie, których pierwszy zbiór został wydany staraniem Ludwika Rhesy w Królewcu w roku 1824.

    Tomasz Derda (ur. 1961) - polski historyk antyku, papirolog. Absolwent Uniwersytetu Warszawskiego. Doktorat w 1993, habilitacja w 2007 tamże. Profesor UW od 2009 roku. Kierownik Zakładu Papirologii Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Uczestnik badań w Deir El Naqlun w Oazie Fajum, gdzie od wielu lat pracuje nad znalezionymi tam papirusami.

    Projekt: Polska – środowisko społeczne, skupiające ludzi o poglądach centrowych i liberalnych, działająca na obszarze Polski i poza jej granicami. Instytucjonalnym przejawem tego środowiska jest Fundacja Projekt: Polska i Stowarzyszenie Projekt: Polska oraz działające w ramach tych instytucji rozmaite inicjatywy. Piotr Dyczek (ur. w 1956 r.) - polski archeolog, doktor hab. nauk historycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, pracownik naukowy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jest kierownikiem Zakładu Kultury Materialnej Antyku w tymże Instytucie oraz kierownikiem Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadził liczne archeologiczne misje badawcze (m.in. w Egipcie, Sudanie, Bułgarii).

    Papirusy z Herkulanum – ponad 1800 papirusowych zwojów znalezionych w Herkulanum w XVIII wieku, zwęglonych w wyniku erupcji Wezuwiusza w 79 roku. Wśród papirusów nie było ani jednego kodeksu. Od chwili odkrycia próbowano wielu metod rozwinięcia papirusów, niszcząc przy okazji wiele zwojów. Niektóre zwoje są zwęglone do tego stopnia, że ludzkie oko nie jest w stanie zauważyć nawet śladów tekstu. Skuteczna metoda została zastosowana dopiero w 1999 roku. Rate Your Music (inaczej RYM) to internetowa metadanowa baza danych prezentująca dyskografie wykonawców muzycznych, rozwijana przez użytkowników, i jednocześnie muzyczny portal społecznościowy. Od 2009 roku w bazie znajdują się również filmy. Po wprowadzeniu przez użytkowników danych na temat artystów i ich wydawnictw, społeczność ocenia dane płyty i głosuje za lub przeciw proponowanym znacznikom gatunków, co pozwala stworzyć rozbudowany system rekomendacji i list najlepszych płyt. Użytkownicy, których wkład we współtworzenie bazy danych jest większy mają proporcjonalnie większą wagę ocen. Wydawnictwa są oceniane w dziesięciostopniowej skali, od 0.5 "gwiazdki" do 5.0 (z połówkami). Dodatkowo, użytkownicy mają do dyspozycji wiele opcji pomagających katalogować posiadane kolekcje muzyczne. Rejestracja jest całkowicie darmowa, istnieje jednak mozliwość subskrypcji konta premium, oferującego szereg przydatnych funkcji.

    Pi of the Sky – naukowy projekt badawczy powstały z inicjatywy prof. Bohdana Paczyńskiego służący do automatycznej obserwacji nieba w poszukiwaniu rozbłysków optycznych pochodzenia kosmicznego. Aparatura zainstalowana jest w obserwatorium Uniwersytetu Warszawskiego w Las Campanas Observatory na pustyni Atacama w Chile. W realizacji projektu uczestniczy zespół naukowców i inżynierów z Instytutu Problemów Jądrowych im. Andrzeja Sołtana, Instytutu Fizyki Doświadczalnej UW, Instytutu Systemów Elektronicznych Politechniki Warszawskiej, Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej, Centrum Fizyki Teoretycznej PAN i Centrum Badań Kosmicznych PAN. Program Pi of the Sky działa od 2004 roku. Świat na dłoni – ilustrowany magazyn popularnonaukowy wydawany w Polsce od 10 lipca 2013 roku. Pismo jest opracowywane we współpracy z czytelnikami, którzy w mediach społecznościowych mają możliwość proponowania tematów, komentowania tekstów, zadawania pytań oraz tworzenia własnych tekstów i zdjęć, które mogą znaleźć się w papierowym wydaniu. Dostępna jest także wersja elektroniczna.

    Dodano: 27.07.2011. 00:04  


    Najnowsze