• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polska badaczka zmienia datowanie słynnej egipskiej nekropolii

    05.03.2012. 07:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Cmentarzysko królewskie w Meidum rozwijało się nieprzerwanie co najmniej do późnego okresu Nowego Państwa, czyli końca II tysiąclecia p.n.e., ustaliła dr Teodozja Rzeuska, archeolog z Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN. Dotychczas egiptolodzy byli przekonani, że grzebano tam zmarłych tylko w czasach budowniczych piramid w III tysiącleciu p.n.e. 

    Stanowisko archeologiczne Meidum stanowi południową granicę najbardziej znanej nekropolii starożytnej świata - memfickiej, na której znajdują się m. in. największe piramidy egipskie wzniesione dla faraonów Cheopsa i Chefrena.

    ,,Meidum kojarzone jest wśród naukowców z misternie wykonanym reliefem z mastaby (grobowiec możnych - przyp. PAP) ukazującym gęsi, z jedną z najstarszych mumii znalezionej w mastabie Nefera oraz rzeźbom przedstawiającym członków rodziny faraona Snofru (IV dyn., XXVII w. p.n.e.). Nekropola uważana jest za jedną z najlepiej rozpoznawalnych na terenie Egiptu, ale paradoksalnie jest też jedną z najmniej znanych i najbardziej tajemniczych" - mówi dr Teodozja Rzeuska.

    Jednym z pierwszych naukowców, którzy przeprowadzili tam regularne wykopaliska pod koniec XIX i w początkach XX w. był brytyjski archeolog W.F.M. Petrie, pionier i ojciec archeologii Egiptu. Pod koniec lat 20 ubiegłego stulecia krótkie prace wykopaliskowe wykonał również w Meidum amerykański badacz Alan Rowe. Ostatnim archeologiem, jaki prowadził tam wykopaliska był Aly El-Khuli. Od tego czasu minęło 40 lat.

    ,,Wyniki badań kilku ekspedycji naukowych pozwoliły sformułować tezę, która z czasem stała się dogmatem, iż w Meidum składano zmarłych wyłącznie w czasach panowania wczesnej IV dynastii. Tuż potem miejsce miało zostać opuszczone na korzyść innych części nekropoli memfickiej, jak Dahszur czy Giza" - opowiada dr Rzeuska.

    Zdaniem badaczki wielu współczesnych naukowców podeszło do problemu datowania nekropolii bezkrytycznie. Wszystkie zabytki i monumenty grobowe są automatycznie datowane na czasy wczesnego Starego Państwa.

    Dr Teodozja Rzeuska postanowiła przyjrzeć się bliżej opublikowanym w licznych artykułach naukowych zabytkom, przede wszystkim ceramice. Już wstępne prace dały zaskakujący rezultat.

    ,,Okazało się, że nekropola w Meidum nie tylko nie została opuszczona w czasach wczesnego Starego Państwa, ale rozwijała się nieprzerwanie przez kolejne tysiąc pięćset lat, co najmniej do okresu późnego Nowego Państwa" - wyjaśnia badaczka.

    Dr Rzeuska posiłkuje się w swoich analizach nad topografią historyczną Meidum oryginalną dokumentacją wykopaliskową sprzed prawie stu lat, wykonywaną przez W.F.M Pietriego oraz Alana Rowe. Badania te były możliwe dzięki otrzymanemu od Fundacji na rzecz Nauki Polskiej stypendium w ramach programu KWERENDA.

    Efektem końcowym analiz jest publikacja monograficzna w języku angielskim poświęcona topografii historycznej nekropoli królewskiej w Meidum, która ukaże po zakończeniu projektu.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    szz/ krf/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Piramida w Meidum – piramida w miejscowości Meidum na południe od Sakkary i Dahszur. Była pierwszą piramidą z gładkimi stokami. Czerwona Piramida (lub Północna) – piramida w Dahszur w Egipcie, wybudowana przez władcę starożytnego Egiptu Snofru z IV dynastii. Jest to najstarsza zachowana klasyczna piramida, czyli w kształcie ostrosłupa. Posiada zastosowane już w piramidzie w Meidum oraz Łamanej rozwiązanie architektoniczne, pozwalające zminimalizować nacisk masy piramidy na komorę grobową, a mianowicie sklepienie wspornikowe. Piramida Amenemhata III w Dahszur - pierwsza z dwóch piramid wzniesionych przez Amenemhata III, władcę starożytnego Egiptu z czasów Średniego Państwa, z XII dynastii. Zbudowana w obrębie nekropoli Dahszur, mającej swe początki w czasach Starego Państwa, zwana obecnie Piramidą Czarną.

    Dahszur - nekropola staroegipska z okresu Starego i Średniego Państwa, położona około 3 km na południe od nekropoli w Sakkara. Znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Piramida Cheopsa, Wielka Piramida – egipska piramida, znajdująca się w Gizie nieopodal Kairu. Jedyny z Siedmiu Cudów Świata, który dotrwał do epoki nowożytnej niemal nienaruszony. Według powszechnie akceptowanej przez środowiska naukowe teorii, wzniesiona ok. 2560 r. p.n.e. prawdopodobnie według projektu Hemona, miejsce pochówku faraona Cheopsa (egip. Chufu). Wielka Piramida jest częścią nekropolii memfickiej.

    Datowanie sotisowe leży u podstaw tradycyjnej chronologii starożytnego Egiptu, gdyż jest jedyną metodą pozwalającą na możliwie precyzyjne umiejscowienie w czasie królów egipskich rządzących w II tysiącleciu przed n.e. Jako że praktycznie cała chronologia starożytna tego okresu (dla państw Żyznego Półksiężyca oraz basenu Morza Śródziemnego) opiera się na chronologii egipskiej można stwierdzić, iż cała chronologia starożytna II tysiąclecia p.n.e. została opracowana pośrednio przy użyciu datowania sotisowego. Daty uzyskane tą metodą mają wpływ także na chronologię 2. połowy III tysiąclecia p.n.e. oraz 1. połowy I tysiąclecia p.n.e. Dolina Królów Biban al-Muluk (ar. Wadi el-Muluk, وادي الملوك) – część nekropolii tebańskiej, dolina położona na terenie Teb Zachodnich będąca miejscem spoczynku królów Egiptu w okresie od XVIII do XX dynastii. Pierwszym faraonem, który nakazał budowę swojego grobowca w dolinie, z dala od znanych nekropolii, był Totmes I, ostatnim - Ramzes XI.

    Łamana Piramida Snofru – piramida w Dahszur w Egipcie, wybudowana przez władcę starożytnego Egiptu Snofru z IV dynastii. W czasach Snofru nazywana była "Ta-z-południa-która-jawi-się-błyszczącą". Jest jedyną znaną piramidą łamaną. Neferusobek - Sobekneferu - władczyni starożytnego Egiptu z XII dynastii, z okresu Średniego Państwa. Panowała prawdopodobnie w latach 1798-1794 p.n.e. Była córką Amenemhata III i siostrą lub przyrodnią siostrą Amenemhata IV i być może, także jego żoną. Prawdopodobnie po śmierci ojca i później brata, objęła regencję. Prawdopodobnie przejęcie przez nią władzy odbyło się bez jakichkolwiek protestów i sprzeciwów. Jako pierwsza kobieta w historii Egiptu tytułowała się "żeńskim Horusem" i podkreślała, że jest kobietą w męskiej roli faraona. Dowodem na to może być jej posąg, przechowywany obecnie w Luwrze, ukazujący królową w kobiecej szacie, na której nosi ona męskie ubranie władcy, chustę nemes i królewska przepaskę. Jej rządy obecnie uważa się za próbę kontynuacji i ratowania ciągłości XII dynastii oraz przeciwstawienia się upadkowi państwowości w schyłkowym okresie Średniego Państwa, po rządach potężnych władców z początków dynastii. Ich działania reformatorskie i wielki wysiłek w rozwoju gospodarczym kraju przyniosły efekt odwrotny do zamierzonego i tak osłabiły państwo, iż doprowadziło to w końcu do jego upadku. Z racji swych krótkich rządów, Neferusobek nie pozostawiła po sobie ani wielkich budowli ani licznych posągów. Uważa się, że to ona dokończyła budowę świątyni grobowej Amenamhata III, zwanej przez Greków labiryntem. Podczas prac wykopaliskowych pod kierownictwem Williama Petriego w latach 1910-1911 na terenie Mazghuna, oddalonego około 5 kilometrów od Dahszur, odkryto pozostałości dwóch piramid, które w swej konstrukcji przypominały piramidę Amenemhata III. Jednakże zmiany i udoskonalenia w ich konstrukcji, szczególnie w sposobie zamknięcia komory grobowej, nasunęły przypuszczenie, że są one budowlami późniejszymi. Na tej podstawie wysunięto hipotezę, że są to piramidy: jedna Amenemhata IV, a druga Neferusobek. Imię królowej znajduje się na Liście Królów w Sakkarze, co stanowi dowód na prawowitość jej władzy w opinii jej współczesnych i następców.

    Amenemhat IV - faraon, władca starożytnego Egiptu z XII dynastii, z okresu Średniego Państwa. Syn Amenemhata III. Panował od 1807 roku p.n.e. przez kilka miesięcy z ojcem, później od 1806-1798 roku p.n.e. - samodzielnie. Lub też, według innych ocen, panował tylko wspólnie ze swym ojcem. Ostatni męski władca Średniego Państwa. Według współczesnych mu inskrypcji nie rządził samodzielnie. Współrządził ze swym ojcem Amenemhatem III i, być może, nie doczekał samodzielnych rządów, umierając przedwcześnie, przekazując władzę w ręce swej siostry Neferusobek. Prawdopodobnie został pochowany w piramidzie w Mazghuna, około pięć kilometrów na południe od Dahszur. Budowla ta obecnie znajduje się w całkowitej ruinie.

    Członkowie Polskiej Akademii Nauk – jedno z najbardziej prestiżowych naukowych ciał kolegialnych w Polsce. Członków Akademii wybiera jej Zgromadzenie Ogólne spośród najwybitniejszych naukowców polskich i zagranicznych. Członkowie krajowi Akademii w liczbie nie większej niż 350 dzielą się na dwie grupy, członków rzeczywistych i członków korespondentów. Członkostwo w Akademii jest funkcją sprawowaną dożywotnio, przy czym po ukończeniu 70. roku życia członkowie otrzymują status członka-seniora. Skład Akademii podzielony jest na 5 wydziałów, grupujących naukowców według tematyki badań. Aktualny skład Polskiej Akademii Nauk zestawiono tabelarycznie.

    Piramida Amenemhata III w Hawara – druga z piramid wzniesionych przez Amenemhata III, władcę starożytnego Egiptu z czasów Średniego Państwa, z XII dynastii. Zbudowana nieopodal Madinet el-Fajum – oazy Fajum, w pobliżu kanału, łączącego Nil z jeziorem Karun. Została wzniesiona pod koniec panowania władcy prawdopodobnie w wyniku wad konstrukcyjnych pierwszej piramidy, wzniesionej w Dahszur, zwanej Piramidą Czarną. Piramida Dżedefre – piramida z całym kompleksem grobowym władcy Egiptu Dżedefre z IV dynastii, zlokalizowana w północnej części nekropoli memfickiej w Abu Roasz. Piramida ta jest najdalej na północ położoną piramidą władcy starożytnego Egiptu.

    Konferencja naukowa – spotkanie grupy naukowców, praktyków i osób zainteresowanych pewnym działem nauki. W ramach spotkania referowane są wyniki badań naukowych lub odbywa się seria krótkich wykładów monograficznych i dyskusji na określony temat. Konferencje, obok publikacji, są jedną z dwóch podstawowych form prezentowania i dyskutowania wyników badań naukowych. Wystąpienia na konferencjach naukowych, w których prezentuje się swoje wyniki badań są nazywane prezentacjami, komunikatami, doniesieniami wstępnymi, referatami. Materiały konferencji mogą być publikowane.

    Dodano: 05.03.2012. 07:04  


    Najnowsze