• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polska iberystka bada dzieje Wyspy Wielkanocnej

    09.03.2011. 13:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Złożone procesy polityczne, które rozpoczęły się na Wyspie Wielkanocnej (Rapa Nui) po jej odkryciu w XVIII wieku są tematem badawczym dr Zuzanny Jakubowskiej z Instytutu Iberystyki Uniwersytetu Warszawskiego. Iberystka analizuje teksty z czterech wypraw, w tym odkrywczej z 1722 roku.

    Badaczka od kilku lat pasjonuje się historią i kulturą Wyspy Wielkanocnej. Obecnie pracuje nad rozprawą habilitacyjną, która dotyczy analizy osiemnastowiecznych relacji z podróży. Są wśród nich dzienniki pokładowe, raporty i wspomnienia autorstwa żeglarzy, którzy w różnych okolicznościach dotarli na wyspę.

    "Mój projekt obejmuje przekład parunastu tekstów powstałych w kilku językach i ich szczegółowe opracowanie z perspektywy antropologicznej" - wyjaśnia PAP dr Jakubowska.

    Istotną częścią badań dr Jakubowskiej są problemy tłumaczeniowe występujących przy przekładzie na język polski dzienników z wszystkich XVIII-wiecznych wypraw na Wyspę Wielkanocną.

    "Główny problem polega na tym, że żeglarze częstokroć przeinaczali obraz wyspy i jej mieszkańców w niezamierzony sposób. Czasami po prostu nie rozumieli tego, co opisywali. Dlatego zadaniem tłumacza jest odfałszowanie tego obrazu i wyjaśnienie" - dodaje iberystka.

    Poza tym interesujące dla badaczki są zagadnienia związane ze zmianami statusu prawnego Wyspy i jej aneksji przez Chile w XIX wieku. Dr Jakubowska przygląda się funkcjonowaniu polinezyjskich mieszkańców Wyspy Wielkanocnej w ramach państwa i społeczeństwa chilijskiego.

    "Chociaż niejeden naród mógł rościć sobie prawa do Wyspy Wielkanocnej, to Chile stało się jej właścicielem. Zanim to nastąpiło, mieszkańców Rapa Nui atakowali peruwiańscy łowcy niewolników. Przy badaniu tego aspektu dziejów wyspy szczególnie cenne są relacje misjonarzy i żeglarzy" - uważa badaczka.

    Pobocznym wątkiem analiz dr Jakubowskiej jest komercyjna eksploatacja Rapa Nui i działania chilijskiej floty, która przez pewien czas realnie sprawowała władzę nad jej mieszkańcami.

    "Dopiero w 1888 roku Rapa Nui przyłączono do Chile. Po kilku dziesięcioleciach eksploatacji przez właścicieli farmy owczej i zaniedbań ze strony władz chilijskich, w roku 1966 utworzony został departament Wyspy Wielkanocnej w ramach prowincji Valparaíso. W 2007 roku, w rezultacie reformy konstytucyjnej, wyspie przyznano status terytorium specjalnego, równoznaczny z autonomią" - tłumaczy iberystka.

    Jej zdaniem, są to ewidentne przykłady zmian stosunku państwa wobec mniejszości etnicznych, podległych temu państwu od chwili, gdy Chile uzyskało niepodległość w 1818 roku.

    Badaczka skupia się także na kwestiach kontrowersyjnych i niejasnych, do których należą m.in. nieścisłości w traktacie aneksyjnym z 1888 roku.

    "Co ciekawe, tekst dokumentów w języku miejscowym i w hiszpańskim różnił się co do meritum. Mógł być rozmaicie interpretowany. Chilijczycy objęli w posiadanie ziemię wyspy, choć tubylcy uważają, że wcale jej państwu nie oddali - a kwestie własności ziemi są dla nich niezwykle istotne" - wyjaśnia iberystka.

    Dotychczasowe wyniki swoich badań dr Jakubowska przedstawiła na kilku międzynarodowych konferencjach naukowych. Na sympozjum z okazji 200-lecia niepodległości Ameryki Łacińskiej w listopadzie 2010 r. wystąpiła z referatem na temat okoliczności aneksji Wyspy Wielkanocnej przez Chile. Natomiast na III Międzynarodowym Sympozjum Hispanistów "Encuentros 2010", zaprezentowała referat dotyczący problemów tłumaczeniowych występujących przy przekładzie na język polski dzienników z hiszpańskiej wyprawy na Wyspę Wielkanocną.

    ***

    Zuzanna Jakubowska (ur. 1975) - absolwentka Instytutu Lingwistyki Stosowanej UW (specjalizacja: tłumacz pisemny, 1999) oraz Instytutu Studiów Iberyjskich i Iberoamerykańskich UW (2002). Karierę zawodową związała z Instytutem Iberystyki; w roku 2007 obroniła pracę doktorską dotyczącą internacjonalizmów czasownikowych w językach polskim, angielskim, niemieckim, hiszpańskim i portugalskim. Jej podstawowe zainteresowania badawcze koncentrują się wokół historii i kultury. Wykłada historię Hiszpanii - przede wszystkim w Instytucie Iberystyki UW, a także na Filologii Hiszpańskiej SWPS oraz w Instytucie Kultury Polskiej UW.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Motu Iti (dosłownie: "Mała Wyspa") – niewielka, niezamieszkana wysepka wulkaniczna pomiędzy Motu Nui a iglicą Motu Kao Kao, w pobliżu Wyspy Wielkanocnej na Oceanie Spokojnym. Stanowi wierzchołek podwodnej góry wznoszącej się z dna morskiego na wysokość ponad 2000 m. Obecnie jest rezerwatem ptaków i stanowi część Parku Narodowego Rapa Nui. Do XIX w. stanowiła źródło pozyskiwania obsydianu do obróbki kamienia oraz jaj ptasich dla mieszkańców Wyspy Wielkanocnej.

    Hanga Roa jest stolicą oraz jedynym miastem na Wyspie Wielkanocnej. Znajduje się ono na południowym zachodzie wyspy. Populacja wynosi 3304 (za spisem powszechnym z 2002 roku) co stanowi ponad 87% ludności całej wyspy. Znajduje się tam jedyne lotnisko na wyspie.

    Język rapanui - język ze wschodniej gałęzi rodziny polinezyjskiej języków austronezyjskich używany przez rdzennych mieszkańców chilijskiej Wyspy Wielkanocnej na południowo-wschodnim Pacyfiku. Morfologicznie najbardziej zbliżony do języka markiskiego, fonologicznie do maoryskiego. W ostatnich dekadach, w związku z migracjami ludności, język ten został rozprzestrzeniony także na kontynentalną część Chile oraz inne wyspy Pacyfiku (zwłaszcza na Tahiti). Posługuje się nim w sumie blisko 5 tys. ludzi.

    Sala y Gómez – niezamieszkana wysepka na Oceanie Spokojnym, należąca do Chile (administracyjnie należy do regionu Valparaíso). Jest to najdalej na wschód wysunięta wyspa Polinezji i całej Oceanii. Ze względu na fakt, że wysepka ta nie jest zamieszkana, większość geografów i etnografów uważa, że tytuł ten należy się leżącej najbliżej, a zamieszkanej wyspie Wielkanocnej. Nazwa wyspy pochodzi od nazwisk dwóch pierwszych odkrywców wyspy Salasa i Gómeza.

    Motu Nui – największa z trzech wysepek położonych na południe od Wyspy Wielkanocnej. Nazwa w języku rapanui oznacza dosłownie "duża wyspa". Jej powierzchnia wynosi niespełna 4 hektary. Stanowi wierzchołek podwodnej góry wznoszącej się z dna morskiego na wysokość ponad 2000 m. Najbardziej na zachód położony punkt Chile.

    Rapa-Nui – rdzenna ludność Wyspy Wielkanocnej, odłam Polinezyjczyków. Ich liczebność wynosi około 2 tysięcy osób. Posługują się językiem rapanui z rodziny polinezyjskiej; w użyciu jest także język hiszpański. Wyznają katolicyzm.

    Wyspa Wielkanocna (hiszp. Isla de Pascua, Territorio Especial de Isla de Pascua, polinez. Rapa Nui, ang. Easter Island) – wyspa na południowym Oceanie Spokojnym w centralnej części Wyniesienia Wschodniopacyficznego. 3791 mieszkańców (70% stanowią Polinezyjczycy), jedyna miejscowość to Hanga Roa. Należy do Chile, wchodzi w skład regionu Valparaíso. Znajduje się w odległości 2078 km od najbliższej zamieszkanej wyspy – Pitcairn i 3600 km od brzegów Chile i jest jedną z najbardziej oddalonych od wysp i lądów zamieszkaną wyspą na świecie, ustępując pierwszeństwa jedynie wyspom Tristan da Cunha. Znana jest przede wszystkim ze znajdujących się na niej wielkich kamiennych posągów przedstawiających głowy – moai.

    Dodano: 09.03.2011. 13:47  


    Najnowsze