• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polska Organizacja Wojskowa

    11.11.2010. 10:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Polska Organizacja Wojskowa (POW) była tajną organizacją zbrojną, tworzoną od sierpnia 1914 r. w Królestwie Polskim z inicjatywy Józefa Piłsudskiego w oparciu o członków Związku Walki Czynnej i Polskich Drużyn Strzeleckich.

    Za cel stawiała sobie walkę o niepodległość Polski i przygotowanie kadr dla jej przyszłej armii. Prowadziła szkolenia wojskowe oraz działania wywiadowcze i dywersyjne. Jej pierwszym komendantem został Karol Rybasiewicz.

    22 października 1914 r. na jej czele stanął oddelegowany przez J. Piłsudskiego z 1 pułku piechoty Legionów ppor. Tadeusz Żuliński. Bezimienna dotąd organizacja przyjęła wówczas nazwę Polskiej Organizacji Wojskowej (POW).

    Organem kierującym POW była Komenda Naczelna, podporządkowana J. Piłsudskiemu. Przewodził jej komendant T. Żuliński. W skład KN wchodzili m.in. Wacław Jędrzejewicz, Adam Koc, Konrad Libicki, Bogusław Miedziński i Marian Zyndram-Kościałkowski.

    Działając na terenie zaboru rosyjskiego POW podzielona była na okręgi, podporządkowane komendantom w Warszawie, Lublinie, Płocku, Radomiu i Siedlcach. Pod koniec 1914 r. powstały również oddziały POW w Petersburgu i Kijowie. Zorganizowano także Oddział Lotny Wojska Polskiego, zajmujący się dywersją, polegającą m.in. na niszczeniu torów kolejowych, mostów, linii telefonicznych oraz zbrojnych akcjach na urzędy rosyjskie.

    Po opuszczeniu Królestwa Polskiego przez wojska rosyjskie część członków POW ujawniła się i razem z komendantem Żulińskim weszła w skład I Brygady Legionów. Większość, spośród liczącej wówczas prawdopodobnie około tysiąca osób organizacji, pozostała w konspiracji.

    Na terenach zajętych przez armie państw centralnych POW nadal prowadziła działalność szkoleniową i pozyskiwała nowych członków, zawiesiła jednak działalność dywersyjną. Rozbudowując swoje struktury POW korzystała m.in. z bojówek PPS, Narodowego Związku Robotniczego, a także harcerstwa i junactwa. Na polecenie J. Piłsudskiego oddelegowano do niej również kilkunastu oficerów I Brygady Legionów. Po krótkim okresie pełnienia funkcji komendanta przez mjr Michała Żymierskiego, we wrześniu 1915 r. stanowisko to objął kpt. Tadeusz Kasprzycki. Funkcję jego zastępcy pełnił Kazimierz Sawicki.

    W lipcu 1916 r. KN POW podlegało już 19 okręgowych komend, a działalność organizacji zaczęła obejmować także Galicję. Następował stały wzrost liczby członków POW. W listopadzie 1916 r. było ich około 7 tys., w styczniu 1917 r. 11 tys., a w kwietniu tego samego roku około 15 tys.

    16 stycznia 1917 r. POW uznała zwierzchnictwo utworzonej Tymczasowej Rady Stanu i ujawniła wobec jej członków organizację. J. Piłsudski obejmując funkcję referenta Komisji Wojskowej TRS, utworzył Biuro Wojskowe, w którym większość stanowisk zajęli zaufani członkowie KN POW: T. Kasprzycki, B. Miedziński, J. Opieliński, M. Zyndram-Kościałkowski, J. Jędrzejewicz, S. Hempel i A. Skwarczyński. Okupacyjne niemieckie władze wojskowe nie zaaprobowały propozycji J. Piłsudskiego, ażeby POW wykorzystać w akcji werbunkowej przyszłego wojska polskiego.

    Po rewolucji lutowej w Rosji najgroźniejszym przeciwnikiem w walce o niepodległość Polski stały się dla POW państwa centralne. Pomimo unikania konfliktów z okupacyjnymi władzami austriackimi i niemieckimi w szeregach POW dochodziło do licznych aresztowań. Organizacja ponownie musiała zejść do podziemia. W deklaracji programowej POW z tego okresu nie wspominano już o współpracy z legionowymi formacjami Polskiego Korpusu Posiłkowego. POW unikała tym bardziej współdziałania z Polską Siłą Zbrojną.

    Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 r. obok J. Piłsudskiego aresztowano także wielu członków POW. W tym okresie na czele organizacji stanął płk Edward Rydz-Śmigły.

    Najważniejsze decyzje podejmował Konwent Organizacji A, w skład którego wchodzili, obok wspomnianego E. Rydza-Śmigłego, J. Moraczewski, B. Miedziński, M. Downarowicz, J.Jędrzejewicz, T. Kasprzycki, L. Koc, J. Poniatowski, W. Sieroszewski, A. Skwarczyński, M. Sokolnicki, K. Świtalski, L. Wasilewski, J. Opieliński i B. Ziemięcki.

    Konwent przebudował POW. Powołano Komendę Główną i podporządkowano jej cztery Komendy Naczelne: w Warszawie, Krakowie, Kijowie i Lublinie. Komendom Naczelnym podlegały komendy okręgowe. Stan liczebny POW w październiku 1918 r. wynosił blisko 30 tys. członków, w tym w Królestwie Polskim ponad 20 tys.

    W lutym 1918 r. budowę POW zaczęto również w zaborze pruskim. Jej członkowie wzięli później udział w powstaniu wielkopolskim.

    Latem 1918 r. POW zintensyfikowała działania dywersyjne, wznowione już rok wcześniej wobec represji stosowanych przez państwa centralne. Działania te polegały nie tylko na uszkodzeniach mostów, torów kolejowych czy linii telefonicznych, ale miały również charakter akcji zbrojnych przeciwko funkcjonariuszom policji, konfidentom oraz wojskowym patrolom na terenie niemieckiej okupacji. 16 października 1918 r. warszawska Komenda Naczelna zorganizowała kilkanaście zamachów na niemieckie patrole i posterunki policji. W październiku 1918 r. POW przeprowadziła akcje bojowe także na obszarze austriackiej okupacji. Ich celem było przede wszystkim zdobycie broni i pieniędzy na działalność organizacji. Do najgłośniejszych akcji należał napad na pociąg pod Bąkowcem, niedaleko Radomia.

    W październiku i listopadzie 1918 r. POW aktywnie uczestniczyła w przejmowaniu władzy na ziemiach polskich. Jej członkowie stanowili siłę zbrojną wspierającą powstałą w Krakowie Polską Komisję Likwidacyjną, osłaniali pod wodzą Rydza-Śmigłego tworzony w Lublinie Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej, a także brali udział w masowej akcji rozbrajania niemieckich żołnierzy na ziemiach Królestwa Polskiego.

    W grudniu 1918 r. POW weszła w skład powstającego Wojska Polskiego. MJS

    PAP - Nauka w Polsce

     ls/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Konwent Organizacji A - powołane latem 1917 roku przez Bogusława Miedzińskiego wraz z Jędrzejem Moraczewskim i Tadeuszem Kasprzyckim, zakonspirowane kierownictwo obozu piłsudczykowskiego. Konwent powstał po uwięzieniu Józefa Piłsudskiego przez Niemców. W jego skład wchodziło 15 osób: Jędrzej Moraczewski (który stanął na jego czele), Edward Śmigły-Rydz (Komendant Główny POW, który podejmował główne decyzje wojskowe), Medard Downarowicz, Tadeusz Kasprzycki (wiosną 1918 zastąpiony przez Adama Koca), Bogusław Miedziński, Marian Malinowski, Juliusz Poniatowski, Wacław Sieroszewski, Michał Sokolnicki, Leon Wasilewski, Jan Zdanowicz-Opieliński, Andrzej Strug i Bronisław Ziemięcki. Oddział Lotny Wojsk Polskich – oddział detaszowany (wydzielony) I Brygady Legionów, a następnie oddziały dywersyjne Polskiej Organizacji Wojskowej działające od 1914 do 1915 na terenie byłego Królestwa Polskiego, oraz od 1918 pod okupacją niemiecką i austriacką. Tworzone były na bazie doświadczeń oraz byłych członków Organizacji Bojowej PPS. Jan Tadeusz Opieliński, pseud. Wojsznar, Zdanowicz (ur. 2 października 1882, zm. 4 listopada 1918 w Lublinie) – oficer Legionów Polskich, komendant warszawskiej Komendy Naczelnej Polskiej Organizacji Wojskowej, a później komendant POW na zabór austriacki w Lublinie.

    Międzypartyjne Koło Polityczne – (MKP), organizacja polityczna utworzona z inicjatywy zwolenników Komitetu Narodowego Polskiego w październiku 1915. Koło działało do 1918 w Królestwie Polskim, luźno jednocząc ugrupowania burżuazyjne i stronnictwa pasywistyczne. Oddział Beków – specjalny oddział rozpoznania Biura Wywiadowczego I Brygady Legionów Polskich, kierowanego przez kpt. Rajmunda Jaworowskiego "Światopełk". Oddział złożony głownie z byłych członków Organizacji Bojowej PPS. Część jego członków została skierowana do organizacji Oddziału Lotnego Wojsk Polskich działającego w latach 1914-1915 na tyłach wojsk rosyjskich.

    Związek Wojacki – legalne polskie stowarzyszenia kombatanckie, tworzone od 12 grudnia 1918 r. przez polski obóz narodowy na Górnym Śląsku na wzór niemieckiej organizacji Kriegervereine. Organizacja powstała w Siemianowicach Śląskich w miszkaniu działacza Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" Józefa Dreyzy. Przyczyną powstania ZW była likwidacja przez Niemców konspiracyjnej polskiej Straży Obywatelskiej dla Górnego Śląska. Na czele ZW stali Józef Dreyza , Adam Postrach oraz Alojzy Pronobis, którzy utworzyli fikcyjne struktury legalnej organizacji. Kandydatów do ZW rekrutowano spośród członków TG "Sokół". W założeniu ZW miał przygotować powstanie na wypadek wkroczenia na Górny Śląsk polskich wojsk gen. Józefa Hallera. Gdy nadzieje te zawiodły, organizacja w lutym 1919 r. się rozwiązała, a jej członkowie wstąpili do Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej - organizacja powstała w 1989 r. skupiająca byłych żołnierzy Armii Krajowej. Wydaje miesięcznik Biuletyn Informacyjny AK. Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej zrzesza członków Armii Krajowej i innych organizacji zbrojnych podporządkowanych w czasie wojny legalnemu Rządowi RP na emigracji, które walczyły o odzyskanie niepodległości Polski. Grupuje również członków organizacji, które kontynuowały tę walkę po rozwiązaniu AK, a także - jako członków nadzwyczajnych - osoby wyznające ideały AK i działające na rzecz ich utrwalenia w społeczeństwie polskim. Na początku lat dziewięćdziesiątych XX w., po zorganizowaniu środowisk, kół i okręgów Związek liczył ponad 80 tys. członków, w roku 2008 – ok. 35 tys., a w 2010 r. - ok. 12 tys.

    Polska Organizacja Wojskowa, POW – tajna organizacja wojskowa powstała w sierpniu 1914 w Warszawie z inicjatywy Józefa Piłsudskiego w wyniku połączenia działających w Królestwie Polskim konspiracyjnych grup Polskich Drużyn Strzeleckich i Związku Walki Czynnej w celu walki z rosyjskim zaborcą. Początkowo bezimienna, od października 1914 zaczęła używać nazwy POW. I Brygada Legionów Polskich, formacja Wojska Polskiego zorganizowana i dowodzona przez Józefa Piłsudskiego. Część Legionów Polskich.

    Polska Siła Zbrojna (niem. Polnische Wehrmacht) – siły zbrojne Królestwa Polskiego aktu 5 listopada. Do października 1918 r. wojska te były podporządkowane armii Cesarstwa Niemieckiego. 12 października 1918 Rada Regencyjna przejęła zwierzchnią władzę nad Polską Siłą Zbrojną oraz wydała dekret z nową rotą przysięgi Wojska Polskiego.

    Dodano: 11.11.2010. 10:33  


    Najnowsze