• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polskie formacje wojskowe na Wschodzie 1914-1918

    11.11.2010. 10:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W chwili wybuchu I wojny światowej w środowiskach niepodległościowych działających pod zaborem rosyjskim ożyły nadzieje na impuls w sprawie polskiej. Wydarzenia pod drugiej stronie frontu, powstanie i wejście do boju I Kompani Kadrowej, a wkrótce Legionów Polskich niejako zmusiło do działania Polaków, poddanych cara.

    Pierwszą próbą tworzenia polskich oddziałów wojskowych w Rosji była próba sformowania oddziału polskiego Bonawentury Starskiego. 200 ochotników walczyło w okolicach Kłobucka we wrześniu 1914 r. W październiku zostali rozbici, a następnie rozformowani.

    Kolejną, tym razem udaną inicjatywę podjął Witold Gorczański. Najpierw powołał oddział o charakterze paramilitarnym, a od 24 stycznia 1915 r., z poparciem Komitetu Narodowego Polskiego, stworzył Legion Puławski.

    Na czele Legionu stanął carski pułkownik Antoni Reutta. Żołnierze Legionu umundurowani byli w mundury carskie ale na pagonach mieli monogram amarantowy "LP". Popularny był również orzełek na czapce - jednak była to prywatna inicjatywa żołnierzy. Legion liczący w styczniu ok. 1000 żołnierzy, walczył na kielecczyźnie, w okolicach Iłży.

    19 maja wsławił się bojem pod Pakosławiem. Przez cały czas rosyjskie dowództwo podejrzewało, nie bez racji, że żołnierze utrzymują kontakty z Legionami Polskim po drugiej stronie frontu. Jesienią został wycofany z frontu na tyły do Bobrujska. Na kilka lat inicjatywy powołania wojska polskiego na wschodzie były incydentalne i nie przyniosły poważnych skutków.

    Sytuacja zmieniła się w Rosji po rewolucji lutowej. W czerwcu 1917 r. powstał Naczelny Polski Komitet Wojskowy, (Naczpol), przewodził mu chorąży armii carskiej Władysław Raczkiewicz. Komitet powołał 3 korpusy polskie:

    Na Białorusi powstał I Korpus Polski pod dowództwem gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego. Maksymalnie osiągnął on prawie 30000 żołnierzy. Wsławił się zajęciem Bobrujska w lutym 1918 r., wtedy też podporządkował się Radzie Regencyjnej. Po odzyskaniu przez Polskę Niepodległości włączony został do Wojska Polskiego.

    Pod koniec 1917 r. na Besarabii powstał II Korpus. W marcu 1918, po przejściu frontu pod Rarańczą, dołączyła do niego część Polskiego Korpusu Posiłkowego. Osiągnął on wówczas stan ponad 6 000 żołnierzy. Pierwszym dowódcą był gen. Jan Stankiewicz, później płk Józef Haller.

    W maju 1918 II Korpus stoczył ciężki bój w okrążeniu z jednostkami niemieckimi pod Kaniowem, skapitulował 11 maja.

    Na Ukrainie sformowano liczący ok. 3 000 żołnierzy III Korpus Polski w początkach 1918 r. Dowodził nim gen. Eugeniusz de Henning-Michaelis. Korpus walczył z bolszewikami. W czerwcu 1918 rozbroili go Austriacy.

    Po 11 listopada żołnierze tych jednostek weszli w skład powstającego Wojska Polskiego. MJS

    PAP - Nauka w Polsce

    ls/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Związek Wojskowych Polaków w Rosji 1917 - 1918 (ZWP) - legalne organizacje Polaków: oficerów, podoficerów, szeregowych oraz pracowników wojska służących w armii Imperium Rosyjskiego, tworzące się po rewolucji lutowej 1917. Organ kierowniczy - Zarząd Centralny. Organizacje miały charakter okręgowy. Twórcą pierwszej organizacji był Polak, płk artylerii armii rosyjskiej Tadeusz Jastrzębski. Organizację utworzono w Carskim Siole 24 marca 1917 jako organizację Piotrogrodzkiego Okręgu Wojskowego. Później powstały ZWP okręgów: Moskiewskiego, Kijowskiego, Zachodniego i Północnego. ZWP stawiały sobie za cel skupienie Polaków służących w armii rosyjskiej, opiekę nad nimi, szerzenie ducha narodowego i oświaty, opiekę nad inwalidami i jeńcami wojennymi, opiekę na rodzinami wojskowych. Poszczególni działacze mieli odmienne poglądy na zadania związku związane z wojną, , rewolucją i tworzeniem wojska polskiego na terenie Rosji. Piłsudczycy dążyli do skupienia Polaków w związku w celu przetrwania wojny i zachowania sił na okres późniejszy. Celem Endeków było formowanie oddziałów polskiego wojska do walki z Niemcami pod ogólnym dowództwem rosyjskim. Z inicjatywy ZWP odbyły się zjazdy żołnierzy: w Kijowie - Dywizji Strzelców Polskich, w Kiszyniowie Frontu Rumuńskiego, w Rzeczycy - Frontu Południowo-Zachodniego, w Mińsku - Frontu Zachodniego, w Moskwie - Moskiewskiego Okręgu Wojskowego. 7 - 22 czerwca 1917 odbył się I Ogólny Zjazd Związku w Piotrogradzie, na którym doszło do rozłamu i opuszczenia Związku przez lewicę, pozostali na zjeździe podjęli decyzję o organizowaniu polskich formacji wojskowych w Rosji. Zadanie to powierzono Naczelnemu Polskiemu Komitetowi Wojskowemu (Naczpol). Lewica utworzyła Komitet Główny Związku Wojskowych Polaków (Lewicy) w Rosji. Czołowi działacze Związku: Władysław Raczkiewicz i W. Szczęsny. Bitwa pod Rarańczą miała miejsce w nocy z 15 na 16 lutego 1918. Jednostki polskie wchodzące w skład Polskiego Korpusu Posiłkowego (II Brygada Legionów pod dowództwem Józefa Hallera) po otrzymaniu informacji o traktacie brzeskim wypowiedziały posłuszeństwo dowództwu austro-węgierskiemu i przebiły się przez front austriacki, dążąc do połączenia z jednostkami polskimi w Rosji. Cmentarz Żołnierzy Polskich we Wrocławiu – wojenna nekropolia Żołnierzy Polskich utworzona w latach 1968-1970 jako miejsce spoczynku 603 żołnierzy polskich – uczestników Kampanii Wrześniowej zmarłych w niewoli niemieckiej a także poległych na froncie żołnierzy 2 Armii Wojska Polskiego.

    Potyczka żołnierzy polskich i radzieckich w Lesznie w 1947 – starcie zbrojne pomiędzy oddziałem ludowego Wojska Polskiego i żołnierzami Armii Radzieckiej, do którego doszło na dworcu kolejowym w Lesznie w nocy z 27 na 28 maja 1947. Przyczyną potyczki była próba uwolnienia kobiety, rzekomo porwanej przez żołnierzy radzieckich. W starciu zginęło trzech żołnierzy radzieckich. W wyniku rozprawy sądowej, przeprowadzonej z pogwałceniem zasad uczciwego procesu, trzech polskich żołnierzy, którzy wzięli udział w starciu, rozstrzelano, a sześć innych osób skazano na kary więzienia. Naczelny Polski Komitet Wojskowy, Naczpol – reprezentacja żołnierzy polskiego pochodzenia w wojsku rosyjskim, powołana na I Ogólnym Zjeździe Wojskowych Polaków w Piotrogrodzie (8 czerwca-22 czerwca 1917). Prezesem komitetu został chorąży armii Imperium Rosyjskiego Władysław Raczkiewicz.

    Bitwa o wzgórza Seelow – część operacji berlińskiej (16 kwietnia – 2 maja 1945 roku), jeden z ostatnich szturmów na duże niemieckie stanowiska obronne. Bitwa stoczona w dniach od 16 do 19 kwietnia 1945 roku. Blisko milion żołnierzy radzieckich z 1. Frontu Białoruskiego (w tym 78 550 Polaków z 1. Armii Wojska Polskiego) pod dowództwem Gieorgija Żukowa atakowało pozycję znaną jako "brama do Berlina". Po stronie niemieckiej walczyło około 91 000 niemieckich żołnierzy z 9. Armii dowodzonej przez Theodora Bussego, wchodzącej w skład Grupy Armii "Wisła". Walki o Bobrujsk (1918) - walki stoczone w dniach 2 lutego - 11 marca 1918 r. przez I Korpus Polski w Rosji pod dowództwem J. Dowbora-Muśnickiego z oddziałami sowieckimi w I wojnie światowej

    Cmentarz Legionistów Polskich w Jastkowie powstał zaraz po bitwie pod Jastkowem pomiędzy wojskami austriackimi, w skład których wchodziła I Brygada i 4 pułk piechoty Legionów Polskich, a wycofującymi się wojskami rosyjskimi. Główne natarcie prowadzone było środkiem frontu, który zajmowały wojska polskie. W bitwie poległo 108 żołnierzy austriackich oraz 128 legionistów. Wszyscy zostali pochowani na utworzonym cmentarzu wojennym w Jastkowie. Komitet Główny Związek Wojskowych Polaków (Lewicy) w Rosji 1917-1918 – organ lewicowy koordynujący działalność Związków Wojskowych Polaków (Lewicy) w armii rosyjskiej utworzony 22 czerwca 1917, po rozłamie na I Ogólnym Zjeździe Związków Wojskowych Polaków w Piotrogrodzie. W Zjeździe wzięło udział ok. 100 uczestników reprezentujących SDKPiL, PPS-Lewicę, PPS-Frakcję, Polską Organizację Wojskową i Polski Komitet Demokratyczny. Prezesem był chor. A. Żaboklicki, wiceprezesami: chor. W. Szczesny i chor. S. Miłoszczeński. Komitet zajmował się głównie organizowaniem pomocy materialnej dla żołnierzy Polaków. Komitet był opozycyjny wobec Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego i przeciwstawiał się tworzeniu proalianckiej armii polskiej w Rosji pod ideowym kierownictwem Endecji. Po rewolucji Październikowej 1917 przedstawiciele Komitetu opowiedzieli się po stronie sił sowieckich, a przedstawiciele demokratów i POW nawiązali stosunki z Naczpolem.

    Międzypartyjne Koło Polityczne – (MKP), organizacja polityczna utworzona z inicjatywy zwolenników Komitetu Narodowego Polskiego w październiku 1915. Koło działało do 1918 w Królestwie Polskim, luźno jednocząc ugrupowania burżuazyjne i stronnictwa pasywistyczne.

    Wojsko najemne (także: najemnicy, żołnierze najemni, kondotierzy, żołnierze fortuny) – formacja wojskowa składająca się z ochotników walczących za pieniądze, najczęściej w służbie obcego wojska dla danego państwa, miasta, władcy lub jakiejś organizacji, a nawet osoby prywatnej. Wojska te można wynająć do walki, praktycznie, w dowolnej sprawie, ponieważ te formacje nie kierują się idealizmem. W tym kontekście najemnicy to ludzie, dla których wojna jest zawodem, z którego czerpią środki do życia (żołd) i wzbogacenia się. Ważną rzeczą jest, aby daną formację określić mianem najemników, zasada dobrowolności służby i pobierania żołdu przez żołnierzy służących w takich oddziałach.

    Obóz internowania w Szczypiornie — obóz dla internowanych położony w Szczypiornie, dzielnicy Kalisza. W latach 1915–1922 przebywali w nim internowani przez władze niemieckie działacze niepodległościowi, żołnierze Legionów Polskich, jeńcy rosyjscy, a od 1918 jeńcy niemieccy, internowani żołnierze armii Ukraińskiej Republiki Ludowej. 4 Pułk Piechoty Legionów (4 pp Leg.) - oddział piechoty Legionów Polskich w latach 1915-1917 i Wojska Polskiego w latach 1918-1939.

    Dodano: 11.11.2010. 10:04  


    Najnowsze