• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Polsko-amerykański zespół odkrył w Egipcie pozostałości starożytnych składów portowych

    31.01.2011. 10:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Polsko-amerykański zespół badawczy prowadzący szeroko zakrojone prace archeologiczne w Berenike nad Morzem Czerwonym w Egipcie odkrył pierwsze w tym rejonie pozostałości po składach portowych z okresu rzymskiego. Starożytny port założył tutaj w III wieku p.n.e. faraon Ptolemeusz II.

    Misją kierują wspólnie Iwona Zych z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego i dr Steven E. Sidebotham z University of Delaware w USA.

    Poza badaniami archeologicznymi, w styczniu i lutym 2010 roku wykonano również prospekcje geofizyczną. Tomasz Herbich z Instytutu Archeologii i Etnologii (IAiE) PAN w Warszawie wspólnie z Dawidem Święchem po kilku sezonach badań stworzyli mapę geofizyczną obejmującą prawie 10 ha. W zachodniej części stanowiska - pośród pracowni z czasów ptolemejskich - znaleziono kompleks architektoniczny o wymiarach 50-55 m na 70 m. Ściany nie są widoczne gołym okiem. Zostały rozpoznane wyłącznie dzięki specjalistycznej aparaturze.

    Prawdziwym radością dla archeologów było odkrycie unikatowych pozostałości składów portowych z okresu rzymskiego (1. połowa II w. n.e.).

    "Naszym zdaniem miejsce to spłonęło w 1 połowie II wieku n.e. W czasie wykopalisk natknęliśmy się bowiem na grubą warstwę popiołu. Właśnie w niej spoczywały połączone ze sobą deski cedrowe będące elementami produkowanego statku" - wyjaśnia Iwona Zych, kierowniczka badań.

    Oprócz drewna archeolodzy znaleźli również liny cumownicze zachowane w świetnym stanie. Długość jednej z nich dochodzi do 13 m.

    Prace archeologiczne skupiły się także w obrębie wielkiego śmietniska z czasów działania portu i składów portowych. Naukowców zwracają uwagę na bogactwo i różnorodność znalezionych tutaj zabytków - pozostałości przedmiotów wykonanych z kości słoniowej, poroży, szkła, fajansu, półszlachetnych kamieni, a nawet złota.

    Zachowały się m.in. amfory pochodzące z różnych części świata - Efezu, Asuanu i Etiopii. Naczynia poświadczają szeroko zakrojone kontakty handlowe ponad 2 tys. lat temu.

    Pośród najlepiej zachowanych zabytków miedzianych jest np. dekorowane naczynie o średnicy 22 cm pochodzące z wyposażenia świątyni. To właśnie miedź jest najczęściej spotykanym metalem na stanowisku. Wykonywano z niej biżuterię, narzędzia, okucia i haczyki na ryby.

    Dużo pracy mieli w zeszłym sezonie archeozoolodzy, którzy przeanalizowali blisko 25 tys. fragmentów kości, w dużej mierze stanowiących resztki pokonsumpcyjne. Zdaniem naukowców, wśród gatunków dominują kozy, owce, bydło, świnie. Kilkanaście procent przebadanego materiału stanowiły ryby i kraby.

    W projekt koordynowany przez Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW zaangażowana jest duża ekipa specjalistów reprezentujących różne dziedziny. Oprócz archeologów w terenie pracują konserwatorzy, antropolodzy fizyczni, archeobotanicy, archeozoolodzy, ceramolodzy. Naukowcy reprezentują również różne instytucje badawcze - w Polsce są to m.in. PAN, UW, a ze strony zagranicznej - Muzeum Brytyjskie, Uniwersytet Oksfordzki czy Institute for the Study of the Ancient World na Nowojorskim Uniwersytecie.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Polish Archaeology in the Mediterranean (PAM) – rocznik naukowy wydawany od 1988 roku w Warszawie przez Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Publikowane są w nim wyniki prac polskich archeologów w rejonie Morza Śródziemnego (min. Egipt, Syria, Cypr). Zamieszczane studia i artykuły publikowane są w językach kongresowych. Pismo cieszy się uznaniem międzynarodowym i jest podstawowym periodykiem informującym o sukcesach polskiej archeologii śródziemnomorskiej.

    Polish Archaeology in the Mediterranean (PAM) – rocznik naukowy wydawany od 1988 roku w Warszawie przez Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Publikowane są w nim wyniki prac polskich archeologów w rejonie Morza Śródziemnego (min. Egipt, Syria, Cypr). Zamieszczane studia i artykuły publikowane są w językach kongresowych. Pismo cieszy się uznaniem międzynarodowym i jest podstawowym periodykiem informującym o sukcesach polskiej archeologii śródziemnomorskiej.

    Europejskie Stowarzyszenie Archeologów (European Association of Archaeologists – EAA) – organizacja powstała w 1994 roku, licząca obecnie ponad 1100 członków z 41 krajów europejskich i pozaeuropejskich. Skupia archeologów i innych współpracujących z archeologią specjalistów. Należą do niej naukowcy, dydaktycy, archeolodzy terenowi, konserwatorzy, muzealnicy i studenci archeologii. W 1999 EAA uzyskała status ciała konsultacyjnego Rady Europy.

    Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej im. Kazimierza Michałowskiego (ang. Polish Centre of Mediterranean Archaeology, w skrócie PCMA) - samodzielna placówka badawcza Uniwersytetu Warszawskiego. Pod obecną nazwą istnieje od 1990 roku. Do głównych celów Centrum należy organizacja oraz koordynacja badań archeologicznych, konserwatorskich i rekonstrukcyjnych w północno-wschodniej Afryce, na Bliskim Wschodzie oraz na Cyprze. Prace Centrum są prowadzone na stanowiskach obejmujących szeroki horyzont czasowy, od czasów prehistorycznych, poprzez wszystkie okresy historyczne starożytnych cywilizacji śródziemnomorskich, aż po późny antyk i arabskie wczesne średniowiecze. Oprócz prowadzenia badań terenowych do zadań Centrum należy kompleksowa dokumentacja znalezisk, publikacja wyników badań. Centrum zarządza Stacją Badawczą w Kairze.

    Piotr Dyczek (ur. w 1956 r.) - polski archeolog, doktor hab. nauk historycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, pracownik naukowy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jest kierownikiem Zakładu Kultury Materialnej Antyku w tymże Instytucie oraz kierownikiem Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadził liczne archeologiczne misje badawcze (m.in. w Egipcie, Sudanie, Bułgarii).

    Proces podepozycyjny - w archeologii terminem tym określa się destrukcję istniejących pierwotnie układów na stanowisku archeologicznym. Destrukcja często zachodzi na skutek działalności człowieka. Na przykład w przypadku stanowisk długo zamieszkiwanych, starsze warstwy były niszczone przez wkopywanie się w nie. Kamienne cegły starych budowli mogły być ponownie wykorzystywane przy budowie nowych obiektów. Również poszukiwacze skarbów i rabusie mogli niszczyć stanowiska archeologiczne. Niejednokrotnie planowane inwestycje i głęboka orka mogą stanowić zagrożenie dla stanowiska archeologicznego. Orka niszczy warstwy, ułatwia dostęp tlenu co zmienia temperaturę i potęguje działanie deszczu i wiatru. Inwestycja w postaci budowy dużego obiektu może całkowicie zniszczyć stanowisko. Stanowisko jest także przekształcane przez zwierzęta i rośliny (dżdżownice, korzenie). Erozja także jest elementem procesu podepozycyjnego. Erozja niszczy zabytki znajdujące się na powierzchni ziemi. Erozja gleby powoduje odsłonięcie ukrytych dotąd zabytków i ich niszczenie. Z kolei agradacja jest korzystna dla zabytków. Procesy podepozycyjne zmieniają i przekształcają stanowisko. Część kontekstu jest zmieniana, a część pozostaje bez zmian - powstaje skomplikowana sytuacja.

    Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS.

    Dodano: 31.01.2011. 10:19  


    Najnowsze