• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Poroża jeleni sprzed 8400 lat odkryto w Nienawiszczu

    27.10.2010. 00:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Dwa poroża jeleni europejskich sprzed ok. 8400 lat odkryto w trakcie eksploatacji torfu w kopalni odkrywkowej we wsi Nienawiszcz w Wielkopolsce. Dzięki informacji od Nadleśnictwa Łopuchówko znaleziskiem zainteresowali się pracownicy Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Dyrektor placówki powołał zespołu badawczy w skład którego weszli pracownicy wyżej wymienionych instytucji oraz Polskiej Akademii Nauk, Oddział w Poznaniu i Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu (Zakład Biogeografii i Paleoekologii i Instytut Prahistorii).

    Po przeprowadzeniu szczegółowych oględzin i dokonaniu pomiarów obu poroży, wykonanych przez dra inż. Tomasza Sobalaka, okazało się, że poroża te należały do jeleni w wieku około 8 i 10 lat, a do ich śmierci doszło w między wrześniem a grudniem.

    Specjalistyczne badania węgla radioaktywnego C14 w Poznańskim Laboratorium Radiowęglowym wykazały, że zwierzęta żyły w ciepłym okresie klimatycznym ok. 8400 lat temu.

    "W czasach, kiedy żyły zwierzęta, do których należały poroża tereny północnej Wielkopolski zamieszkiwała ludność nieznająca produkcji naczyń glinianych oraz przedmiotów metalowych, wytwarzająca głównie narzędzia krzemienne i kościane" - mówi Andrzej Kowalczyk, jeden z archeologów powołanych do zespołu badawczego.

    To on wspólnie z dr Iwoną Sobkowiak-Tabaka z IAE PAN Oddział w Poznaniu przeprowadzili badania wykopaliskowe w wyrobisku torfu w poszukiwaniu pozostałych części szkieletów zwierząt. Naukowców interesował również kontekst odkrycia i możliwy wpływ ludzi na śmierć jeleni.

    "W efekcie naszych prac pozyskaliśmy także szczątki kostne konia, żółwi i najprawdopodobniej tura. Niestety, nie znaleźliśmy pozostałych części szkieletów jeleni" - dodaje Kowalczyk.

    Wszystkie odkryte kości zostaną poddane szczegółowemu oglądowi przez archeozoologa, a następnie zdeponowane w Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Naukowcy planują również pobranie próbek DNA z pozyskanych szczątków jeleni, co umożliwi porównanie i określenie ewentualnych zmian ewolucyjnych ze współcześnie występującymi przedstawicielami tego gatunku.

    Obecność człowieka w najbliższej okolicy w pradziejach nie ulega wątpliwości. Pracownicy firmy eksploatującej złoża torfu znaleźli tutaj wcześniej topór wykonany z poroża jelenia i odłupek krzemienny. Niestety nieznany jest dokładny kontekst odkrycia.

    "Planowane w najbliższym czasie badania powierzchniowe terenów położonych nad dawnym zbiornikiem wodnym przyniosą zapewne dalsze znaleziska z epoki kamienia. Podobne depozyty zwierząt w dawnych zbiornikach wodnych, odkryto np. na terenie północnych Niemiec. Interpretowane są one jako magazyny żywności czy +śmietniska+ stanowiące zaplecze dla okolicznej ludności" - wyjaśnia dr Iwona Sobkowiak-Tabaka.

    W trakcie badań archeologicznych z rejonu występowania znalezisk został pobrany przez dra Mariusza Gałkę z Zakładu Biogeografii i Paleoekologii UAM rdzeń do analiz palinologicznych i makroszczątkowych oraz próby do analiz malakologicznych przez Aldonę Kurzawską z Instytutu Prahistorii UAM. Wyniki analiz pozwolą określić środowisko w jakim żyły jelenie oraz uchwycić zmiany klimatyczne na przestrzeni kilku tysięcy lat.

    Zdaniem Andrzeja Kowalczyka, podjęte badania pozwolą przybliżyć środowisko przyrodnicze oraz życie ludzi na terenie północnej Wielkopolski ok. 8400 lat temu.

    Pod koniec roku w Bibliotece Publicznej w Murowanej Goślinie będzie można obejrzeć wystawę poświęconą pozyskanym zabytkom. Dotychczasowe badania sfinansowane zostały przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Poznaniu, IAE PAN Odział w Poznaniu i MPP na Lednicy.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Henryk Machajewski (ur. 12 września 1952 w Środzie Wielkopolskiej) – polski archeolog, doktor (doktorat w 1988 roku) Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Obecnie adiunkt w Zakładzie Archeologii Uniwersytetu Gdańskiego oraz starszy wykładowca w Instytucie Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Przedmiotem badawczym Henryka Machajewskiego jest głównie okres przedrzymski, rzymski, oraz okres wędrówek ludów na Nizinie Europejskiej. Od 1977 roku prowadzi liczne badania archeologiczne na Pomorzu Środkowym, oraz w północnej Wielkopolsce, a w ostatnich latach na Wolinie. Jest autorem wielu publikacji, między innymi 4 książek i ponad 100 artykułów. Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk (do 31 grudnia 2010 Zakład Badania Ssaków Polskiej Akademii Nauk) – samodzielna jednostka naukowo-badawcza Polskiej Akademii Nauk. Od 1952 roku prowadzi badania z zakresu morfologii, taksonomii, systematyki, ewolucji, genetyki populacji, etologii i ekologii ssaków. W latach 1952-2006 pracownicy zakładu opublikowali 23 książki i ponad 1400 prac naukowych. Lista czasopism, na łamach których ukazywały się te prace obejmuje ponad 60 tytułów i zawiera najlepsze na świecie periodyki zajmujące się biologią, zoologią, ekologią i ochroną przyrody. Od 2003 roku Zakład posiada status Centrum Doskonałości Unii Europejskiej. Z dniem 1 stycznia 2011, zgodnie z decyzją Nr 44 Prezesa Polskiej Akademii Nauk z dnia 30 grudnia 2010 r. oraz uchwałą Prezydium PAN nr 4/2011 z dnia 18 stycznia 2011 r., dotychczasowy Zakład Badania Ssaków PAN został przekształcony w Instytut Biologii Ssaków PAN; dzięki tej zmianie ZBS uzyskał większą samodzielność organizacyjną i prawną oraz uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora. Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy – wielooddziałowe muzeum prezentujące relikty kamiennej architektury pałacowej i sakralnej oraz drewnianej zabudowy wsi. Najważniejszą częścią ekspozycji są pozostałości grodu pierwszych Piastów, datowane na okres wczesnego średniowiecza.

    Obserwatorium słoneczne w Goseck – najstarsze odkryte w Europie dzięki analizie zdjęć lotniczych w 1991. W trakcie wykopalisk archeologicznych rozpoczętych w 2002 przez dwóch archeologów z Uniwersytetu w Halle (Francois Bertemes, Peter Biehl) odkryto kopiec, rów oraz pozostałości dwóch koncentrycznych palisad drewnianych datowanych na V wiek p.n.e.. Dalsze badania zidentyfikowały 3 bramy, z których południowo-wschodnia wyznacza wschód a południowa-zachodnia zachód słońca w czasie zimowego przesilenia. Na tej podstawie krąg został uznany za obserwatorium słoneczne. Andrzej Marek Wyrwa (ur. 1955) – profesor doktor habilitowany, polski historyk i archeolog specjalizujący się w dziejach wczesnego średniowiecza, kulturze materialnej wczesnośredniowiecznej Polski oraz historii zakonu cysterskiego. Wieloletni szef ekspedycji archeologicznej w Łeknie. Dyrektor Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.

    Badanie słuchu – jest to ocena reakcji organizmu powstałej w wyniku stymulacji dźwiękowej. Badania słuchu dzielą się na badania subiektywne i badania obiektywne. Subiektywne badania słuchu, w przeciwieństwie do badań obiektywnych, wymagają aktywnej współpracy osoby badanej (od osoby badanej wymaga się świadomej informacji zwrotnej np. czy dźwięk jest słyszalny). Badania słuchu można podzielić również na badania progowe oraz nadprogowe. Celem badań progowych jest określenie najcichszego możliwego do usłyszenia dźwięku, w badaniach nadprogowych oceniana jest percepcja dźwięku powyżej progu słyszenia. Laboratorium – pomieszczenie przeznaczone do przeprowadzania badań naukowych lub analiz lekarskich. Wyposażone w odpowiedni do tego celu sprzęt. Laboratorium postrzegane nie jako pomieszenie, lecz jako jednostka organizacyjna jest zespołem złożonym z ludzi, pomieszczenia i sprzętu.

    Nagroda Lednickiego Orła Piastowskiego - nagroda honorowa przyznawana przez marszałka województwa wielkopolskiego, ustanowiona przez Zarząd Województwa Wielkopolskiego z inicjatywy Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Densignathus (z gr. "gruba szczęka") jest nazwą wczesnego czworonoga, którego szczątki odkryto w Red Hill w Pensylwanii. Najprawdopodobniej żył w późnym dewonie (famen), około 360 milionów lat temu. Jest to drugi po hynerpetonie wczesny kręgowiec lądowy znaleziony na tym stanowisku. Szczątki densygnata reprezentowane są jedynie przez pojedynczą żuchwę. Przez pewien czas nie było pewności czy omawiany fragment żuchwy, odnaleziony zaledwie 50 metrów od szczątków hynerpetona, nie należy właśnie do tego, czy do innego zwierzęcia. Wątpliwości zostały rozwiane, gdy natrafiono na właściwą żuchwę hynerpetona. Fakt ten pozwolił na wyodrębnienie rodzaju "Densignathus"

    Hesperotestudo bermudae – gatunek żółwia z rodziny żółwi lądowych (Testudinidae). Został opisany w 2000 roku przez Petera Meylana i Wolfganga Sterrera w oparciu o niemal kompletny szkielet wraz z ogonem i otaczającym go pancerzem, odkryty w plejstoceńskich osadach formacji Upper Town Hill na Bermudach. Autorzy przypisali go do rodzaju Hesperotestudo, znanego wcześniej od oligocenu do plejstocenu Ameryki Północnej. Zasugerowali, że przodkowie H. bermudae prawdopodobnie dotarli na Bermudy dzięki prądom morskim lub na naturalnych tratwach. Ponieważ wówczas znano pozostałości tylko jednego osobnika, Olson, Hearty i Pregill wysunęli dwie hipotezy dotyczące obecności szczątków żółwia na Bermudach: według pierwszej należały one do osobnika, który jako jedyny przedstawiciel gatunku żyjącego na kontynentalnej Ameryce dotarł na archipelag, a według drugiej na Bermudach występowała cała populacja żółwi, lecz odnaleziono szczątki tylko jednego jej członka. Pierwszą z tych hipotez autorzy uznali za bardzo mało prawdopodobną. Odkrycie niekompletnej kości promieniowej H. bermudae w podwodnej jaskini potwierdziło, że na Bermudach istniała niegdyś cała populacja żółwi z tego gatunku. Olson i współpracownicy zasugerowali, że H. bermudae wyginęły około 300 tysięcy lat temu, gdy podniósł się poziom mórz. Zdaniem autorów, skoro żółwie nie przetrwały wysokiego poziomu mórz przed 300 tysiącami lat, nie przetrwałyby również tego, który wydarzył się około 100 tysięcy lat wcześniej, co sugeruje, że H. bermudae skolonizowały Bermudy w okresie pomiędzy 400 tys. a 300 tys. lat temu. Nie wykluczyli jednak, że inna populacja tych żółwi występowała na tym archipelagu, gdy poziom wód był stosunkowo niski, około 900–400 tys. lat temu.

    Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach – skansen wsi wielkopolskiej w Dziekanowicach (oddział Muzeum Pierwszych Piastów) położony nad brzegiem jeziora Lednica i gromadzący, zabezpieczający i eksponujący przedmioty i obiekty architektoniczne z obszaru Wielkopolski. Budowę skansenu rozpoczęto w 29 września 1975 roku. Pierwszą ekspozycję udostępniono zwiedzającym 1 czerwca 1982 roku. Status muzeum nadany dopiero 25. maja 1993 roku.

    Genyornis newtoni – duży wymarły nielotny ptak, który występował w Australii ok. 1,6 mln -40 tys. lat temu (plejstocen). Jego wymarcie nastąpiło mniej więcej w tym samym czasie co wielu innych australijskich przedstawicieli megafauny i zbiegło się w czasie z przybyciem ludzi na ten kontynent. Był mięsożercą. Masywny, przystosowany do gruchotania kości dziób daje podstawę do przypuszczeń, że podobnie jak współczesne hieny był zarówno padlinożerną jak i myśliwym. Jego najbliższymi współcześnie żyjącymi krewnymi są blaszkodziobe ptaki wodne. Osiągał 2 m wzrostu. Występował zarówno w lasach jak i na otwartych trawiastych przestrzeniach. Znalezione obok jego kości wykonane przez ludzi przedmioty świadczą, że przez jakiś czas przedstawiciele tego gatunku występowali wspólnie z pierwszymi ludźmi zamieszkującymi Australię. Szczątki kostne genyornisa odkryto obok jeziora Callabonna oraz w Naracoorte Caves (południowa Australia), a także w Cuddie Springs (południowa Nowa Walia). Wokół jego szczątków odkryto kamienie żołądkowe, połykane w celu ułatwienia trawienia pokarmu. Do tego ptaka przypisuje się również ponad 700 odkrytych skorupek jaj. Ponieważ Genyornis wymarł w stosunkowo krótkim czasie, przyczyną tego nie mogły być zmiany klimaty. Niektórzy badacze traktują to jaki dowód na to, że to człowiek spowodował wymarcie większości australijskiej megafauny. Uranocentrodon – rodzaj płaza z rzędu temnospondyli. Żył około 250 milionów lat temu. Nie jest pewne, czy czas jego występowania przypada na koniec permu (czangsing) czy może na początek triasu (ind). Kilka kompletnych szkieletów tego zwierzęcia odkryto na terenie południowej Afryki w formacji zawierającej również szczątki lystrozaurów. Tereny występowania uranocentrodona stanowiły w owym czasie centralne rejony Pangei.

    Zauropody (Sauropoda) – infrarząd dinozaurów z rzędu dinozaurów gadziomiednicznych (Saurischia). Należały do niego największe zwierzęta lądowe, jakie kiedykolwiek stąpały po ziemi. Wszystkie były roślinożerne. Odkryto, że ostatnie z zauropodów, żyjące około 65 mln lat temu na terenie dzisiejszych Indii, mogły żywić się także trawami, na co wskazują przeprowadzone przez Caroline Stromberg i współpracowników badania skamieniałych odchodów znalezionych w Indiach. Wcześniej uważano, że trawy pojawiły się długo po wymarciu dinozaurów (w oligocenie).

    Dodano: 27.10.2010. 00:33  


    Najnowsze