• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Poszukiwacze skarbów powinni współpracować z archeologami

    31.07.2010. 01:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    W Polsce działa ok. 60 tys. poszukiwaczy-amatorów, którzy m.in. używają wykrywaczy metalu. Są tacy, którzy plądrują stanowiska archeologiczne i nie zdają sobie sprawy, że każde znalezisko należy do skarbu państwa.

    "Każdy odkryty przez amatora przedmiot powinien zostać zgłoszony w urzędzie konserwatorskim. Ponadto wszystko, co leży w ziemi, stanowi własność skarbu państwa i znalazca nie ma teoretycznie żadnych praw - ani do znaleziska, ani do jakiejkolwiek rekompensaty" - mówiła archeolog Izabela Piotrowska podczas niedawnej prezentacji w Muzeum Historycznym m.st. Warszawy skarbu znalezionego przy renowacji piwnic muzeum.

    Archeolog podkreślała, że tego typu przedmioty mają podwójną wartość: własną wartość praz wartość kontekstu, w jakim odnaleziono skarb. Dlatego poszukiwacz amator pozbawia znalezisko części jego wartości - nawet jeżeli odnaleziony przedmiot przyniesie do muzeum.

    "To jest problem ogólnopolski. Czasami dostajemy oferty od takich poszukiwaczy-archeologów, ale trzeba również rozróżnić poszukiwaczy, którzy prowadzili takie prace od bardzo dawna i w jakiś sposób byli związani z muzeum, od takich, którzy po prostu penetrują znaleziska archeologicznie. To jest problem złożony" - powiedział PAP zastępca dyrektora Muzeum Zamojskiego dr Piotr Kondraciuk.

    Wśród "poszukiwaczy skarbów" można odnaleźć osoby, których cele działań w znacznym stopniu różnią się między sobą.

    "Ci poszukiwacze dzielą się na trzy zasadnicze grupy. Grupa pierwsza - to tzw. +łachudry i łachmyty+, które dla własnych korzyści finansowych biegają po znanych stanowiskach archeologicznych starając się uprzedzić archeologów. Ci są oczywiście naszymi wrogami" - mówi PAP prof. Andrzej Kokowski z Wydziału Archeologii UMCS w Lublinie.

    "Druga grupa to są ludzie niezorientowani, jeżeli chodzi o zasady obowiązujące w polskim prawie, dotyczące ochrony zabytków. Co więcej, najczęściej trafiają na archeologię pobocznie. Np. interesują się II wojną światową, zagadnieniami związanymi z różnymi bitwami i ci ludzie często nie wiedzą, co zrobić. Puszczają znalezisko w obieg lub wymieniają się. To są osoby, do których chcemy dotrzeć, a oni chętnie nawiązują z nami współpracę.

    Trzecia grupa - to są ludzie, którzy w zakresie poszukiwań z wykrywaczami metali doszli do ogromnego profesjonalizmu i są dla archeologów użyteczni. Przy zawarciu z nimi umowy i pokazaniu im celów - oni reagują w sposób profesjonalny potrafiąc włączyć się do naszych badań" - mówi prof. Kokowski.

    "Niestety, ta trzecia grupa jest najmniej liczna, ale powoli rośnie. Przekonują się, że wyścig z archeologią nie ma sensu" - dodaje. KAM

    PAP - Nauka w Polsce

    dki/ mhr/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Paweł Jaskanis (ur. 1958) - historyk sztuki i archeolog, syn archeologów Danuty i Jana Jaskanisów (związanych z Muzeum Okręgowym w Białymstoku, a później z Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie). Johann Andreas Papirus (ur. w XVIII wieku, zm. w 1771 r.) – poszukiwacz skarbów tatrzańskich. Pochodził ze Śląska, pracował w Maciejowcach na Spiszu (obecnie dzielnica Popradu) jako pomocnik stolarza. Wolny od pracy czas poświęcał na poszukiwanie rzekomych skarbów schowanych w Tatrach. Spędził na tym 22 lata. W owych czasach bardzo żywe wśród ludności Podtatrza było przekonanie o istnieniu w Tatrach wielkich skarbów. Jesienią 1771 zaskoczyła go gwałtowna zmiana pogody. Zginął w rejonie Czarnego Szczytu, w Dolinie Dzikiej lub Jastrzębiej. Od jego nazwiska pochodzi nazwa Papirusowych Turni i kilku mniejszych obiektów w Tatrach. Był jednym z tych nielicznych poszukiwaczy skarbów, których znamy z nazwiska, prócz niego było jednak wielu innych poszukiwaczy, wielu też zginęło w Tatrach. Kroniki zakopiańskiej parafii z XIX w. wymieniają kilkudziesięciu, głównie juhasów, ale także i poszukiwaczy skarbów, którzy zginęli w Tatrach. Jan Gancarski (ur. 1956 we Frysztaku ) – polski archeolog, absolwent UJ. Pracował w Muzeum Archeologicznym w Krakowie, Muzeum Regionalnym w Jaśle oraz Muzeum Historycznym – Pałac w Dukli. Od 1998 pełni funkcję dyrektora Muzeum Podkarpackiego w Krośnie.

    Konserwator zabytków archeologicznych – zwyczajowo przyjęty tytuł pracownika służby ochrony zabytków odpowiedzialnego za ochronę zabytków archeologicznych. Do lat 90. XX w. tytuł ten związany był z funkcją kierownika wojewódzkiego ośrodka archeologiczno-konserwatorskiego (WOAK) lub kierownika albo pracownika właściwego działu wojewódzkiego ośrodka badań i dokumentacji zabytków (WOBiDZ) (w niektórych województwach funkcje KZA wykonywały na mocy odpowiedniego porozumienia muzea archeologiczne, np. Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Muzeum Narodowe w Szczecinie). Do połowy lat 90. XX w. KZA posiadali w stosunku do zabytków archeologicznych uprawnienia wojewódzkich konserwatorów zabytków. Od poł. lat 90. XX w. zaczął się proces "powrotu" zadań i uprawnień KZA do wojewódzkich oddziałów Państwowej Służby Ochrony Zabytków/Służby Ochrony Zabytków, a obecnie wojewódzkich urzędów ochrony zabytków (WUOZ). Obecnie tytuł KZA używany jest coraz rzadziej i raczej czysto umownie wobec kierowników inspekcji archeologicznych w WUOZ lub osób pełniących funkcje inspektorów (specjalistów, gł. specjalistów) ds. zabytków archeologicznych. Muzeum wirtualne, muzeum, w którym wykorzystuje się najnowsze technologie informacyjne w celu prezentacji zbiorów. Wirtualne muzeum może być częścią muzeum tradycyjnego (np. w postaci witryny internetowej) lub jednostką niezależną, istniejącą tylko w cyberprzestrzeni. W przypadku muzeów tradycyjnych, wirtualne muzeum jest metodą na dotarcie do szerszej liczby zwiedzających. Osoby zainteresowane określoną dziedziną mogą zapoznać się ze zbiorami i w ten sposób zostać zachęcone do odwiedzenia muzeum tradycyjnego. Z kolei osoby, które już odwiedziły dane muzeum tradycyjne, mogą wykorzystać muzeum wirtualne jako źródło wiedzy poszerzając informacje uzyskane podczas wizyty. Również dzięki wirtualnym wystawom, muzeum może zaprezentować swoje zbiory osobom, które nie są w stanie zwiedzić muzeum tradycyjnego: niepełnosprawnym lub osobom mieszkającym daleko do siedziby muzeum.

    Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich (SNAP) jest społeczną organizacją zrzeszającą polskich specjalistów w zakresie archeo­logii i prahistorii oraz dyscyplin z nimi współ­pracujących, działających w dziedzinie badań archeo­logicznych, ochrony i konserwacji za­bytków archeologicznych oraz muzealnictwa archeologicznego. Członkami wspierającymi mogą być również inne osoby zainteresowane archeologią. Skarb z Zagórzyna – skarb odnaleziony w 1927 w Zagórzynie koło Kalisza. Zawierał bezcenne przedmioty: m.in. sześć złotych medalionów oraz zbiór monet (3 tysiące denarów - około 20 kg srebrnych monet), a także złote monety rzymskie z V w. (solidy Teodozjusza, Walentyniana i Gracjana). Przedmioty ze skarbu zostały rozsprzedane, lub prawdopodobnie nawet przetopione. Jeden z medalionów znajduje się w Berlinie, jeden w Nowym Jorku. Srebrna sprzączka znajduje się w Muzeum Okręgowym Ziemi Kaliskiej w Kaliszu. Ukrycie skarbu datowane jest na okres wędrówek ludów ( V-VI w. n.e.).

    Muzeum Ziemi Prudnickiej – muzeum regionalne w Prudniku zawierające zbiory z dziedziny archeologii, etnografii i historii południowej części obecnego województwa opolskiego. W 2010 r. muzeum rozszerza działalność poprzez uruchomienie nowego obiektu przy ul. Królowej Jadwigi 23 jako Centrum Tradycji Tkackich. Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS.

    Geniusz – w ujęciu psychologicznym jest to potoczne określenie osoby posiadającej wybitnie ponadprzeciętne zdolności intelektualne. Pojęcie to jest ściśle powiązane z pojęciem ilorazu inteligencji (tzw. IQ). Równie często określa się tzw. próg genialności, czyli najmniejsza wartość IQ, dzięki której osobę ją posiadającą można zaliczyć do miana geniusza. Określenie to nie jest w sposób formalny ściśle określone, ponadto zależy od przyjętego modelu rozkładu normalnego Gaussa, a mianowicie od odchylenia standardowego (tzw. SD) populacji - stąd wynika niejednoznaczność pojmowania progu genialności. W rzeczywistości istnieje wiele takich progów, wśród których wyróżnia się 3 najbardziej znane i mające największe zastosowanie w praktyce: próg Mensy - umożliwiający wstąpienie do Mensy, próg Einsteina - oszacowana wartość IQ Alberta Einsteina, a także próg absolutny - wartość IQ, która teoretycznie zgodnie z rozkładem normalnym Gaussa przypada na mniej niż 1 osobę w całej populacji ziemskiej, która wynosi 7 miliardów. Najczęściej mianem geniuszy określa się osoby, których IQ, badane na podstawie rozwiązywanych przez te osoby specjalistycznych testów psychometrycznych, jest nie mniejsze od przyjętego progu genialności. Ponadto mianem tym określa się także tych, którzy wykazywali wyjątkowe zdolności intelektualne w dzieciństwie, a w szczególności w pierwszych latach życia, tzw. genialne dzieci, jak również te osoby, które w znacznym stopniu przyczyniły się do kształtowania obecnego świata, m. in. poprzez wyjątkowe odkrycia, wynalazki, sformułowane prawa, twierdzenia itp., tzw. wybitne jednostki.

    Muzeum Izraela (hebr. מוזיאון ישראל) – muzeum położone w pobliżu Knesetu w Jerozolimie. Muzeum w stosunkowo krótkim czasie osiągnęło status światowej klasy instytucji muzealnej, prezentującej zbiory archeologii od najstarszych do współczesnych czasów. Oferuje szeroką ofertę wystaw, prezentacji, publikacji i programów edukacyjnych. Kompleks muzealny odwiedza ponad 950 000 gości rocznie, wliczając w to 100 000 dzieci w ramach programów edukacyjnych. Znajduje się w pobliżu Narodowego Campusu Archeologii Izraela i Biblia Lands Museum.

    Muzeum Ziemi Choszczeńskiej – utworzone zostało w 1995 roku. Początkowo swą siedzibę miało w Szkole Podstawowej w Krzęcinie, a od 1998 r. do dziś znajduje się w Zespole Szkół nr 1 w Choszcznie. Opiekunem muzeum od 1995 r. jest dr G.J. Brzustowicz. W zbiorach muzeum znajdują się liczne znaleziska archeologiczne od epoki neolitu przez epokę brązu, wczesne średniowiecze, nowożytność po współczesność. Od 2000 r. w ekspozycji znajdują się dwa duże kamienne epitafia z 1796 roku poświęcone Annie Luizie Diliannie von Puttkamer. W 2006roku muzeum otrzymało drugą izbę. Zbiory obejmują kilkaset zabytków ruchomych z okresów od epoki kamiennej do współczesności: broń, ceramika, pieczęci, monety, gotyckie elementy architektury itd. Muzeum prowadzi działalność wystawienniczą (wystawy), naukową (gromadzi i udostępnia do badań eksponaty) i popularyzatorską (organizuje konkursy i sesje popularnonaukowe). Merytorycznym opiekunem muzeum od 1995 r. jest Regionalne Towarzystwo Historyczne Ziemi Choszczeńskiej. Wieża Zmysłów (niem. Turm der Sinne, turmdersinne) – muzeum nauki i techniki w Norymberdze (Niemcy) w dystrykcie Mohrenturm, blisko Bramy Zachodniej. Muzeum zaprojektowano z myślą o nastolatkach (według władz muzeum grupa docelową są 14-latkowie), którzy mogą zapoznać się z każdym eksponatem przez jego oglądanie, dotykanie i eksperymentowanie. Zajmuje 120 m².

    Państwowe Muzeum Archeologiczne (PMA) w Warszawiemuzeum poświęcone archeologii, zlokalizowane w Warszawie w dzielnicy Śródmieście przy ul. Długiej 52, od 1958 roku z siedzibą w historycznym budynku warszawskiego Arsenału. Andrzej Kokowski (ur. 1953 w Złotowie) – prof. dr hab., archeolog, absolwent UAM, specjalista w zakresie archeologii okresu przedrzymskiego i rzymskiego (Goci, Wandalowie, Sarmaci). Dyrektor Instytutu Archeologii UMCS.

    Muzeum Bolesława Prusa w Nałęczowie, muzeum biograficzno-literackie, oddział Muzeum Lubelskiego. Znajduje się ono w salach pałacu Małachowskich, w którym Bolesław Prus kilkakrotnie mieszkał podczas wakacji. Muzeum gromadzi pamiątki i materiały dokumentujące życie i twórczość pisarza, ze szczególnym uwzględnieniem jego związków z Nałęczowem i rodzinną ziemią lubelską. Inicjatorem zorganizowania w Nałęczowie muzeum Bolesława Prusa był prof. dr Feliks Araszkiewicz, polonista z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, znawca życia i twórczości autora Lalki, bywalec Nałęczowa interesujący się jego historią. Współorganizatorem – a po śmierci Araszkiewicza – głównym opiekunem naukowym, przewodniczącym rady programowej muzeum został prof. dr hab. Stanisław Fita, znawca twórczości Prusa, wieloletni profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Muzeum uzupełnia wiedzę o literackim Nałęczowie, propagując twórczość B. Prusa, przypomina jego związki z Lubelszczyzną i zasługi w popularyzowaniu działalności Zakładu Leczniczego. Muzeum Ziemi Miechowskiej w organizacji - placówka muzealna w Miechowie, gromadząca zabytki archeologiczne, historyczne i etnograficzne z terenu powiatu miechowskiego. Siedzibą muzeum jest zespół zabudowań poklasztornych przy bazylice Grobu Bożego, znajdujący się przy ul. Warszawskiej 1, tzw. Zamek Generała.

    Sala Niepodległości (hebr. היכל העצמאות; ang. Independence Hall) – jest muzeum położonym w osiedlu Lev HaIr w zachodniej części miasta Tel Awiw, w Izraelu. Znajduje się ono w historycznym budynku Domu Dizengoffa i stanowi część Muzeum Ziemi Izraela. Muzeum prezentuje kolekcję zbiorów dotyczących współczesnej historii państwa Izraela.

    Dodano: 31.07.2010. 01:17  


    Najnowsze