• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Powstał nowy archeologiczny instrument badawczy

    11.01.2011. 08:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Aparat łączący możliwości magnetometru cezowego i zestawu do lokalizacji GPS RTK powstał dzięki subwencji Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej w ramach programu NOVUM. To sprzęt służący do nieinwazyjnej prospekcji archeologicznej. Twórcami nowatorskiego urządzenia są: Krzysztof Misiewicz z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego i Instytutu Archeologii i Etnologii PAN oraz Wiesław Małkowski z Instytutu Archeologii UW.

    Efektem połączenia dwóch instrumentów jest system służący jednoczesnym pomiarom natężenia pola magnetycznego umożliwiający wykrycie m.in. podziemnych konstrukcji oraz bardzo dokładnej pozycji geograficznej w formacie GGA.

    "W praktyce oznacza to, że instrument umożliwia bardzo szybki i precyzyjny pomiar powierzchni terenu - tzw. mikro-relief, rejestrując równolegle dane z magnetometru cezowego G-858 Magmapper, mierzącego wartości pola magnetycznego co 0,1 sekundy" - wyjaśnia Wiesław Małkowski, jeden z konstruktorów urządzenia.

    Efekty pracy terenowej dostarczają bardzo dokładnych danych obrazujących przestrzeń w formie dwu- i trójwymiarowych modeli i map. Zgromadzenie dużej liczby punktów pomiarowych - ok. 40 000 na każdym hektarze, pozwala na uzyskanie kompleksowych informacji na temat analizowanego obszaru. Możliwa jest również interpretacja zbioru danych na podstawie map, a także ich przetwarzanie w połączeniu z fotografiami lotniczymi lub obrazami satelitarnymi.

    Nowa konstrukcja została już z powodzeniem zastosowana m.in. na stanowiskach Ptolemais w Libii (badania IA UW), Tell El-Retaba w Egipcie (badania Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW) oraz na grodzisku Wicina w Polsce (projekt Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków, obecnie: Narodowy Instytut Dziedzictwa).

    "Wyniki uzyskane z pierwszych testów potwierdzają założenia początkowe przyjęte podczas etapu projektowania budowy całego zestawu. Zbiór danych gromadzony jest w jednym pliku ASCII, a instrumenty nie powodują wzajemnych zakłóceń" - informuje Małkowski.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Geofizyczne metody prospekcji - w archeologii polegają na obserwacji i analizie zmian badanych parametrów takich jak zróżnicowanie przewodnictwa prądu elektrycznego, natężenia pola magnetycznego pomiędzy obiektami archeologicznymi a ich otoczeniem. Oznacza to, że dzięki zastosowaniu specjalistycznej aparatury można uzyskać obraz znajdujących się pod ziemią obiektów archeologicznych w postaci mapy/wykresu badanego terenu.

    Kamil Omar Kuraszkiewicz - polski archeolog, jeden z laureatów pierwszej edycji Stypendiów Polityki - "Zostańcie z nami". Od 1996 roku stały członek misji archeologicznej w Sakkarze. Obecnie adiunkt w Zakładzie Archeologii Egiptu Instytutu Archeologii UW.

    Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS.

    Piotr Dyczek (ur. w 1956 r.) - polski archeolog, doktor hab. nauk historycznych, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, pracownik naukowy Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego. Jest kierownikiem Zakładu Kultury Materialnej Antyku w tymże Instytucie oraz kierownikiem Ośrodka Badań nad Antykiem Europy Południowo-Wschodniej Uniwersytetu Warszawskiego. Prowadził liczne archeologiczne misje badawcze (m.in. w Egipcie, Sudanie, Bułgarii).

    Magnetometr transduktorowy (ang. fluxgate magnetometer) – rodzaj magnetometru, w którym pomiar pola magnetycznego odbywa się przy wykorzystaniu zjawiska nasycenia rdzenia magnetycznego, czyli indukcji magnetycznej oraz analizie drugiej harmonicznej. Przyrząd stosowany jest głównie do pomiaru pola magnetycznego stałego, w zależności od wykonania możliwy jest pomiar indukcji rzędu 0,1 nT. Efekt wykorzystał po raz pierwszy niemiecki fizyk Friedrich Förster w 1937 roku. Przyrządy te znalazły zastosowanie m.in. w archeologii (wykrywanie metali), defektoskopii, diagnostyce i innych.

    Badania powierzchniowe, prospekcja powierzchniowa – w archeologii najczęściej stosowana i najprostsza metoda prospekcji archeologicznej. Polega na dokładnej penetracji wyznaczonego obszaru w celu odkrycia zabytków archeologicznych widocznych w ziemi lub w formach krajobrazowych takich jak grodziska czy kurhany.

    Witold Świętosławski (ur. 1 stycznia 1956 w Zgierzu), archeolog, dr hab., profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Gdańskiego. Od 1 września 2012 r. dyrektor Instytutu Archeologii i Etnologii Uniwersytetu Gdańskiego, kierownik Zakład Archeologii Średniowiecza i Nowożytności. Pracownik Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. Specjalista w dziedzinie badań archeologicznych średniowiecza oraz bronioznawstwa, ze szczególnym uwzględnieniem śladów bytności ludów Wielkiego Stepu na terenach ziem polskich oraz kulturze materialnej średniowiecza w Polsce i państwie zakonu krzyżackiego w Prusach. Jest autorem kilku publikacji książkowych i ponad 100 artykułów.

    Dodano: 11.01.2011. 08:04  


    Najnowsze