• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Poznańscy archeolodzy zakończyli badania w Tell Arbid w Syrii

    06.07.2010. 01:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Rury ceramiczne tworzące system kanalizacyjny budowli sprzed 4 tys. lat odkryli na stanowisku Tell Arbid w Syrii archeolodzy z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, którzy zakończyli kolejny sezon wykopaliskowy. Ponadto udało się wyjaśnić tajniki konstrukcji pradziejowych grobów. Badacze pracowali w ramach Polsko-Syryjskiej Misji Archeologicznej, prowadzonej od 1996 przez Uniwersytet Warszawski. Miniony sezon był trzecim i ostatnim rokiem realizacji projektu badawczego, którego celem jest poznanie zmian kulturowych zachodzących w regionie pod koniec III i na początku II tysiąclecia p.n.e.

    "Bieżący sezon nie przyniósł tak bogatych znalezisk, jak poprzedni, ale pozwolił odpowiedzieć na szereg pytań, które nurtowały mnie od pierwszego tygodnia wykopalisk" - zwierza się kierujący pracami prof. dr hab. Rafał Koliński z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

    "Na przykład zrozumieliśmy konstrukcję i funkcjonowanie grobów, których zamknięcie stanowił rząd cegieł ustawionych na sztorc. Dzięki odkryciu i pieczołowitemu przebadaniu trzech dobrze zachowanych grobów tego rodzaju wiemy, że stanowią one skromniejszą wersję grobów komorowych. Te ostatnie zamykano sklepieniem beczkowym, którego jednak nie można było z przyczyn technicznych wykonać w grobowcach o mniejszych wymiarach. Trzeba było zatem wynaleźć inny sposób konstruowania sklepienia. Poradzono sobie z tym problemem układając cegły pionowo, w ten sposób by narożnikami wspierały się one na szczycie ścian komory grobowej. W wypadku szerszych grobów stosowano trzy równolegle rzędy pionowych cegieł, które klinowały się wzajemnie" - opowiada naukowiec.

    Archeolodzy skupili się na rozpoznaniu kompleksu budowli z okresu postakadyjskiego (ok. 2150-2000 lat p.n.e.). Jego jądro stanowi budowla odkrywana stopniowo od 2008 roku. Składa się na nią brukowany kamieniami i wypalonymi cegłami dziedziniec, do którego przylega główne pomieszczenie o wymiarach ok. 5 na 5 m, z podłogą ułożoną z suszonych cegieł. Główna sala jest z trzech stron otoczona ciągiem mniejszych pomieszczeń, które rozciągają się także po wschodniej stronie dziedzińca.

    Tell Arbid w Syrii. Foto: R. Koliński

    W tym roku archeolodzy odsłonili system kanalizacyjny, który usuwał wodę deszczową bez szkody dla wzniesionych z gliny budynków. Tworzyły go rury ceramiczne o metrowej długości, które ułożono w poprzek ścian oraz obudowany kamieniami i skorupami ceramicznymi kanał prowadzący przez dziedziniec i jedno z pomieszczeń.

    Odsłonięcie starszej nawierzchni na dziedzińcu i ścian należących do wcześniejszej fazy wspomnianego budynku wskazuje, że historia całego kompleksu jest dłuższa i bardziej skomplikowana niż przypuszczali dotąd badacze.

    Zdaniem prof. Kolińskiego, opisany budynek służył jako karawanseraj, czyli dom zapewniający bezpieczny nocleg kupcom podróżującym szlakiem prowadzącym przez przełęcz Mardin do złóż miedzi w południowej Turcji.

    "Trzy sezony badań przyniosły bogate znaleziska i pozwoliły wyjaśnić szereg problemów dotyczących historii i rozwoju kultur regionu u schyłku III i na początku II tys. p.n.e." - uważa prof. Koliński. "Na niektóre pytania nie znaleźliśmy jednak jeszcze odpowiedzi, a w miejsce starych pojawiły się nowe. Dlatego chciałbym tu dalej kopać" - dodaje.

    Część zespołu badaczy wspólnie z prof. Kolińskim pozostaje w Syrii do połowy sierpnia. Wykonują dokumentację naukową i opracowują zabytki odkryte w ciągu ostatnich trzech lat.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zakład Historii Wychowania Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – powstał 1 września 1967 roku w ramach Katedry Pedagogiki UAM. Pierwszym kierownikiem był prof. dr hab. Stanisław Michalski, jego następcą do 2000 roku był prof. dr hab. Jan Hellwig. Obecnie Zakład mieści się na Wydziale Studiów Edukacyjnych UAM w Poznaniu. Pracami zakładu kieruje od 2000 roku prof. Wiesław Jamrożek. Kalan − główny budynek hinduistycznej świątyni czamskiej potocznie nazywany wieżą. Pomieszczenie tej budowli przeznaczone jest dla bóstwa i stanowi zwykle główne sanktuarium kompleksu świątynnego. Świątynie czamskie były budowane z cegły, przy zastosowaniu łęku pozornego, czego rezultatem były grube mury i niewielkie wnętrza. Charakterystyczne sklepienia ułożone ze zbiegających się na szczycie cegieł, często zakończone były otworem wentylacyjnym. Ornamenty i dekoracje rzeźbiono w cegle już po postawieniu całości. Dodatkowo dekorowano budynki rzeźbami z kamienia. Cegiełka Eulera – prostopadłościan, w którym zarówno długości krawędzi, jak i przekątnych ścian są liczbami naturalnymi. Wymiary cegiełki Eulera można zatem otrzymać rozwiązując układ równań diofantycznych

    Talatat - nazwa pochodzi od arabskiego słowa talata, oznaczającego trzy, a do oficjalnej terminologii egiptologicznej została wprowadzona przez francuskiego archeologa Henriego Chevriera. Są to pokryte tekstami i malowidłami piaskowcowe bloki o wymiarach 52 x 26 x 24 cm, które zostały wykorzystane do wzniesienia zespołu budowli poświęconych kultowi Atona w Karnaku, w okresie panowania faraona Echnatona. Podobnych, lecz nieco mniejszych bloków, użyto do budowy świątyń w nowej stolicy EgiptuAchetaton. Nazwę zawdzięczają swoim charakterystycznym wymiarom - szerokość każdego z nich jest równa potrójnej rozpiętości dłoni. Te stosunkowo małe bloczki można było łatwo wycinać ze złoża i transportować. Używano ich jak cegieł, co pozwalało na szybkie wznoszenie budowli. To właśnie niewielkie rozmiary uchroniły je przed zniszczeniem. Zostały użyte jako wypełnisko późniejszych budowli. Tysiące talatat znaleziono we wnętrzu pylonów II i IX w Karnaku, wzniesionych w czasie panowania Horemheba. Spomiędzy ścian tamtejszych świątyń wyciągnięto ponad 35 tysięcy inskrybowanych bloczków, tworzących trójwymiarowe puzzle. Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (WPiA UAM) – jeden z 15 wydziałów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Obecnym dziekanem wydziału jest prof. zw. dr hab. Roman Budzinowski.

    Chór Kameralny Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu - powstał w 1992, od początku jego dyrygentem jest prof. Krzysztof Szydzisz. Tworzą go studenci, absolwenci oraz młodzi pracownicy naukowi UAM. Kościół ewangelicko-augsburski pod wezwaniem Jezusa Żyjącego w Lidzbarku - jeden z kościołów lidzbarskich, usytuowany na wzgórzu zwanym Górką, gdzie we wczesnym średniowieczu znajdowało się grodzisko słowiańskie. Został on wzniesiony w latach 1828-1829 równocześnie z domem kancelaryjnym. Jest to budynek z cegły, otynkowany, na rzucie prostokąta, z dachem dwuspadowym, krytym dachówką. Przy jego południowej elewacji wznosi się dwukondygnacyjna, czworoboczna wieża zakończona ostrosłupowym dachem krytym blachą. W elewacji wschodniej i zachodniej znajdują się półkoliście zamknięte otwory okienne. Elewacja południowa zamknięta jest trójkątnym szczytem z trzema półkoliście zakończonymi oknami. Nad wejściem znajduje się napis: "Dom Boży". W 1967 r. kościół został wpisany do rejestru zabytków.

    Carrowmore (irl. An Cheathrú Mhór) – jedno z 4 dużych cmentarzysk megalitycznych z grobami korytarzowymi w Irlandii. Pozostałe cmentarzyska to: cmentarzysko w dolinie rzeki Boyne (Newgrange, Knowth i Dowth), Loughcrew i Carrowkeel. Carrowmore charakteryzuje się największą koncentracją grobów, chociaż tutejsze groby są mniejsze i prostsze w konstrukcji niż znane z innych irlandzkich miejsc. Cmentarzysko zajmuje obszar ponad 1 km². Część grobów stoi na prywatnych gruntach. Obecnie około 30 różnie zachowanych grobów jest rozmieszczonych wokół grobowca centralnego (nr 51). Groby zostały ponumerowane przez George’a Petriego podczas tworzenia pierwszego "Ordnance Survey of Britain and Ireland" w 1837 r. W tamtym czasie musiało istnieć więcej grobów (przynajmniej 25), a obecne luki w numeracji wskazują, że część z nich uległa zniszczeniu. System numeracji Petriego jest używany do dziś. Młynówka – pagórek na wyspie Wolin, oddalony od centrum miasta Wolina o ok. 1 km w kierunku północnym. Archeolodzy odkryli tu cmentarzysko birytualne z IX– XII wieku z bogato wyposażonymi grobami m. in. w inwentarzu znajdowały się paciorki i inne ozdoby, naczynia ceramiczne i nieceramiczne (misa wykonana z brązu), tzw. pisanka, lunula. Wśród grobów ciałopalnych można wymienić takie typy jak: jamowe, popielnicowe i typu Alt Käbelich (nie zawierały urn).

    Maria Musielak – historyk, uczennica Julii Zabłockiej, adiunkt w Zakładzie Historii Społeczeństw Antycznych Instytutu Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, prof. UAM, dr hab.

    Pracownia Pytań Granicznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – jednostka międzywydziałowa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, powołana od 1 listopada 2006 r. do organizowania badań i dydaktyki eksplorujących i przekraczających granice poszczególnych dyscyplin akademickich. Powstała na mocy uchwały Senatu UAM z dn. 30 października 2006 r., który zatwierdził jej regulamin. Siedziba Pracowni mieści się w Collegium Maius w Poznaniu.

    Dodano: 06.07.2010. 01:17  


    Najnowsze