• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Poznańska archeolog liderem międzynarodowego programu badawczego

    16.05.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Dr Agnieszka Mączyńska z poznańskiego Muzeum Archeologicznego jest jedną z czternastu laureatek grantu przyznanego w ramach drugiej edycji programu "POMOST" Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej. Wspólnie z zagranicznymi partnerami przeanalizuje rolę Delty Nilu w czasie poprzedzającym kształtowanie się państwowości egipskiej. W ramach programu POMOST granty przyznawane są dla rodziców, mając na celu ułatwienie im powrotu do pracy naukowej. Mają również wspierać pracujące naukowo kobiety w ciąży.

    Fundacja przyznała dr Mączyńskiej sumę blisko 400 tys. złotych na realizację projektu zatytułowanego "Delta Nilu jako centrum kulturowych interakcji między Górnym Egiptem a południowym Lewantem w IV tysiącleciu p.n.e."

    Dotychczas północny Egipt traktowany był przez archeologów po macoszemu. Większe projekty wykopaliskowe rozpoczęły się dopiero w ostatnich dwóch dekadach. Ze względu na przykrycie najstarszych warstw osadniczych grubymi nawarstwieniami mułu nilowego, szczególnie trudne okazało się dotarcie do warstw z okresu poprzedzającego powstanie państwa egipskiego.

    Dotychczas archeolodzy opierali swoją wiedzę o jego początkach przede wszystkim z wyników badań w Górnym Egipcie, przez co obraz ten jest nadal daleki od pełnego i zbliżonego do obiektywności. Z tego względu grant przyznany dr Mączyńskiej ma istotne znaczenie jeśli chodzi o zbilansowanie źródeł na temat początków powstania scentralizowanego państwa faraonów. Przyczyni się również do poznania mechanizmów, które spowodowały powstanie jednej z najstarszych cywilizacji.

    "Delta Nilu długo traktowana była jako swoista prowincja, bierny uczestnik w czasie procesów kulturotwórczych. Moim zadaniem jest pokazanie, że ta opinia jest krzywdząca, gdyż ówcześni mieszkańcy odgrywali aktywną rolę" - mówi dr Mączyńska.

    Dzięki środkom możliwe będą specjalistyczne analizy laboratoryjne z udziałem partnerów zagranicznych. Wśród nich są Francuski Instytut Archeologii Orientalnej w Kairze (IFAO) czy Izraelska Służba Starożytności.

    "W archeologii stosunkowo najprościej można uzyskać fundusze na badania wykopaliskowe, podczas gdy zawsze brak ich na analizy i ich publikacje. Dzięki grantowi wydanych zostanie kilka większych opracowań podsumowujących stan wiedzy o Delcie i jej mieszkańcach w IV tysiącleciu p.n.e." - mówi laureatka.

    Naukowcy przyjrzą się szczególnie zagadnieniu kontaktów. W tym celu dokonają analizy ceramiki importowanej do Tell el-Farcha (stanowiska badanego przez Polaków w Delcie Nilu od wielu lat) z południowego Lewantu i Górnego Egiptu. Materiałom przyjrzą się izraelscy naukowcy i specjaliści z IFAO. Dzięki temu dowiedzą się, skąd dokładnie pochodziły naczynia i prześledzą ścieżki wymiany handlowej. Wykorzystane zostaną różne metody badawcze - analiza składu ceramiki, jak i typologia naczyń. Na podobnej zasadzie przeanalizowane będą przedmioty wykonane z metalu - głównie miedzi.

    Na potrzeby projektu Polacy rozpoczną wykopaliska w niebadanej dotąd części Tell el-Farcha. Skupią się na analizie warstw osadniczych z okresu, kiedy na północy Egiptu pojawili się osadnicy z południa tzw. nagadyjczycy, którzy mieli przyczynić się do zjednoczenia i powstania państwa faraonów.

    Do udziału w projekcie zaproszeni są również polscy studenci archeologii. W listopadzie odbędzie się konkurs o dwuletnie stypendium dla żaków, którzy podejmą się napisania prac magisterskich dotyczących stanowiska Tell el-Farcha. Ich obowiązkiem będzie również uczestniczenie w pracach na rzecz projektu i prezentowanie swoich dokonań na konferencjach naukowych. Oprócz tysiąca złotych miesięcznie organizator zapewnia przeloty do Egiptu.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski 

    tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Tell el-Farcha – stanowisko archeologiczne położone w północno-wschodniej Delcie Nilu (Egipt) ok. 120 km na północny zachód od Kairu, ok. 10 km od współczesnego miasta El Senbellawein i ok. 15 km od starożytnego Mendes, które odegrało znaczącą rolę w historii upadku Tell el-Farcha.

    Dolina Nilu (dawniej także: Dolina Dolnego Nilu, arab. وادي النيل = Wadi an-Nil) – żyzna dolina w Egipcie, otaczające rzekę Nil i przez nią nawadniana. Dolina ciągnie się od Jeziora Nasera na południu aż po Kair na północy, po czym przechodzi w Deltę Nilu. Szerokość Doliny Nilu sięga 25 km. Na jej obszarze (wraz z obszarem Delty Nilu) zamieszkuje 92% ludności Egiptu.

    Inaros – władca libijski, syn Psammetyka, przywódca powstania antyperskiego w Egipcie w latach 464-454 p.n.e. Kiedy zamordowano króla perskiego Kserksesa (465 p.n.e.), Inaros wkroczył do Egiptu wywołując bunt ludności miejscowej. Pokonał Persów w delcie Nilu i zajął Memfis, jednak nie udało mu się zdobyć cytadeli (w źródłach określanej jako Białe Mury), w której rezydował perski satrapa Egiptu. Z powodu przewagi wroga wezwał na pomoc Ateńczyków, z których pomocą pokonał perską odsiecz, jednak nadal nie udało mu się zdobyć Białych Murów. Nie powiodły się także plany rozszerzenia powstania na Górny Egipt. W 456 p.n.e. do Egiptu przybyła kolejna armia perska, pod wodzą Megabyzosa, pokonała armię egipską i greckich sojuszników w polu, a później obległa ich na jednej z wysp w delcie Nilu. Nie pomogła spóźniona ateńska odsiecz w liczbie 50 okrętów, która wpadła w ręce Persów - wyspę zdobyto w 454 p.n.e. Inaros został zdradzony i zginął na krzyżu, ale jego syn utrzymał się jako władca pogranicza egipsko-libijskiego.

    Buto (egip. Per-Wadżet, arab. Tell el-Farain) – zhellenizowana nazwa miasta egipskiego położonego w delcie Nilu, które odgrywało znaczną rolę w okresie predynastycznym.

    Sekwencja stratygraficzna - w archeologii termin oznaczający występowanie po sobie kolejnych warstw archeologicznych w obrębie danego stanowiska archeologicznego. Analiza układu warstw pozwala archeologom odtworzyć dzieje stanowiska i ich kolejność. Układ warstw nie jest jednolity i same warstwy także nie są jednakowe w obrębie stanowiska. W różnych rejonach stanowiska proces powstawania warstw mógł przebiegać inaczej.

    Wykopaliska stratygraficzne - jest to jedna z dwóch metod eksploracji stanowiska archeologicznego. Polega na usuwaniu warstw archeologicznych zgodnie z ich układem i konturami. Warstwy są usuwane w kolejności odwrotnej do tej w jakiej powstawały. Historia stanowiska jest odsłaniana od czasów najnowszych do czasów najdawniejszych. Archeolodzy posługują się tą metodą prowadzenia wykopalisk kiedy tylko możliwe jest rozróżnienie warstw. Warstwy archeologiczne mają różne kształty, niejednakową miąższość oraz różny przebieg. Warstwy często są zaburzone, przemieszane przez działalność człowieka. Prowadzenie badań tą metodą jest pracochłonne i żmudne, przynosi jednak najlepsze efekty.

    Wykopaliska stratygraficzne - jest to jedna z dwóch metod eksploracji stanowiska archeologicznego. Polega na usuwaniu warstw archeologicznych zgodnie z ich układem i konturami. Warstwy są usuwane w kolejności odwrotnej do tej w jakiej powstawały. Historia stanowiska jest odsłaniana od czasów najnowszych do czasów najdawniejszych. Archeolodzy posługują się tą metodą prowadzenia wykopalisk kiedy tylko możliwe jest rozróżnienie warstw. Warstwy archeologiczne mają różne kształty, niejednakową miąższość oraz różny przebieg. Warstwy często są zaburzone, przemieszane przez działalność człowieka. Prowadzenie badań tą metodą jest pracochłonne i żmudne, przynosi jednak najlepsze efekty.

    Dodano: 16.05.2011. 00:04  


    Najnowsze