• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Pradawne koraliki zaświadczają o wyższym zaawansowaniu kultury epoki kamienia niż dotychczas sądzono

    31.08.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Zespół naukowców, którego prace finansowane są ze środków unijnych, odkrył 25 koralików z muszli morskich, których wiek określa się na 70.000-80.000 lat. Odkrycia potwierdzające wcześniejsze dowody na noszenie biżuterii przez ludzi i handlowanie nią już 80.000 lat temu opisano w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA (PNAS).

    Prowadzone badania były częścią projektu EUROCORES (Pochodzenie człowieka, języka i języków), który został dofinansowany z tematu "Wsparcie działań koordynacyjnych" Szóstego Programu Ramowego (6PR) i jest koordynowany przez Europejską Fundację Nauki (ESF). Odkrycie koralików stanowi przełom w naszej wiedzy na temat pradawnych kultur - noszenie biżuterii i prawdopodobnie handlowanie nią świadczy o tym, że pradawne społeczeństwa były bardziej zaawansowane, niż dotychczas sądzono.

    Koraliki z muszli znaleziono na czterech różnych stanowiskach środkowego paleolitu [epoka kamienia] w Maroku. W czasie wcześniejszych badań prowadzonych w Algierii, Izraelu i Afryce Południowej odkryto nawet starsze koraliki datujące się na 110.000 lat temu.

    Kierownik badań, Francesco d'Errico z Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS) we Francji wyjaśnia: "Wynalezienie pierwszych ozdób osobistych jest jednym z najbardziej fascynujących doświadczeń kulturowych w historii ludzkości. Wspólnym elementem takich ozdób jest to, że przekazują treści kierowane do innych osób. Przekazują wizerunek danej osoby, który nie ogranicza się do jej biologiczności."

    Koraliki z muszli mają na środku dziurki wykonane przez człowieka i wykazują zarówno ślady barwnika, jak i zużycia, co sugeruje, że były wykorzystywane jako biżuteria. Wszystkie znalezione koraliki wykonane są z muszli mięczaków z gatunku Nassarius i pochodzą z podobnego okresu.

    Fakt że muszle zostały wykorzystane w podobnym celu w wielu różnych lokalizacjach wskazuje na to, że noszenie ich jako biżuterii było szeroko rozpowszechnionym zjawiskiem kulturowym, które przetrwało tysiące lat.

    "Albo ludzie wybierali się nad morze i zbierali je, albo - co bardziej prawdopodobne - koraliki z muszli morskich pomagały w tworzeniu i utrzymywaniu sieci wymiany między ludźmi z terenów nadmorskich a tymi z głębi lądu" - powiedział dr d'Errico. "To daje obraz kultury człowieka o złożonej strukturze , która przypisywała znaczenie takim przedmiotom. Zorganizowane sieci wspomagały również handel innymi przedmiotami, a także wymianę genetyczną i kulturową, zatem muszle te pomagają w odkryciu powiązań między poznaniem a kulturą."

    Odkrycie tak starej biżuterii wskazuje na to, że w tym okresie myślenie oraz cechy społeczne i kulturowe były bardziej zaawansowane niż dotychczas przypuszczano. Zapewnia ono również fascynujący wgląd w rozwój współczesnych zachowań kulturowych. Do niedawna sądzono, że biżuterię zaczęto nosić mniej więcej w okresie kolonizacji Europy około 40.000 lat temu. Odkrycie koralików pokazuje, że tak nie było i że rozwój poznawczy trwał znacznie dłużej.

    "Badania stanowią bardzo dobry przykład na to, jak można uzyskać przełomowe wyniki w środowisku interdyscyplinarnym" - powiedziała dr Eva Hoogland, koordynator EUROCORES ds. nauk kognitywnych w ESF.

    "Niektóre zagadnienia, takie jak te dotyczące powiązań między procesami poznawczymi człowieka a kulturą, można rozpatrywać tylko wtedy, kiedy naukowcy zajmujący się różnymi dziedzinami połączą swe siły. Jak pokazują te badania, takie rozwiązanie otwiera nowe ścieżki badań, opierające się na podstawach strukturalnych, przed najlepszymi naukowcami z całej Europy" - dodaje.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    EUROCORES:
    http://www.esf.org/activities/eurocores.html

    Europejska Fundacja Nauki:
    http://www.esf.org/

    Źródło danych: Europejska Fundacja Nauki; Proceedings of the National Academy of Sciences
    Referencje dokumentu: d'Errico F., et al. (2009) Additional evidence on the use of personal ornaments in the Middle Paleolithic of North Africa. Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA (w druku). Publikacja internetowa z dnia 27 sierpnia; DOI:

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) – czasopismo naukowe United States National Academy of Sciences publikujące głównie prace biomedyczne, rzadziej z zakresu fizyki, matematyki i nauk społecznych. Wydanie drukowane jest tygodnikiem. Wersja internetowa PNAS-u codziennie zawiera nowe artykuły. Pierwsze wydanie ukazało się w 1915 r. Steve Olson – pisarz amerykański specjalizujący się w pisaniu książek o nauce, matematyce i polityce społecznej. Pracował między innymi w National Academy of Sciences i w Institute for Genomic Research. Universities Space Research Association (USRA) jest założoną w dniu 12 marca 1969 r. w District of Columbia prywatną korporacją, typu non-profit pod kierownictwem National Academy of Sciences (NAS). USRA zapewnia mechanizm, poprzez który uniwersytety mogą skutecznie współpracować ze sobą, rządem, oraz innymi organizacjami dla przyszłej technologii i badań kosmicznych, a także promować edukację w tych dziedzinach. Jej misja przeprowadzona jest przez instytuty, centra, wydziały i programy. Personelu naukowego i administracyjny jest obecnie około 420. Członkostwa instytucjonalne w Stowarzyszeniu wzrosły z 49 szkół wyższych i uniwersytetów, kiedy został ufundowany, do 105 instytucji obecnie. Wszystkie instytucje członkowskie posiadają programy studiów doktorskich z badania przestrzeni kosmicznej, czy technologii. Oprócz 95 instytucji członkowskich w Stanach Zjednoczonych, istnieją dwie instytucje członkowskie w Kanadzie, cztery w Europie, dwie w Izraelu, oraz po jednej w Australii i Hongkongu .

    Nagroda im. Profesora Hugona Steinhausa - nagroda naukowa przyznawana corocznie od 1995 przez Polską Fundację Upowszechniania Nauki i Towarzystwo Popierania i Krzewienia Nauk za upowszechnianie i popularyzację nauki. Celem nagrody jest nagradzanie najlepszych popularyzatorów nauki a także przekonanie społeczeństwa, że nauka jest ważna i potrzebna a jej zagadnienia mogą być w sposób przystępny i fascynujący przedstawiane osobom niemającym profesjonalnego przygotowania. Polska Biblioteka Internetowa – fundacja utworzona przez Departament Promocji Społeczeństwa Informacyjnego KBN Ministerstwa Nauki. Za bibliotekę odpowiadało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. 21 grudnia 2002 Polska Biblioteka Internetowa rozpoczęła działanie w sieci. W czerwcu 2008 r. została przekazana z MSWiA w gestię Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Na zlecenie MKiDN prace nad jej rozbudową będzie prowadzić Biblioteka Narodowa.

    Medal Jamesa Craiga Watsona został ustanowiony z woli amerykańsko-kanadyjskiego astronoma Jamesa Craiga Watsona i jest przyznawany przez US National Academy of Sciences za wybitny wkład do astronomii. Lewis Henry Morgan (ur. 21 listopada 1818 r. w Aurora w stanie Nowy Jork - zm. 17 grudnia 1881 r. w Rochester w stanie Nowy Jork) - amerykański antropolog kulturowy i historyk, jeden z przedstawicieli ewolucjonizmu w naukach społecznych. W 1856 roku został członkiem American Association for the Advancement of Science, a w 1875 - National Academy of Sciences.

    Antropologia ciała – gałąź antropologii, która zajmuje się w szczególności refleksją nad różnymi koncepcjami i wykorzystaniem ciała ludzkiego i jego organów w różnych kulturach. Różni się od antropologii fizycznej w tym sensie, że jest bardziej zainteresowana morfologią i fizjologią człowieka w ich wymiarze społecznym. Odsłania w ludzkim ciele, dotąd zawłaszczonym przez nauki biologiczne, wartości pozasomatyczne odciśnięte na nim. Człowiek, jako ciało-podmiot staje się nie tylko sprawcą kultury, ale sam jest przez nią konstruowany i zmienia się pod jej wpływem. Jest przez tę kulturę kształtowany i modelowany. Pole badań antropologii ciała skupia się więc na działaniach, w których świat zewnętrzny, rzeczywistość, w której jednostka uczestniczy i jest jej częścią - społeczeństwo, tradycja, władza, wiedza, polityka, sport, postęp technologiczny i inne - odbijają na ciele ludzkim swoje piętno - „konstruują” je. Kultura Bắc Sơn – kultura archeologiczna, datowana na X-VIII tysiąclecie p.n.e., t.j. wczesną fazę epoki kamienia. Zlokalizowana została w Wietnamie na stanowiskach jaskiniowych, m.in. phố Bình Gia, oraz śmietniskach muszlowych, jak Da Bút. Kultura charakteryzowała się występowaniem narzędzi o obustronnym retuszu oraz siekier z polerowanymi ostrzami. Do inwentarza kultury Bắc Sơn należały także obrobione zgrzebła, płytki łupkowe, które miały wydłużone rysy (prawdopodobnie służyły jako gładziki), kościane szydła, dłuta i spatule. Ozdoby, charakterystyczne dla kultury, były wyrabiane z muszli. Muszle służyły także do przechowywania czerwonej ochry. Z kulturą Bắc Sơn miała wspólne cechy nieco młodsza od niej kultura Hoà Bình, szczególnie jej pierwsza faza.

    Kultura Bắc Sơn – kultura archeologiczna, datowana na X-VIII tysiąclecie p.n.e., t.j. wczesną fazę epoki kamienia. Zlokalizowana została w Wietnamie na stanowiskach jaskiniowych, m.in. phố Bình Gia, oraz śmietniskach muszlowych, jak Da Bút. Kultura charakteryzowała się występowaniem narzędzi o obustronnym retuszu oraz siekier z polerowanymi ostrzami. Do inwentarza kultury Bắc Sơn należały także obrobione zgrzebła, płytki łupkowe, które miały wydłużone rysy (prawdopodobnie służyły jako gładziki), kościane szydła, dłuta i spatule. Ozdoby, charakterystyczne dla kultury, były wyrabiane z muszli. Muszle służyły także do przechowywania czerwonej ochry. Z kulturą Bắc Sơn miała wspólne cechy nieco młodsza od niej kultura Hoà Bình, szczególnie jej pierwsza faza.

    Etnologia – jedna z dyscyplin, obok etnografii, antropologii kulturowej i społecznej, wchodzących w zakres antropologii - nauki o człowieku i jego kulturze. Terminy te często traktowane są jako synonimy tej samej dziedziny badań. Etnologia jest terminem używanym przez przedstawicieli europejskiej i kontynentalnej nauki o człowieku i odpowiada niemieckiemu terminowi Völkerkunde (badania ludów pierwotnych). Etnologia klasyfikuje ludy na podstawie cech środowiskowych i kulturowych oraz opisuje poszczególne kultury.

    National Academy of Sciences (NAS) – narodowa akademia nauk Stanów Zjednoczonych jest amerykańską korporacją, której członkowie pro publico bono służą jako doradcy w zakresie nauki, inżynierii oraz medycyny. Jej członkowie są co rok wybierani przez bieżących członków, biorąc pod uwagę ich dorobek naukowy i osiągnięcia badawcze. Etnologia – jedna z dyscyplin, obok etnografii, antropologii kulturowej i antropologii społecznej, wchodzących w zakres antropologii - nauki o człowieku i jego kulturze. Powyższe terminy często traktowane są jako synonimy tej samej dziedziny badań. Etnologia jest terminem używanym przez przedstawicieli europejskiej i kontynentalnej nauki o człowieku i odpowiada niemieckiemu terminowi Völkerkunde (badania ludów pierwotnych). Etnologia klasyfikuje ludy na podstawie cech środowiskowych i kulturowych oraz opisuje poszczególne kultury.

    Etiologia kryminalna, nazywana przez niektórych jądrem nauki, która nazywa się kryminologia, koncentruje się na badaniu uwarunkowań i przyczyn (tzw. czynniki kryminogenne) przestępczości oraz innych zjawisk patologii społecznej. Obejmuje także swym badaniem uwarunkowania biologiczne, psychiczne i społeczne przestępczych i dewiacyjnych zachowań poszczególnych osób, dążąc do ustalenia indywidualnych czynników, które doprowadziły do niezgodnego z przepisami prawa lub normami społecznymi zachowania konkretnego człowieka. Najogólniej można powiedzieć, że w oparciu o badania etiologiczne, prowadzone na gruncie kryminologii, staramy się uzyskać odpowiedzieć na pytania: dlaczego człowiek staje się przestępcą (także narkomanem, prostytutką, alkoholikiem, dewiantem) dlaczego przestępczość oraz inne zjawiska patologii społecznej takie jak alkoholizm, prostytucja narkomania itd. istnieją jako zjawiska masowe, jakie są tego przyczyny, od czego to zależy, jakie zachodzą między tymi przyczynami, uwarunkowaniami i czynnikami wzajemne powiązania i zależności. Kultura gorodcowska - nazwa tej kultury pochodzi od nazwiska rosyjskiego archeologa W. A. Gorodcowa, który badał stanowisko Kostionki gdzie poświadczona jest obecność przewodnich elementów kulturowych utożsamianych z kulturą gorodcowską. Geneza tej kultury związana jest z lokalnym podłożem środkowo paleolitycznym a mianowicie z kulturą mikocką. Kultura gorodcowska rozwijała się w okresie między 32-26 tys. lat temu. Zespół zjawisk kulturowych utożsamianych z kulturą gorodcowską obejmował obszary środkowego Donu - stanowisko Kostenki XIV. Za przewodnie formy należy przyjąć bifacjalne asymetryczne noże-zgrzebła znanych już w środkowym paleolicie. Natomiast z wolumetrycznych rdzeni kamiennych pozyskiwano odłupki, z których zaś wytwarzano zgrzebła, na stanowiskach tej kultury poświadczona jest także obecność krótkich drapaczy wykonywanych na wiórach. Inwentarz kościany reprezentowany jest głównie przez narzędzia łopatkowate oraz zawieszki z zębów pieśca, a także przekłuwacze.

    Dodano: 31.08.2009. 15:11  


    Najnowsze