• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Relikty prahistorycznych fortyfikacji odkryto w Karpatach

    23.12.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Fragment idola antropomorficznego oraz nietypową konstrukcję kamienną z epoki brązu sprzed 4 tys. lat odkryli archeolodzy z Instytutu Archeologii UJ w Maszkowicach (Małopolskie). Tegoroczne wykopaliska, które odbyły się latem, poprzedziły badania nieinwazyjne - geomagnetyczne i odwierty geologiczne w 2009 i 2010 roku. Dzięki temu archeolodzy poznali strukturę geologiczną terenu i wytypowali miejsca do rozpoczęcia regularnych prac.

    "Do najciekawszych znalezisk niewątpliwie należy fragment glinianej statuetki w typie idola, o formie charakterystycznej dla kultur obszaru anatolijsko-egejskiego w środkowej i późnej epoce brązu. Figurkę znaleźliśmy na głębokości ponad metra poniżej obecnego poziomu ziemi, w ciemnej, organicznej warstwie będącej pozostałością podłóg domów z najwcześniejszego etapu zasiedlenia grodu w Maszkowicach" - opowiada kierownik wykopalisk dr Marcin S. Przybyła.

    W tych warstwach archeolodzy natknęli się na liczne fragmenty naczyń ceramicznych, zdobionych charakterystycznym ornamentem spiralno-guzowym, co być może wskazuje na ich rytualny charakter.

    Na krawędzi stanowiska natrafiono na konstrukcję wykonaną z dużych bloków piaskowca, dochodzących do 80 cm średnicy. Tworzyły one rodzaj wału lub muru wzniesionego bez użycia zaprawy. Najprawdopodobniej były to umocnienia osady w epoce brązu.

    Naukowcy pobrali kilkadziesiąt próbek do wykonania analiz makroszczątków roślinnych i datowania radiowęglowego. Większość z nich poddano flotacji (płukaniu) już w trakcie trwania badań. Obecnie znajdują się w Instytucie Botaniki PAN. Ponadto, dr Aldona Bieniek wykona analizy palinologiczne.

    "Dzięki zastosowaniu tych metod uzyskamy nie tylko precyzyjne daty dla funkcjonowania osady, ale również dowiemy się, jakie rośliny spożywali jej mieszkańcy i w jaki sposób zmieniało się otaczające ją naturalne środowisko" - wyjaśnia dr Przybyła.

    Osada obronna z epoki brązu była badana już w latach 60. i 70. XX wieku, jednak nigdy nie doczekała się kompletnego opracowania. Celem zespołu, który obecnie prowadzi wykopaliska, jest również analiza znalezisk sprzed kilkudziesięciu lat i utworzenie kompletnej, komputerowej bazy danych.

    W wykopaliskach uczestniczyli również absolwenci i studenci Instytutu Archeologii UJ. Prace finansowane były w całości ze środków Wydziału Historycznego Uniwersytetu Jagiellońskiego.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Sampling, sampling probabilistyczny – w archeologii, jedna z technik prowadzenia badań powierzchniowych. Przedmiotem badań są fragmenty interesującego nas rejonu na których prowadzi się szczegółowe badania. W przypadku kiedy zachodzi konieczność szybkiego przeprowadzenia badań i równocześnie brakuje środków finansowych lub czasu, archeolodzy decydują się na zastosowanie tego rodzaju badań. Wykopaliska stratygraficzne - jest to jedna z dwóch metod eksploracji stanowiska archeologicznego. Polega na usuwaniu warstw archeologicznych zgodnie z ich układem i konturami. Warstwy są usuwane w kolejności odwrotnej do tej w jakiej powstawały. Historia stanowiska jest odsłaniana od czasów najnowszych do czasów najdawniejszych. Archeolodzy posługują się tą metodą prowadzenia wykopalisk kiedy tylko możliwe jest rozróżnienie warstw. Warstwy archeologiczne mają różne kształty, niejednakową miąższość oraz różny przebieg. Warstwy często są zaburzone, przemieszane przez działalność człowieka. Prowadzenie badań tą metodą jest pracochłonne i żmudne, przynosi jednak najlepsze efekty. Eksploracja stanowisk archeologicznych - pod tym pojęciem rozumiemy sposoby postępowania w trakcie wykopalisk. Metoda badawcza musi być dostosowana indywidualnie dla każdego rodzaju stanowiska. Inaczej wyglądają badania na stanowisku jednowarstwowym a inaczej na stanowisku wielowarstwowym. W czasie badań dąży się do odsłonięcia i zadokumentowania aktywności ludzkiej w przeszłości. Kiedy odsłaniane są jak największe fragmenty warstwy mówimy o wykopaliskach szerokopłaszczyznowych. Umożliwiają one rejestrację zmian w obrębie stanowiska poprzez dokumentację następstwa warstw w pionie, przekrojów, stratygrafii. Należy tak prowadzić eksplorację aby możliwe było odtworzenie trójwymiarowego obrazu nieodwracalnie zniszczonego przez nas w trakcie badań stanowiska archeologicznego. Celem pracy na stanowisku jest zgodna z rzeczywistością i jak najdokładniejsza rejestracja układu zabytków ruchomych i nieruchomych z ich kontekstem. Niezbędne do tego jest dokładne prowadzenie badań.

    Europejskie Stowarzyszenie Archeologów (European Association of Archaeologists – EAA) – organizacja powstała w 1994 roku, licząca obecnie ponad 1100 członków z 41 krajów europejskich i pozaeuropejskich. Skupia archeologów i innych współpracujących z archeologią specjalistów. Należą do niej naukowcy, dydaktycy, archeolodzy terenowi, konserwatorzy, muzealnicy i studenci archeologii. W 1999 EAA uzyskała status ciała konsultacyjnego Rady Europy. Bioarcheologia − dziedzina nauki, stanowiąca dział archeologii środowiskowej, zajmująca się badaniem resztek organicznych, zarówno ludzkich, zwierzęcych jak i roślinnych uzyskanych w wyniku wykopalisk archeologicznych. W amerykańskim i brytyjskim środowisku naukowym termin oznacza wyłącznie studium szczątków ludzkich.

    Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii Uniwersytetu Jagiellońskiego – najmłodszy z piętnastu wydziałów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Powstał w roku 2002 na bazie Instytutu Biologii Molekularnej wchodzącego w owym czasie w skład Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi. Siedziba WBBiB mieści się przy ul. Gronostajowej 7 w Krakowie na terenie III Kampusu UJ. Wydział dysponuje nowoczesnymi laboratoriami oraz bardzo dobrze wyposażonymi salami dydaktycznymi.
    Prace naukowe prowadzone na WBBiB mają zróżnicowany charakter. Wśród nich można wyróżnić m.in.
    Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS.

    Datowanie historyczne - metoda datowania bezwzględnego, opiera się na powiązaniu archeologii z chronologiami i kalendarzami, analizie źródeł pisanych, wykazów królów, dynastii, listów, annałów, kronik. Niekiedy dzięki źródłom pisanym możemy wydatować bezwzględnie pozostałości danych kultur archeologicznych. Jednak aby datowanie było obiektywne trzeba znaleźć punkt wspólny sekwencji badanej oraz "naszej" sekwencji chronologicznej, ponieważ w różnych kręgach kulturowych przyjęto odmienne daty, od których mierzono czas. Przykładem takiego wspólnego punktu mogą być zjawiska astronomiczne,które były obserwowane i odnotowywane w większości kultur. Ounjougou - stanowisko archeologiczne w centralnym Mali (Afryka), gdzie w latach 2002-2006 odnaleziono i datowano pozostałości najstarszej znanej ceramiki na świecie z epoki paleolitu (do tej pory za najstarsze uważano znaleziska ceramiki z Bliskiego Wschodu sprzed 10 tys. lat oraz z regionu Sahary środkowej i wschodniej sprzed 9-10 tys. lat). Na znalezisko składa się sześć fragmentów naczyń glinianych, znalezionych w warstwie sprzed 11.400 lat (rolnictwo w owym czasie nie było jeszcze znane). Niemniej same naczynia mogą być jeszcze starsze.

    LingVaria - półrocznik Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego poświęcony językowi polskiemu i językoznawstwu. Pismo ukazuje się od roku 2006 a powstało po oddzieleniu się Instytutu Polonistyki (przekształconego następnie w Wydział Polonistyki) od Wydziału Filologicznego. Jest ono poniekąd spadkobiercą (ale nie kontynuatorem) Zeszytów Naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego (Prace Językoznawcze), które wydawane są obecnie pod nazwą Studia Linguistica Universitatis Iagellonicae Cracoviensis. LingVaria wydawane jest przez Wydział Polonistyki oraz Wydawnictwo "Księgarnia Akademicka". Archiwalne numery (obecnie do roku 2009) dostępne są na stronie czasopisma w formacie PDF.

    Witold Świętosławski (ur. 1 stycznia 1956 w Zgierzu), archeolog, dr hab., profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Gdańskiego. Od 1 września 2012 r. dyrektor Instytutu Archeologii i Etnologii Uniwersytetu Gdańskiego, kierownik Zakład Archeologii Średniowiecza i Nowożytności. Pracownik Instytutu Archeologii i Etnologii PAN. Specjalista w dziedzinie badań archeologicznych średniowiecza oraz bronioznawstwa, ze szczególnym uwzględnieniem śladów bytności ludów Wielkiego Stepu na terenach ziem polskich oraz kulturze materialnej średniowiecza w Polsce i państwie zakonu krzyżackiego w Prusach. Jest autorem kilku publikacji książkowych i ponad 100 artykułów.

    Wykopaliska archeologiczne – to jedna z najważniejszych terenowych metod badawczych archeologii, polegająca na systematycznym i pieczołowicie dokumentowanym fizycznym rozbiorze stanowiska archeologicznego na poszczególne jednostki stratygraficzne, w kolejności od najmłodszej do najstarszej.

    Dodano: 23.12.2011. 00:04  


    Najnowsze