• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Sebastian Tyszczuk bada, czy neolityczni rolnicy znali matematykę

    30.11.2010. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Pomiary 3D neolitycznych toporków kamiennych z obecnych terenów Polski wykazały, że ich twórcy wykonywali działania obliczeniowe. "To być może dowód na najwcześniejsze w dziejach człowieka świadome posługiwanie się matematyką i geometrią" - uważa Sebastian Tyszczuk, archeolog, autor i inicjator opisywanego projektu badawczego.

    Obecnie przeanalizowano kilkanaście zabytków, ukazujących zadziwiającą zbieżność, co do zasady wyznaczania pozycji wierconego otworu, w którym oprawiano rękojeść.

    "W badaniach skoncentrowałem się na dokonaniu metrycznej analizy położenia otworu względem całkowitej długości zabytku. W rezultacie przeprowadzonych badań metrycznych i porównawczych można postawić tezę o stosowaniu przez neolitycznych wytwórców ściśle określonych zasad wyznaczania na półwytworze miejsca przyłożenia wiertła" - wyjaśnia Tyszczuk.

    Teza wynikała z obserwowanej powtarzalności stosowanej techniki, bazującej głównie na siedmiodzielnym podziale geometrycznym całkowitej długości narzędzi oraz obserwowanym minimalnym błędzie poprawnego wyznaczenia stosowanej proporcji, o wartościach mniejszych od 1 mm.

    Zdaniem archeologa, niezbędne jest zwiększenie liczby przebadanych w ten sam sposób toporków do około 100. Ta liczba pozwoliłaby na przeprowadzenie badań statystycznych mogących potwierdzić lub wykluczyć postawioną hipotezę.

    Mimo wstępnej fazy projektu, pomiary w znaczący sposób uprawdopodabniają posługiwanie się matematyka i geometrią, między innymi, przez społeczności kultur ceramiki wstęgowej (5600 p.n.e. - 4900 p.n.e.), a zatem już ok. 7 000 lat temu.

    "Dalsze badania stoją jednak pod znakiem zapytania. Z uwagi na to, że dotychczasowe analizy były inicjatywą prywatną - nie stała za nimi żadna instytucja naukowa, poważny problem stanowi brak finansowania. Osoba prywatna w naszym kraju nie jest traktowana jako naukowiec i nie może liczyć na dotacje czy granty z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Dlatego zapewne na tym etapie badania zostaną zakończone" - mówi Sebastian Tyszczuk.

    Według niego, problemy związane z dalszymi badaniami dzięki nowoczesnej technologii skanowania trójwymiarowego wynikają także z braku zainteresowania środowisk muzealnych oraz naukowych nowoczesnymi formami dokumentacji i digitalizacji zabytków.

    "Brakuje również odpowiednich, nowoczesnych, wymaganych prawem standardów dokumentacji zabytków - wymogów konserwatorskich, które byłyby odpowiednie dla naszych czasów" - dodaje archeolog.

    Szczegółowe informacje odnoszące się do wyników badań toporków kamiennych ukażą się drukiem w tym roku w tomie "Badania archeologiczne na Górnym Śląsku i ziemiach pogranicznych w latach 2007-2008" nakładem Śląskiego Centrum Dziedzictwa Kulturowego w Katowicach.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS. Liczba π (czytaj: liczba pi), ludolfina – stała matematyczna, która pojawia się w wielu dziedzinach matematyki i fizyki. W geometrii euklidesowej π jest równe stosunkowi długości obwodu koła do długości jego średnicy. Można też zdefiniować π na inne sposoby, na przykład jako pole koła o promieniu równym 1 albo jako najmniejszą dodatnią wartość x, dla której funkcja sinus przyjmuje wartość 0. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego – urząd utworzony w Polsce 5 maja 2006 r. do obsługi Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego kieruje działami administracji rządowej „nauka” i „szkolnictwo wyższe” oraz jest dysponentem budżetu na badania naukowe finansowane przez państwo. Przy ministrze działała Rada Nauki, powołana w miejsce zlikwidowanego w 2005 Komitetu Badań Naukowych. Siedziba ministerstwa mieści się w Warszawie, przy ulicy Wspólnej 1/3.

    Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW) – urząd utworzony w Polsce 5 maja 2006 r. do obsługi Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego kieruje działami administracji rządowej „nauka” i „szkolnictwo wyższe” oraz jest dysponentem budżetu na badania naukowe finansowane przez państwo. Przy ministrze działała Rada Nauki, powołana w miejsce zlikwidowanego w 2005 Komitetu Badań Naukowych. Siedziba ministerstwa mieści się w Warszawie, przy ulicy Wspólnej 1/3. Tadeusz Morysiński (ur. 18 stycznia 1978 w Warszawie) – archeolog, były zastępca dyrektora Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków.

    Marek Gierlach - ur. 1955 w Warszawie, syn archeologów - Bogusława i Olgi Gierlachów, archeolog i historyk sztuki, długoletni inspektor ds. ochrony zabytków archeologicznych najpierw w wojewódzkim oddziale Państwowej Służby Ochrony Zabytków w Ciechanowie, a od 1999 r. w delegaturze w Ciechanowie Mazowieckiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. W latach 1995-2006 osoba odpowiedzialna za realizację wykopaliskowych badań ratowniczych na trasach inwestycji liniowych (gazociągów i autostrad). Dzięki zdolnościom organizacyjnym zapewnił fundusze na przeprowadzenie badań, włącznie z wyprzedzającymi poszukiwaniami, jak też i opracowaniami naukowymi publikacjami.

    Dodano: 30.11.2010. 00:04  


    Najnowsze