• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Starożytne garnki zdradzają tajemnice kulinarne

    22.11.2011. 17:37
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Zespół europejskich naukowców, pracujący pod kierunkiem uczelni z Yorku i Bradford w Wlk. Brytanii, odkrył że ludzie modyfikowali swoje zachowanie raczej wolniej niż szybciej, jeżeli chodzi o przerzucanie się na inną metodę polowania czy zbieractwa. Odkrycia zaprezentowane w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) wyjaśniają tajemnicę tego przejścia na podstawie pozostałości w starożytnych garnkach.

    Naukowcy z Danii, Niemiec i Wlk. Brytanii przeanalizowali pozostałości potraw zachowane w 133 ceramicznych naczyniach z zachodnich regionów bałtyckich Europy Północnej, aby ustalić, czy te pozostałości pochodzą z organizmów lądowych, morskich czy słodkowodnych. Naukowcy zbadali garnki ceramiczne z 15 stanowisk, datujące się na około 4.000 r. p.n.e., okres w którym zaczęły się pojawiać udomowione zwierzęta i rośliny uprawne.

    Odkrycia wskazują, że ludzie nie mieli żadnych skrupułów w związku z nastaniem rolnictwa i udomowienia, aby wykorzystywać na własne potrzeby ryby i inne zasoby morskie... choć nie stało się to szybko. Garnki ze stanowisk nadmorskich zawierały pozostałości wzbogacone o węgiel występujący w organizmach morskich.

    "Rolnictwo całościowo odmieniło społeczności ludzkie" - czytamy w artykule. "Aczkolwiek mimo ponad stu lat badań naukowych osiągnięto niewielkie porozumienie, co do tempa czy kompletności tej zasadniczej zmiany i w konsekwencji jej głównych sił napędowych. Ceramiczne pojemniki są wszechobecne na tych stanowiskach i zawierają niezwykle dobrze zachowane lipidy, pozostałe po pierwotnych zastosowaniach naczynia. Zrekonstruowanie kulinarnych praktyk na podstawie znalezisk ceramicznych może wnieść wkład w długoletnie debaty na temat początków rolnictwa."

    Około 20% garnków nadmorskich zawierało według naukowców inne ślady biochemiczne organizmów morskich. Były tam np. tłuszcze i oleje, które nie występowały w zwierzętach i roślinach zamieszkujących na lądzie. Na stanowiskach śródlądowych 28% garnków zawierało pozostałości organizmów morskich, które wydają się pochodzić z ryb słodkowodnych.

    "Badania dostarczają wyraźnych dowodów na to, że ludzie w regionie Zachodniego Bałtyku wykorzystywali zasoby morskie i słodkowodne mimo pojawienia się udomowionych zwierząt i roślin uprawnych" - wyjaśnia autor naczelny dr Oliver Craig z Wydziału Archeologii Uniwersytetu w Yorku. "Chociaż rolnictwo zostało szybko wprowadzone w całym regionie, to mogło nie spowodować tak radykalnego odejścia od życia opartego na zbieractwie i myślistwie, jak dotychczas sądziliśmy."

    Carl Heron, profesor nauk archeologicznych na Uniwersytecie w Bradford powiedział: "Nasz zbiór danych to pierwsze szeroko zakrojone badania, łączące obszerny zakres dowodów molekularnych i dane jednozwiązkowych izotopów w celu rozróżnienia zasobów lądowych, morskich i słodkowodnych przyrządzanych w archeologicznej ceramice. Zapewnia on także model dla przyszłych badań nad wykorzystywaniem garnków przez ludzi w przeszłości."

    Zespół twierdzi, że mimo szybkiego zidentyfikowania zmian w użytkowaniu wyrobów garncarskich, pozyskane dane "stawiają pod znakiem zapytania powszechne poglądy, że gospodarki uległy całkowitej transformacji wraz z nastaniem rolnictwa i że neolityczna ceramika były powiązana wyłącznie z płodami rolnymi pochodzącymi od udomowionych zwierząt i roślin uprawnych".

    Badania zostały dofinansowane przez Radę ds. Badań Naukowych w Sztuce i Naukach Humanistycznych w Wlk. Brytanii.

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Wąż morski to rzekomo istniejące zwierzę morskie przypominające lądowego węża, jeden z głównych obiektów zainteresowania kryptozoologii. Doniesienia o rzekomych obserwacjach węży morskich pochodzą z różnych stron świata i z różnych czasów (stworzenia te rzekomo były widywane przez setki lat). W swojej najnowszej pracy Bruce Champagne ocenia, iż ponad 1200 osób doniosło o swoich obserwacjach. Węże morskie miano widywać z pokładów statków, jak również z wybrzeży. Obserwować je miały zarówno pojedyncze osoby, jak i grupy, pośród których czasem byli także naukowcy. Pomimo wielu doniesień brak fizycznych dowodów na istnienie tych zwierząt. Ich występowanie nie zostało oficjalnie potwierdzone i traktowane jest przez oficjalną naukę jako jedna z morskich legend. Maximum Residue Limit (pl. Najwyższe Dopuszczalne Stężenie Pozostałości) - najwyższe dopuszczalne stężenie pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych (zwane też Najwyższym Dopuszczalnym Poziomem Pozostałości zanieczyszczeń chemicznych, biologicznych, produktów leczniczych i skażeń promieniotwórczych w roślinach, u zwierząt, w tkankach lub narządach zwierząt po uboju i w środkach spożywczych pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego) jest ustalane poprzez Rozporządzenia Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w oparciu o zalecenia Unii Europejskiej. Tłuszcze zwierzęce - produkty naturalnego pochodzenia, uzyskiwane ze zwierząt lądowych i morskich. Są to mieszaniny estrów gliceryny i wyższych kwasów tłuszczowych.

    Census of Marine Life (Spis morskich form życia), w skrócie CoML – jeden z największych międzynarodowych projektów badawczych różnorodności i sposobu rozmieszczenia organizmów morskich, łączący 2700 naukowców z ponad 80 krajów świata. Celem badań prowadzonych w ramach programu było dostarczenie podstaw do opracowania polityki ochrony szczególnie wrażliwych obszarów morskich, wyznaczenia obszarów morskich wymagających ochrony oraz stworzenia globalnej sieci obszarów chronionych przed agresywnymi połowami. Program jest wspierany przez wiele organizacji rządowych związanych z nauką, środowiskiem i rybołówstwem, oraz przez prywatne fundacje i korporacje. Partnerami projektu są Encyclopedia of Life i National Geographic Society. Kidzina – wał plażowy utworzony przez organiczne szczątki wyrzucone przez fale na brzeg morza. Składa się głównie ze szczątków wodorostów morskich. Oprócz tego może zawierać szczątki zwierzęce, np. martwe ryby lub meduzy, muszle, a także bursztyn i szczątki pochodzące pierwotnie z lądu (np. drewno, szczątki lądowych bezkręgowców).

    Acta zoologica cracoviensia – półrocznik wydawany od 1956 roku w Krakowie przez Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN. Pismo publikuje najnowsze wyniki badań z zakresu systematyki, filogenezy, biogeografii, ekologii i paleontologii lądowych i słodkowodnych zwierząt na całym świecie. Ludy pierwotne – termin wprowadzony na przełomie XIX i XX wieku przez ewolucjonistów na oznaczenie ludów tubylczych, których styl życia pozostał niezmieniony od początków historii ludzkości. Ludy pierwotne nie znają rolnictwa, pisma, udomowionych zwierząt ani organizacji społecznych większych niż plemię. Utrzymują się z myślistwa i zbieractwa, wyznają zazwyczaj animizm i szamanizm.

    Akwarystyka morska - dział akwarystyki, dziedzina wiedzy dotycząca hodowli zwierząt i roślin morskich w akwarium morskim, amatorskie lub zawodowe zajmowanie się hodowlą wodnych organizmów morskich w akwariach. Rewolucja neolityczna – proces przechodzenia ludzkości od łowiectwa-zbieractwa i koczownictwa do produkcji żywności, czyli rolnictwa i hodowli, oraz do osiadłego trybu życia, trwający w naszym kręgu cywilizacyjnym w latach ok. 10000-4000 p.n.e. Rewolucja neolityczna miała swój początek na obszarze tzw. Żyznego Półksiężyca na Bliskim Wschodzie, gdzie występowali dzicy przodkowie wielu współczesnych roślin uprawnych i zwierząt hodowlanych. Ze swojej kolebki nowe umiejętności rozsprzestrzeniły się na zachód, południe i wschód - do Europy, Afryki i Azji Południowej. W kilku innych miejscach globu (Azja Wschodnia, niektóre rejony Ameryki, Nowa Gwinea) rolnictwo, a niekiedy i hodowla zwierząt rozwinęły się niezależnie.

    Medycyna oparta na faktach, medycyna oparta na dowodach (ang. Evidence-based medicine, EBM) – skrupulatne, precyzyjne i roztropne wykorzystywanie w postępowaniu klinicznym najlepszych dostępnych dowodów naukowych dotyczących skuteczności, efektywności i bezpieczeństwa. Dowodów takich dostarczają wyniki wiarygodnych badań eksperymentalnych (skuteczność i bezpieczeństwo) oraz badań obserwacyjnych (efektywność i bezpieczeństwo). Medycyna oparta na faktach umożliwia więc klinicystom korzystanie z najlepszej dostępnej wiedzy pochodzącej z systematycznych badań naukowych.

    Biocenologia (biocenotyka, synekologia) – dział ekologii zajmujący się badaniem struktury i dynamiki naturalnych, wielogatunkowych ugrupowań organizmów żywych. Najwcześniej rozwinęły się badania nad zespołami organizmów wodnych; stanowią one jeden z najwcześniejszych tematów hydrobiologii. Odrębnie rozwinęły się badania nad zbiorowiskami roślinnymi. Najmłodszy kierunek obejmuje badania nad zgrupowaniami zwierząt lądowych.

    Odrodzenie dinozaurów – krótki okres rewolucyjnych odkryć związanych z dinozaurami, który rozpoczął się w 1960 roku. Spowodował odnowione naukowe i ogólne zainteresowanie dinozaurami. Został wywołany przez nowe wynalazki i dokonane badania, wskazujące na to, że dinozaury mogły być zwierzętami stałocieplnymi, a nie zimnokrwistymi, jak uważano dotychczas. Fauna Europaea – internetowy katalog zawierający informacje (m.in. dane systematyczne i rozmieszczenie) o wszystkich zwierzętach, lądowych i zasiedlających zbiorniki słodkowodne, występujących na terenie Europy. Projekt Fauna Europaea został sfinansowany przez Komisję Europejską w ramach Piątego Programu Ramowego (5FP).

    Protisty (Protista) – jedno z pięciu królestw, wyróżnianych w ostatnich, hierarchicznych systemach klasyfikacji organizmów (np. w podziałach Whittakera i Margulis oraz Cavaliera-Smitha). Obejmuje wszystkie jądrowce, które pozostały po wyłączeniu organizmów zaliczonych do monofiletycznych kladów zwierząt, roślin i grzybów.

    Dodano: 22.11.2011. 17:37  


    Najnowsze