• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W Kujawsko-Pomorskiem archeolodzy odkryli nieznane grodzisko

    14.06.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Pozostałości nieznanego założenia obronnego z okresu wczesnego średniowiecza odkryli archeolodzy w Ostrowite obok jeziora Leśnego w woj. kujawsko-pomorskim. "Założenie zlokalizowaliśmy bez wbicia łopaty w ziemię, dzięki zastosowaniu metod nieinwazyjnych, przede wszystkim fotografii lotniczej i prospekcji geofizycznej" - wyjaśnia kierownik badań dr Jerzy Sikora z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego.

    Grodzisko o średnicy blisko 70 m jest zupełnie niewidoczne gołym okiem z powierzchni terenu. Tylko dzięki odpowiednim warunkom pogodowym w czasie prospekcji lotniczej wykonanej przez Wiesława Stępnia udało się je zobaczyć. Owalny kształt wału znaczyła ciemniejsza trawa, wyraźnie odróżniająca się od tej rosnącej wokół.

     

    Stosowane przez archeologów w Ostrowite oprogramowanie GIS - systemu informacji geograficznej, umożliwiło precyzyjną lokalizację odkrycia i zaplanowanie dalszych badań.

    Również badania geofizyczne wykonane przez Piotra Wronieckiego z Instytutu Archeologii UW potwierdziły odkrycia dokonane z lotu ptaka.

    Zaskoczeniem jednak zakończyły się wykopaliska zlokalizowane w poprzek domniemanego wału grodziska.

    "Spodziewaliśmy się natknąć na pozostałości wałów, tymczasem nie znaleźliśmy nic widocznego, oprócz pojedynczych jam posłupowych. Zapewne mamy tutaj do czynienia z zupełnie zniszczonym przez orkę grodziskiem, którego obraz zachował się jedynie w formie odmiennej domieszki glebowej - widocznej w postaci inaczej rosnących roślin i odmiennej od otaczającego terenu charakterystyce magnetycznej" - mówi dr Sikora.

    Już w końcu XIX wieku badacze wysuwali przypuszczenia, że na wyspie położony był w średniowieczu gród, jednak nie wskazywały na to żadne źródła pisane. Tym większe było zdziwienie archeologów, kiedy natknęli się na jego ślady na stałym lądzie w sąsiedztwie jeziora.

    Materiały pozyskane w czasie prac wykopaliskowych wokół przypuszczalnych wałów wskazują na ich średniowieczną metrykę.

    Archeolodzy zamierzają kontynuować badania. Przeprowadzą analizy geochemiczne ziemi pochodzącej z miejsca, gdzie znajdowały się zniwelowane wały grodziska.

    "Ostrowite jest doskonałym przykładem potwierdzającym skuteczność nieinwazyjnych metod w archeologii. Podczas tradycyjnych wykopalisk nie dostrzeglibyśmy pozostałości wałów. Czy zatem możemy mówić o weryfikacji wyników badań nie destrukcyjnych z pomocą wykopalisk, które w tym przypadku nic nie wykazały? Oczywiście w innych okolicznościach - mogłyby" - mówi dr Sikora.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Sampling, sampling probabilistyczny – w archeologii, jedna z technik prowadzenia badań powierzchniowych. Przedmiotem badań są fragmenty interesującego nas rejonu na których prowadzi się szczegółowe badania. W przypadku kiedy zachodzi konieczność szybkiego przeprowadzenia badań i równocześnie brakuje środków finansowych lub czasu, archeolodzy decydują się na zastosowanie tego rodzaju badań. Badania powierzchniowe, prospekcja powierzchniowa – w archeologii najczęściej stosowana i najprostsza metoda prospekcji archeologicznej. Polega na dokładnej penetracji wyznaczonego obszaru w celu odkrycia zabytków archeologicznych widocznych w ziemi lub w formach krajobrazowych takich jak grodziska czy kurhany. Geofizyczne metody prospekcji - w archeologii polegają na obserwacji i analizie zmian badanych parametrów takich jak zróżnicowanie przewodnictwa prądu elektrycznego, natężenia pola magnetycznego pomiędzy obiektami archeologicznymi a ich otoczeniem. Oznacza to, że dzięki zastosowaniu specjalistycznej aparatury można uzyskać obraz znajdujących się pod ziemią obiektów archeologicznych w postaci mapy/wykresu badanego terenu.

    Wykopaliska stratygraficzne - jest to jedna z dwóch metod eksploracji stanowiska archeologicznego. Polega na usuwaniu warstw archeologicznych zgodnie z ich układem i konturami. Warstwy są usuwane w kolejności odwrotnej do tej w jakiej powstawały. Historia stanowiska jest odsłaniana od czasów najnowszych do czasów najdawniejszych. Archeolodzy posługują się tą metodą prowadzenia wykopalisk kiedy tylko możliwe jest rozróżnienie warstw. Warstwy archeologiczne mają różne kształty, niejednakową miąższość oraz różny przebieg. Warstwy często są zaburzone, przemieszane przez działalność człowieka. Prowadzenie badań tą metodą jest pracochłonne i żmudne, przynosi jednak najlepsze efekty. Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS.

    Archeologia eksperymentalna (inaczej: archeologia doświadczalna), to jedna z metod badawczych z dziedziny archeologii. Jej kolebką są kraje anglosaskie, tam też doczekała się największej liczby opracowań naukowych i podzieliła się na rodzaje w ramach klasycznego Thomsenowskiego podziału epok w archeologii. Jej celem jest stworzenie materiału porównawczego pomocnego w interpretowaniu materiału źródłowego pozyskanego w toku badań przeprowadzonych metodą wykopaliskową. Błędnie utożsamiana z działalnością stowarzyszeń "historii żywej", archeologia eksperymentalna zajmuje się badaniem technologii wymarłych cywilizacji, próbując rekonstruować przedmioty i techniki rzemieślnicze. Podczas doświadczenia istotne są czerpane z niego informacje, nie zaś wykonane obiekty czy artefakty. Metody tej używa się głównie podczas prac nad oszacowaniem nakładu pracy, rekonstrukcją narzędzi na podstawie np. śladów przez nie pozostawionych, oraz próbami przypisania funkcji nieznanym przedmiotom. Bardzo modna w latach 60., obecnie, po latach zastoju, przeżywa renesans dzięki zastosowaniu najnowszych technik badawczych wraz z rozwojem archeologii jako nauki przyrodniczo-humanistycznej o charakterze interdyscyplinarnym. W Polsce, z powodu braku zainteresowania ze strony środowiska naukowego oraz w związku z atakami metodologów archeologii na podstawy koncepcji tej metody, archeologia eksperymentalna nie jest uznawana za metodę naukową, a wnioski są traktowane jako niczym niepoparte spekulacje o charakterze popularyzatorskim. Odbiciem tego stosunku są imprezy masowe organizowane przez polskie muzea, zresztą festyniarski charakter działania połączony ze sporadycznie prowadzonymi pracami naukowymi przez kadrę o niewielkich z reguły praktycznych podstawach jest najsłabszym ogniwem archeologii eksperymentu i podstawową płaszczyzną, na której podważa się jej naukowość. Rowokół (grodziska) – jedno grodzisko to grodzisko wyżynne na wierzchołku Rowokołu, typu pierścieniowatego z wypukłym majdanem pochodzące z X- XII wieku. Drugie znajduje się u podnóża góry, od strony południowo-wschodniej jest to grodzisko z początku Xw.- połowy Xw. Obydwa grodziska przypisywane są Słowianom.

    Góra Chełmo – wzniesienie (323 m n.p.m.) w pobliżu wsi Chełmo, położonej w województwie łódzkim, w powiecie radomszczańskim, w gminie Masłowice. Na wzniesieniu pozostałości grodziska z X w. otoczonego czterema pierścieniami wałów obronnych. Archeolodzy odkryli, że pierwsze umocnienia na Górze Chełmskiej pochodzą z X wieku. Istniały kilkadziesiąt lat i zostały spalone. Według historyka Tomasza Nowaka były to prawdopodobnie umocnienia obronne albo miejsce kultu. Grodzisko słowiańskie w Słupsku – jest to grodzisko nizinne, zniwelowane w partiach górnych i zabudowane (kościół), pierwotnie zapewne pierścieniowate. W czasie badań stwierdzono istnienie warstw kulturowych oraz materiału archeologicznego. Zabytek datowany jest na IX-XIII w.

    Europejskie Stowarzyszenie Archeologów (European Association of Archaeologists – EAA) – organizacja powstała w 1994 roku, licząca obecnie ponad 1100 członków z 41 krajów europejskich i pozaeuropejskich. Skupia archeologów i innych współpracujących z archeologią specjalistów. Należą do niej naukowcy, dydaktycy, archeolodzy terenowi, konserwatorzy, muzealnicy i studenci archeologii. W 1999 EAA uzyskała status ciała konsultacyjnego Rady Europy.

    Eksploracja stanowisk archeologicznych - pod tym pojęciem rozumiemy sposoby postępowania w trakcie wykopalisk. Metoda badawcza musi być dostosowana indywidualnie dla każdego rodzaju stanowiska. Inaczej wyglądają badania na stanowisku jednowarstwowym a inaczej na stanowisku wielowarstwowym. W czasie badań dąży się do odsłonięcia i zadokumentowania aktywności ludzkiej w przeszłości. Kiedy odsłaniane są jak największe fragmenty warstwy mówimy o wykopaliskach szerokopłaszczyznowych. Umożliwiają one rejestrację zmian w obrębie stanowiska poprzez dokumentację następstwa warstw w pionie, przekrojów, stratygrafii. Należy tak prowadzić eksplorację aby możliwe było odtworzenie trójwymiarowego obrazu nieodwracalnie zniszczonego przez nas w trakcie badań stanowiska archeologicznego. Celem pracy na stanowisku jest zgodna z rzeczywistością i jak najdokładniejsza rejestracja układu zabytków ruchomych i nieruchomych z ich kontekstem. Niezbędne do tego jest dokładne prowadzenie badań.

    Wiercenia - w archeologii, metoda prospekcji archeologicznej wymagająca pobierania próbek. Badania przeprowadzane są za pomocą serii odwiertów. Leszek (Lech) Jerzy Kajzer (ur. 11 sierpnia 1944 w Milanówku) – profesor archeologii, specjalista w dziedzinie budownictwa i architektury obronnej i rezydencjonalnej na ziemiach polskich w okresie średniowiecza i nowożytności. Przez wiele lat dyrektor Instytutu Archeologii Uniwersytetu Łódzkiego. Kierownik Katedry Archeologii Historycznej na Uniwersytecie Łódzkim. Autor wielu publikacji o polskich zamkach i dworach.

    Londinium było największym rzymskim miastem w Brytanii i zarazem stolicą prowincji. Dziś obszar Londinium stanowi niewielki fragment londyńskiego City, a na powierzchni ziemi zachowało się bardzo niewiele z tamtego okresu. Można zobaczyć pozostałości murów miejskich oraz fundamenty świątyni. Przedmioty wydobyte w czasie wykopalisk można obejrzeć w muzeum miejskim, które prezentuje losy rzymskiego miasta.

    Dodano: 14.06.2011. 00:19  


    Najnowsze