• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W Lelowie odkryto średniowieczną bramę i drewniany pomost

    22.08.2011. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    Średniowieczną bramę, pomost z drewnianych bali, monetę srebrną z czasów króla Zygmunta III Wazy oraz jatki żydowskie odkryła grupa archeologów, która prowadzi wykopaliska na rynku w Lelowie w pow. częstochowskim.


    Wykopaliska prowadzone są na drodze krajowej nr 46 przebiegającej przez centrum gminy oraz na rynku. W trakcie trwających od lipca prac, archeolodzy natrafili na szereg znalezisk z różnych okresów historii Lelowa - od pierwszej osady, która powstała w średniowieczu, po wiek XIX.

    Do tej pory naukowcom udało się odkryć dwie trzecie lelowskiego rynku, który był pokryty drobnym brukiem kamiennym. ,,Znalezisk jest bardzo wiele. Odkryliśmy między innymi jatki żydowskie, czyli miejsce gdzie dawniej ćwiartowano mięso. Po fundamentach jesteśmy w stanie wstępnie ocenić, że najstarsze jatki pochodziły sprzed dwustu lat. Od mieszkańców dowiedzieliśmy się, że ostatnie z nich zostały rozebrane w latach sześćdziesiątych XX wieku" - powiedziała PAP archeolog z Wrocławia, Aleksandra Łukaszewska.

    Archeolodzy wykopali spod rynku także sporo monet. Najciekawsze z nich to srebrna moneta z czasów króla Zygmunta III Wazy, jeden grosz polski z 1823 roku oraz kopiejki z okresu powstania styczniowego w 1863 roku. ,,Jest też wiele innych monet, ale są pokryte patyną. Musimy je najpierw oczyścić, żeby ocenić z jakiego okresu pochodzą" - wyjaśniała w środę Łukaszewska.

    ,,Jednym z najciekawszych naszych odkryć jest także kamienna średniowieczna Brama Nakielska. Po fundamentach jesteśmy w stanie stwierdzić, że była podobna do tzw. bram, jakie można oglądać w Lublinie, Opatowie, czy Sandomierzu. Ma grube mury i była połączona z murami obronnymi. Tak wynika z rycin, którymi cały czas się wspomagamy" - tłumaczyła archeolog.

    Na podstawie odkrytych fundamentów ustalono, że Brama Nakielska od wejścia do wyjścia miała 18,5 m długości. Przypomina bramy typu krakowskiego (w Lublinie na kilku kondygnacjach mieści się obecnie muzeum).

    Na odcinku drogi krajowej nr 46 odsłonięty został fragment drewnianej drogi pochodzącej prawdopodobnie z XIV i XV wieku. Trakt został skonstruowany z gałęzi i dranic - deszczułek otrzymywanych przez rozdarcie pnia drzewa iglastego. Dawniej były one wykorzystywane powszechnie jako materiał budowlany.

    Trakt, podobnie jak odsłonięty właśnie w pobliżu pomost świetnie się zachowały, bo - jak tłumaczą archeolodzy - drewno miało doskonały mikroklimat w beztlenowym i organicznym podłożu. ,,Pomost powstał prawdopodobnie nad jakimś oczkiem wodnym. Może poniżej była fosa. Odkryliśmy miejsce, gdzie cuchnie mułem, więc można przypuszczać, że stała tam kiedyś woda. Poza tym pomost stał na palach, a wozy jechały po wielkich drewnianych balach i co ciekawe nie nowych, tylko wykorzystanych wtórnie ze spalonych konstrukcji drewnianych" - opowiadała Łukaszewska. Pale zostały wbite głęboko w ziemię i są obecnie dobrze widoczne.

    W trakcie dotychczasowych wykopalisk udało się również wydobyć z ziemi sporo ceramiki średniowiecznej. ,,Lelów, to niezwykłe miejsce do wykopalisk. Nie spodziewamy się, że natrafimy na skarb, bo nie sądzę, żeby ktoś zakopał go w rynku, ale czuję, że przed nami jeszcze wiele odkryć" - powiedziała archeolog z Wrocławia.

    Lelów jest gminą wiejską położoną w powiecie częstochowskim. Pierwsze wzmianki o osadzie Lelów sięgają 1193 roku. W 1246 roku został wybudowany pierwszy gród w Lelowie. W jego miejscu za króla Kazimierza Wielkiego został wzniesiony zamek obronny a miasto zostało otoczone murami. Prawa miejskie Lelów uzyskał ok. 1341 roku. W Lelowie znajduje się m.in. grób cadyka Dawida Bidermana (1746-1814), do którego corocznie na przełomie stycznia i lutego pielgrzymują chasydzi z całego świata.

    PAP - Nauka w Polsce, Katarzyna Piotrowiak

    ktp/ ls/  bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zbyczyce, właściwie ul. Żwirkowskiego w Lelowie - dzielnica Lelowa. Nie stanowi oddzielnej jednostki administracyjnej. Drogą, która prowadzi przez nią, można dojechać do Białej Wielkiej. Synagoga w Lelowie – dom modlitwy znajdujący się w Lelowie, przy ulicy Ogrodowej 3, naprzeciwko nieistniejącego obecnie starego cmentarza żydowskiego. Stara Synagoga w Lelowie – nieistniejąca synagoga znajdująca się w Lelowie, przy ulicy Ogrodowej 3, naprzeciwko nieistniejącego obecnie starego cmentarza żydowskiego.

    Stary cmentarz żydowski w Lelowie – nieistniejący kirkut znajdujący się w Lelowie, przy ul. Ogrodowej 7, naprzeciwko dawnej synagogi. Ohel Dawida Bidermana w Lelowie – ohel cadyka Dawida Bidermana znajdujący się na nieistniejącym obecnie starym cmentarzu żydowskim w Lelowie, przy ulicy Ogrodowej 7.

    Parafia Świętego Marcina w Lelowie – parafia rzymskokatolicka w Lelowie. Należy do dekanatu lelowskiego diecezji kieleckiej. Założona w XIII wieku. Mieści się przy ulicy Klasztornej. Duszpasterstwo w niej prowadzą księża diecezjalni. Nowy cmentarz żydowski w Lelowie – nieistniejący kirkut znajdujący się w Lelowie, na wschód od wsi, w pobliżu rzeki Białki.

    Brama Rybna – brama miejska na Starym Mieście w Lublinie z XV wieku. Po II wojnie światowej, w 1954 roku, została całkowicie zrekonstruowana. Należała niegdyś do właścicieli kamienic Rynek 5 i Grodzka 2, z którymi sąsiaduje. Prowadzi do Placu Rybnego, gdzie dawniej odbywał się ożywiony handel. Mury miejskie w Chełmnie – jedne z najlepiej zachowanych murów miejskich w Polsce, otaczające miasto prawie pełnym obwodem. Ciąg zachowanych murów ma blisko 1700 m długości. Dawniej znajdowało się w nich 7 bram wjazdowych, z których ocalały dwie (Grudziądzka i Merseburska), zachowały się także 23 baszty – kryte (m.in. Prochowa, Mestwina) i otwarte. Mury zaczęto wznosić w 2 połowie XIII w., w 1 ćwierci XIV w. zostały podwyższone, a w ciągu XV i XVI w. modernizowane. W latach 1860-70 rozebrano dwa krótkie odcinki i 5 spośród 7 bram, od końca XIX wieku mury konserwowano.

    Trakt Królewski w Lublinie – szlak komunikacyjny wiodący od Zamku Królewskiego, ze Wzgórza Zamkowego, mostem kamiennym przez Bramę Grodzką, do Starego Miasta (w tym przez dzielnicę żydowską), następnie ulicą Grodzką, obok budynku Trybunału Koronnego, przez Bramę Krakowską oraz plac Łokietka połączonego z Krakowskim Przedmieściem do budynku Nowego Ratusza. Wzdłuż Traktu Królewskiego znajduje się szereg zabytkowych budowli, m.in. ruiny po farze, Apteka-Muzeum, zabytkowe kamienice. Historycznie trakt prowadził ulicami: Żydowską (obecnie nie istniejąca, do II wojny światowej zwana Szeroką), następnie ul. Kowalską i ul. Świętoduską, aż do Bramy Krakowskiej.

    Bramy Jerozolimy - pozwalające na dostanie się do wnętrza Starego Miasta w Jerozolimie zabytkowe wejścia, w przeważającej części pochodzące z czasów tureckiego sułtana Sulejmana Wspaniałego, który w roku 1542 otoczył miasto fortyfikacjami obronnymi, istniejącymi do dziś. Jest ich osiem: od zachodu Brama Jafska, od południa Bramy Dawida i Gnojna, od wschodu Brama Złota (zamknięta) i Lwów, od północy Bramy Heroda, Damasceńska oraz Nowa.

    Brama Prochowa (czes. Prašná brána) – jeden z symboli Pragi. Budowę tej 65 metrowej późnogotyckiej bramy miejskiej rozpoczęto w roku 1475 na zlecenie Władysława II Jagiellończyka. Została wybudowana na fundamentach starszej bramy z XIII wieku, która istniała w tym miejscu. Głównym budowniczym był mistrz Wacław. Następnie budowę kontynuował Matěj Rejsek. W jej sąsiedztwie znajdował się dwór Władysława Jagiellończyka. Po przeniesieniu siedziby królewskiej na Hradczany w roku 1483 brama utraciła znaczenie reprezentacyjne. Obecną nazwę zyskała w XVII i XVIII wieku, kiedy to stała się składem prochu. Pod koniec XIX wieku odrestaurowana przez architekta Josefa Mockera. Dodano wtedy neogotycki dach, pokrywający ją do dziś. W kwietniu 1945 roku po wyzwoleniu Pragi spod okupacji niemieckiej brama stała się miejscem odwetu na ludności niemieckiej. Obecnie na Bramie Prochowej istnieje taras widokowy dla turystów. Brama Ruska – jedna z bram miejskich średniowiecznego Wrocławia, usytuowana w linii wewnętrznych umocnień nad pełniącą rolę fosy miejskiej Czarną Oławą. Składała się ze zbudowanej na planie kwadratu wieży i przedbramia, zwieńczonego blankami. Przez bramę biegł trakt – ulica Ruska – z Rynku w kierunku zachodnim.

    Ulica Ruska – jedna z ulic wrocławskiego Starego Miasta, wychodząca z przylegającego do południowo-zachodniego narożnika wrocławskiego Rynku Placu Solnego na zachód, aż do Podwala, z którym krzyżuje się w miejscu, gdzie niegdyś stała Brama Mikołajska, główna brama miejska od strony zachodniej. Do tej samej bramy dochodziła druga z głównych ulic tej części Starego Miasta, ulica św. Mikołaja, która zaczyna się w północno-zachodnim narożniku Rynku, przy kościele św. Elżbiety. Bitwa pod Lelowem – miała miejsce w lipcu 1345 roku podczas wojny polsko-czeskiej o Śląsk. Według Spominek włocławskich podczas oblężenia Krakowa bronionego przez króla Kazimierza Wielkiego, Jan Luksemburski wysłał zbrojne oddziały w celu pustoszenia północno-zachodnich połaci ziemi krakowskiej. Czesi dotarli pod Lelów, gdzie w okolicach wsi Biała zostali zaatakowani przez rycerstwo polskie wspomagane przez Węgrów. Siły czeskie zostały zaskoczone i doszczętnie rozbite a w ręce Polaków wpadł wielki łup wojenny.

    Brama św. Jakuba w Toruniu – nieistniejąca brama Nowego Miasta, wzniesiona w XIII w., w XV w. rozbudowana. Zwana również Bramą Drzewną, gdyż w jej pobliżu składowano drewno. Została zburzona w 2. połowie XIX wieku, a na jej miejscu wybudowano nową Bramę św. Jakuba, przebudowaną w latach 1880-85 i zburzoną pod koniec XIX w. Warka (jid. וואַרקאַ) – dynastia chasydzka, która została założona przez Israela Icchaka Kalisza, który pod wpływem cadyka Dawida Bidermana z Lelowa stał się zwolennikiem chasydyzmu.

    Dodano: 22.08.2011. 00:19  


    Najnowsze