• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W Lubuskiem odkryto krzemienie do krzesania ognia sprzed 12 tys. lat

    17.04.2012. 07:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Krzemienie służące do krzesania ognia, używane pod koniec epoki lodowcowej znaleźli naukowcy Zespołu Archeologicznych Badań Ratowniczych z Instytutu Archeologii i Etnologii PAN w Poznaniu, podczas wykopalisk archeologicznych w Ośnie Lubuskim (woj. lubuskie).

    Funkcję przedmiotów rozpoznała w trakcie opracowywania wyników badań dr Małgorzata Winiarska-Kabacińska z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu - poinformowało poznańskie muzeum w komunikacie prasowym.

    To bardzo rzadkie znalezisko. Na terenie Europy znanych jest zaledwie kilka podobnych zabytków z czasów późnego paleolitu, przypisywanych społecznościom kultury hamburskiej. Artefakty tego typu interpretowane są jako przedmioty służące do niecenia ognia. Krzemieniem uderzano w piryt (minerał mylony czasem ze szlachetnymi kruszcami, stąd nazywany "złotem głupców") , by skrzesać ikrę.

    Odkrycia dokonano dzięki specjalistycznym badaniom laboratoryjnym.

    "Analizy traseologiczne polegają na obserwacji i rejestrowaniu wszelkich śladów i przekształceń widocznych na powierzchniach zabytków z użyciem mikroskopów. Następnie porównujemy je z tym śladami, które widoczne są na powierzchniach kopii zabytków uzyskiwanych w trakcie wykonywania eksperymentów. O funkcji dwóch krzemieni znalezionych w czasie prac archeologicznych świadczą charakterystyczne ślady widoczne na wierzchołkach tych okazów i fakt, że zostały poddane działaniu wysokich temperatur" - wyjaśnia dr Winiarska-Kabacińska.

    Interesujące zabytki znaleziono w czasie wykopalisk na stanowisku archeologicznym datowanym na czasy kultury świderskiej z XI/X tysiąclecia p.n.e. Badania w Ośnie Lubuskim koordynowała z ramienia IAE PAN dr Iwona Sobkowiak-Tabaka.

    Ówcześni mieszkańcy dzisiejszych terenów Polski żyli w niewielkich grupach, które trudniły się myślistwem - co poświadczone jest licznymi znaleziskami misternie wykonanych grotów krzemiennych i harpunów. Wraz z wytopieniem się lądolodu w Skandynawii ok. 9600 roku p.n.e. część mieszkańców zasiedlających obszar dzisiejszej Polski, udała się za zwierzyną na północny-wschód. Ich miejsce zajęła ludność z zachodniej części Europy.

    PAP - Nauka w Polsce

    szz/ agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Konserwator zabytków archeologicznych – zwyczajowo przyjęty tytuł pracownika służby ochrony zabytków odpowiedzialnego za ochronę zabytków archeologicznych. Do lat 90. XX w. tytuł ten związany był z funkcją kierownika wojewódzkiego ośrodka archeologiczno-konserwatorskiego (WOAK) lub kierownika albo pracownika właściwego działu wojewódzkiego ośrodka badań i dokumentacji zabytków (WOBiDZ) (w niektórych województwach funkcje KZA wykonywały na mocy odpowiedniego porozumienia muzea archeologiczne, np. Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Muzeum Narodowe w Szczecinie). Do połowy lat 90. XX w. KZA posiadali w stosunku do zabytków archeologicznych uprawnienia wojewódzkich konserwatorów zabytków. Od poł. lat 90. XX w. zaczął się proces "powrotu" zadań i uprawnień KZA do wojewódzkich oddziałów Państwowej Służby Ochrony Zabytków/Służby Ochrony Zabytków, a obecnie wojewódzkich urzędów ochrony zabytków (WUOZ). Obecnie tytuł KZA używany jest coraz rzadziej i raczej czysto umownie wobec kierowników inspekcji archeologicznych w WUOZ lub osób pełniących funkcje inspektorów (specjalistów, gł. specjalistów) ds. zabytków archeologicznych. Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS. Sztuka Gruzji: Najdawniejsze zabytki sztuki narodów, zamieszkujących obszar dzisiejszej Gruzji, pochodzą z czasów przedhistorycznych. Odkryto zabytki kultury materialnej z czasów paleolitu i neolitu. Zabytki z epoki brązu świadczą już o wysokiej kulturze dawnych mieszkańców. W kurhanach znaleziono m. in. bogato zdobione srebrne naczynia. Styl zabytków wskazuje na wpływy kultury Urartu.

    Wojewódzki ośrodek archeologiczno-konserwatorski (WOAK) – jednostka organizacyjna wojewódzkiej służby ochrony zabytków powołana do wypełniania zadań wojewódzkiego konserwatora zabytków wobec zabytków archeologicznych. Zadania WOAK porównywalne są z zadaniami obecnych inspekcji ds. zabytków archeologicznych pozostających w ramach wojewódzkich urzędów ochrony zabytków (WUOZ), z tą różnicą, iż ich "zasobność" kadrowa, finansowa i sprzętowa (w porównaniu z obecną sytuacją "służby" archeologicznej) pozwalała, oprócz realizowania zadań o charakterze czysto administracyjnym, na prowadzenie własnych badań archeologicznych (wykopaliskowych i AZP) - w tym także ratowniczych badań archeologicznych. WOAKi uległy likwidacji do połowy lat 90. XX w. w ramach kolejnej reformy administracji ochrony zabytków i scalaniu zadań wojewódzkich konserwatorów zabytków w ramach ich urzędów. Eksploracja stanowisk archeologicznych - pod tym pojęciem rozumiemy sposoby postępowania w trakcie wykopalisk. Metoda badawcza musi być dostosowana indywidualnie dla każdego rodzaju stanowiska. Inaczej wyglądają badania na stanowisku jednowarstwowym a inaczej na stanowisku wielowarstwowym. W czasie badań dąży się do odsłonięcia i zadokumentowania aktywności ludzkiej w przeszłości. Kiedy odsłaniane są jak największe fragmenty warstwy mówimy o wykopaliskach szerokopłaszczyznowych. Umożliwiają one rejestrację zmian w obrębie stanowiska poprzez dokumentację następstwa warstw w pionie, przekrojów, stratygrafii. Należy tak prowadzić eksplorację aby możliwe było odtworzenie trójwymiarowego obrazu nieodwracalnie zniszczonego przez nas w trakcie badań stanowiska archeologicznego. Celem pracy na stanowisku jest zgodna z rzeczywistością i jak najdokładniejsza rejestracja układu zabytków ruchomych i nieruchomych z ich kontekstem. Niezbędne do tego jest dokładne prowadzenie badań.

    Eksploracja zabytków ruchomych - w trakcie prowadzenia eksploracji stanowiska archeologicznego badacz może natrafić na zabytki ruchome. Przedmioty te powinny być odkrywane wraz z warstwą w której zalegają. Niedopuszczalne jest wyciąganie zabytków kiedy jeszcze znajdują się w ziemi ponieważ może się okazać, że przedmiot zalega w niższej warstwie niż ta widoczna w danej chwili. Kultura lateńska – sama nazwa pochodzi od eponimicznego stanowiska archeologicznego La Tène nad jeziorem Neuchâtel w Szwajcarii, w czasie badań archeologicznych w XIX wieku na tym stanowisku odkryto znaczne ilości zabytków związanych z ludnością celtycką. Archeolodzy terminem La Tène określają zbiór cech kulturowych charakterystycznych dla ludności celtyckiej, jednak kultura lateńska nie jest jednoznacznie tożsama z kulturą Celtów, gdyż niektóre grupy ludności celtyckiej znalazły się poza oddziaływaniem kultury lateńskiej (badania językowe). Kultura lateńska wykrystalizowała się na miejscowym podłożu kultury halsztackiej.

    Metodyka badań wykopaliskowych - zbiór zasad prowadzenia prac wykopaliskowych. Wprowadzone metody postępowania służą utrzymaniu minimalnego standardu badań. Zastosowanie się do przyjętych procedur, sposobów eksploracji i dokumentacji jest podstawą etyki zawodowej prawdziwego archeologa. W wielu krajach łamanie przyjętych zasad, nie zastosowanie się do wytycznych służb ochrony zabytków i nie wywiązywanie się ze swoich obowiązków pociąga za sobą cofnięcie zgody na prowadzenie badań. Kadesz-Barnea – oaza położona na pustyni Zin, miejsce skrzyżowania kilku dróg z południa na północ. W trakcie wykopalisk archeologicznych w Kadesz-Barnea odkryto twierdzę z X wieku p.n.e. i ślady starożytnego osadnictwa.

    Kierownictwo Badań nad Początkami Państwa Polskiego, instytucja powołana zarządzeniem Ministra Kultury i Sztuki z 3 kwietnia 1949 r. przy ówczesnej Naczelnej Dyrekcji Muzeów i Ochrony Zabytków. Na jego czele stał Aleksander Gieysztor. Kierownictwo miało koordynować prace badawcze stanowisk archeologicznych z okresu plemiennego i wczesnopiastowskiego. W 1954 r. funkcje Kierownictwa przejął Instytut Historii Kultury Materialnej Polskiej Akademii Nauk.

    Dokumentacja prac archeologicznych, dokumentacja prac wykopaliskowych, dokumentacja archeologiczna - sporządzana jest na bieżąco w trakcie prac badawczych. Jej celem jest umożliwienie odtworzenia w przyszłości nie istniejącego stanowiska archeologicznego, które zostało rozkopane przez archeologów. Dokumentacja powinna być prowadzona w taki sposób który pozwoli trójwymiarowo zrekonstruować całe stanowisko wraz z lokalizacją i wyglądem zabytków, obiektów i przebiegiem warstw.

    Marek Gierlach - ur. 1955 w Warszawie, syn archeologów - Bogusława i Olgi Gierlachów, archeolog i historyk sztuki, długoletni inspektor ds. ochrony zabytków archeologicznych najpierw w wojewódzkim oddziale Państwowej Służby Ochrony Zabytków w Ciechanowie, a od 1999 r. w delegaturze w Ciechanowie Mazowieckiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. W latach 1995-2006 osoba odpowiedzialna za realizację wykopaliskowych badań ratowniczych na trasach inwestycji liniowych (gazociągów i autostrad). Dzięki zdolnościom organizacyjnym zapewnił fundusze na przeprowadzenie badań, włącznie z wyprzedzającymi poszukiwaniami, jak też i opracowaniami naukowymi publikacjami. Zezwolenie na prowadzenie badań archeologicznych - wydawane jest przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Uzyskanie zezwolenia jest jedyną legalną metodą rozpoczęcia badań wykopaliskowych. Pozwolenie wydawane jest imiennie dla konkretnej osoby. Prowadzenie prac bez wymaganego zezwolenia naraża badacza na konsekwencje prawne. Pozwolenie może zostać cofnięte, jeśli badacz nie wywiązuje się z zawartych w nim warunków.

    Dinopark w Krasiejowie – muzeum paleontologiczne połączone z parkiem rozrywki umieszczone na ciągle aktywnym terenie wykopalisk archeologicznych w Krasiejowie. Zwiedzający oprócz zwiedzenia muzeum i spędzenia czasu w parku rozrywki mogą udać się w na spacer po terenie wykopalisk, gdzie mogą zobaczyć repliki zwierząt prehistorycznych. Wykopaliska stratygraficzne - jest to jedna z dwóch metod eksploracji stanowiska archeologicznego. Polega na usuwaniu warstw archeologicznych zgodnie z ich układem i konturami. Warstwy są usuwane w kolejności odwrotnej do tej w jakiej powstawały. Historia stanowiska jest odsłaniana od czasów najnowszych do czasów najdawniejszych. Archeolodzy posługują się tą metodą prowadzenia wykopalisk kiedy tylko możliwe jest rozróżnienie warstw. Warstwy archeologiczne mają różne kształty, niejednakową miąższość oraz różny przebieg. Warstwy często są zaburzone, przemieszane przez działalność człowieka. Prowadzenie badań tą metodą jest pracochłonne i żmudne, przynosi jednak najlepsze efekty.

    Dodano: 17.04.2012. 07:47  


    Najnowsze