• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W Rzeszowie wystawa zabytków odkrytych na podkarpackim odcinku autostrady A4

    07.10.2011. 14:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Około 500 obiektów, spośród kilku tysięcy, jakie odkryto w trakcie badań wykopaliskowych prowadzonych na podkarpackim odcinku autostrady A4, znalazło się na wystawie "Autostradą w przeszłość", którą można oglądać w Muzeum Okręgowym w Rzeszowie.

    Najstarsze z zaprezentowanych zabytków pochodzą z około 10 tys. lat przed naszą erą, czyli od starszej epoki kamienia (paleolit), natomiast najmłodsze - z przełomu XVI i XVII stulecia naszej ery.

     

    Jak poinformowała PAP kierownik działu archeologii rzeszowskiego muzeum, Joanna Podgórska-Czopek, badania prowadzono od 2005 roku na odcinku od Dębicy do Radymna. Przebadano 83 stanowiska na łącznej powierzchni ponad 140 hektarów.

    "Nigdy przedtem na obszarze południowowschodniej Polski tak dużych prac archeologicznych nie prowadzono. Wymagały one zaangażowania ogromnego wysiłku archeologów, którzy przywrócili nauce tysiące obiektów i zabytków ruchomych" podkreśliła Podgórska-Czopek.

    Niektóre z zabytków pochodzą z wykopalisk zakończonych w ciągu ostatnich miesięcy.

    Wśród najstarszych eksponatów znalazły się narzędzia kamienne i krzemienne. Pokazano także zabytki pochodzące z grobów z końca neolitu i wczesnej epoki brązu, w tym z bogato wyposażonego grobu młodego księcia ze Szczytnej sprzed 5 tys. lat. Znalazły się tam m.in.: miedziany toporek, zausznica, naszyjnik oraz pięć glinianych naczyń - jedna amfora i cztery puchary. Można zobaczyć też groty sercowate do strzał i kilkanaście narzędzi krzemiennych oraz kości zwierzęce.

    Na uwagę zasługują też eksponaty z bogato wyposażonych grobów z innych okresów: wczesnej epoki żelaza, okresu rzymskiego i wczesnego średniowiecza, w tym ozdoby ze srebra, szkła, muszli oraz broń i naczynia.

    Inną grupą zabytków są znaleziska osadowe, m.in. studnie drewniane, w tym jedna z najstarszych, pochodząca IX wieku przed naszą erą studnia z Terliczki, a także ceramika i liczne przedmioty codziennego użytku.

    "Naszym zamierzeniem było pokazanie nie tylko serii reprezentatywnych zabytków z poszczególnych odcinków czasu, ale również uzmysłowienie ogromu pracy włożonej w badania, ich dokumentację, inwentaryzację, a później także w naukowe opracowanie pozyskanych zbiorów, stąd liczne plansze ilustrujące wykopaliska lub informujące o rozmaitych działaniach podejmowanych w trakcie badań i po ich zakończeniu, np. konserwacji i rekonstrukcji zabytków" - zauważyła Podgórska-Czopek.

    Badania przeprowadziła Fundacja Rzeszowskiego Ośrodka Archeologicznego na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. Badania prowadzono na stanowiskach zagrożonych zniszczeniem przez planowane i realizowane inwestycje drogowe - autostradę A4, drogę ekspresową S19, obwodnice miast.

    Wystawa potrwa do końca roku.

    PAP - Nauka w Polsce, Agnieszka Pipała

    api/ hes/ bsz

     

     


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS. Ośrodek Dokumentacji Zabytków – instytucja założona w 1962 roku w Warszawie, podlegająca Ministerstwu Kultury i Sztuki, mająca na celu inwentaryzację i dokumentację zabytków architektury, urbanistyki i zabytków ruchomych. Ośrodek wydaje pisma: "Ochrona Zabytków", "Teka konserwatorska", "Muzealnictwo" i serię "Biblioteka Muzealnictwa i Ochrony Zabytków". Wojewódzki ośrodek archeologiczno-konserwatorski (WOAK) – jednostka organizacyjna wojewódzkiej służby ochrony zabytków powołana do wypełniania zadań wojewódzkiego konserwatora zabytków wobec zabytków archeologicznych. Zadania WOAK porównywalne są z zadaniami obecnych inspekcji ds. zabytków archeologicznych pozostających w ramach wojewódzkich urzędów ochrony zabytków (WUOZ), z tą różnicą, iż ich "zasobność" kadrowa, finansowa i sprzętowa (w porównaniu z obecną sytuacją "służby" archeologicznej) pozwalała, oprócz realizowania zadań o charakterze czysto administracyjnym, na prowadzenie własnych badań archeologicznych (wykopaliskowych i AZP) - w tym także ratowniczych badań archeologicznych. WOAKi uległy likwidacji do połowy lat 90. XX w. w ramach kolejnej reformy administracji ochrony zabytków i scalaniu zadań wojewódzkich konserwatorów zabytków w ramach ich urzędów.

    Sztuka Gruzji: Najdawniejsze zabytki sztuki narodów, zamieszkujących obszar dzisiejszej Gruzji, pochodzą z czasów przedhistorycznych. Odkryto zabytki kultury materialnej z czasów paleolitu i neolitu. Zabytki z epoki brązu świadczą już o wysokiej kulturze dawnych mieszkańców. W kurhanach znaleziono m. in. bogato zdobione srebrne naczynia. Styl zabytków wskazuje na wpływy kultury Urartu. Muzeum Ziemi Choszczeńskiej – utworzone zostało w 1995 roku. Początkowo swą siedzibę miało w Szkole Podstawowej w Krzęcinie, a od 1998 r. do dziś znajduje się w Zespole Szkół nr 1 w Choszcznie. Opiekunem muzeum od 1995 r. jest dr G.J. Brzustowicz. W zbiorach muzeum znajdują się liczne znaleziska archeologiczne od epoki neolitu przez epokę brązu, wczesne średniowiecze, nowożytność po współczesność. Od 2000 r. w ekspozycji znajdują się dwa duże kamienne epitafia z 1796 roku poświęcone Annie Luizie Diliannie von Puttkamer. W 2006roku muzeum otrzymało drugą izbę. Zbiory obejmują kilkaset zabytków ruchomych z okresów od epoki kamiennej do współczesności: broń, ceramika, pieczęci, monety, gotyckie elementy architektury itd. Muzeum prowadzi działalność wystawienniczą (wystawy), naukową (gromadzi i udostępnia do badań eksponaty) i popularyzatorską (organizuje konkursy i sesje popularnonaukowe). Merytorycznym opiekunem muzeum od 1995 r. jest Regionalne Towarzystwo Historyczne Ziemi Choszczeńskiej.

    Konserwator zabytków archeologicznych – zwyczajowo przyjęty tytuł pracownika służby ochrony zabytków odpowiedzialnego za ochronę zabytków archeologicznych. Do lat 90. XX w. tytuł ten związany był z funkcją kierownika wojewódzkiego ośrodka archeologiczno-konserwatorskiego (WOAK) lub kierownika albo pracownika właściwego działu wojewódzkiego ośrodka badań i dokumentacji zabytków (WOBiDZ) (w niektórych województwach funkcje KZA wykonywały na mocy odpowiedniego porozumienia muzea archeologiczne, np. Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Muzeum Narodowe w Szczecinie). Do połowy lat 90. XX w. KZA posiadali w stosunku do zabytków archeologicznych uprawnienia wojewódzkich konserwatorów zabytków. Od poł. lat 90. XX w. zaczął się proces "powrotu" zadań i uprawnień KZA do wojewódzkich oddziałów Państwowej Służby Ochrony Zabytków/Służby Ochrony Zabytków, a obecnie wojewódzkich urzędów ochrony zabytków (WUOZ). Obecnie tytuł KZA używany jest coraz rzadziej i raczej czysto umownie wobec kierowników inspekcji archeologicznych w WUOZ lub osób pełniących funkcje inspektorów (specjalistów, gł. specjalistów) ds. zabytków archeologicznych. Marek Gierlach - ur. 1955 w Warszawie, syn archeologów - Bogusława i Olgi Gierlachów, archeolog i historyk sztuki, długoletni inspektor ds. ochrony zabytków archeologicznych najpierw w wojewódzkim oddziale Państwowej Służby Ochrony Zabytków w Ciechanowie, a od 1999 r. w delegaturze w Ciechanowie Mazowieckiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. W latach 1995-2006 osoba odpowiedzialna za realizację wykopaliskowych badań ratowniczych na trasach inwestycji liniowych (gazociągów i autostrad). Dzięki zdolnościom organizacyjnym zapewnił fundusze na przeprowadzenie badań, włącznie z wyprzedzającymi poszukiwaniami, jak też i opracowaniami naukowymi publikacjami.

    Eksploracja stanowisk archeologicznych - pod tym pojęciem rozumiemy sposoby postępowania w trakcie wykopalisk. Metoda badawcza musi być dostosowana indywidualnie dla każdego rodzaju stanowiska. Inaczej wyglądają badania na stanowisku jednowarstwowym a inaczej na stanowisku wielowarstwowym. W czasie badań dąży się do odsłonięcia i zadokumentowania aktywności ludzkiej w przeszłości. Kiedy odsłaniane są jak największe fragmenty warstwy mówimy o wykopaliskach szerokopłaszczyznowych. Umożliwiają one rejestrację zmian w obrębie stanowiska poprzez dokumentację następstwa warstw w pionie, przekrojów, stratygrafii. Należy tak prowadzić eksplorację aby możliwe było odtworzenie trójwymiarowego obrazu nieodwracalnie zniszczonego przez nas w trakcie badań stanowiska archeologicznego. Celem pracy na stanowisku jest zgodna z rzeczywistością i jak najdokładniejsza rejestracja układu zabytków ruchomych i nieruchomych z ich kontekstem. Niezbędne do tego jest dokładne prowadzenie badań. Przemysł - w archeologii to duży zespół narzędzi charakteryzujących się identycznymi lub zbliżonym parametrami takimi jak: kształt, jakość obróbki, technika wykonania, wielkość, sposób użytkowania itp. Jest to pojęcie używane w starszej literaturze archeologicznej. Odnosiło się do starszej epoki kamienia, gdzie podstawą wydzielenia jednostek kulturowych jest zazwyczaj jedna kategoria zabytków - narzędzia kamienne. Dokonywano analizy typologicznej, statystycznej, badano udziały procentowe poszczególnych typów narzędzi i surowców z jakich zostały wykonane, odpadków, odłupków itp.

    Eksploracja zabytków ruchomych - w trakcie prowadzenia eksploracji stanowiska archeologicznego badacz może natrafić na zabytki ruchome. Przedmioty te powinny być odkrywane wraz z warstwą w której zalegają. Niedopuszczalne jest wyciąganie zabytków kiedy jeszcze znajdują się w ziemi ponieważ może się okazać, że przedmiot zalega w niższej warstwie niż ta widoczna w danej chwili.

    Dokumentacja prac archeologicznych, dokumentacja prac wykopaliskowych, dokumentacja archeologiczna - sporządzana jest na bieżąco w trakcie prac badawczych. Jej celem jest umożliwienie odtworzenia w przyszłości nie istniejącego stanowiska archeologicznego, które zostało rozkopane przez archeologów. Dokumentacja powinna być prowadzona w taki sposób który pozwoli trójwymiarowo zrekonstruować całe stanowisko wraz z lokalizacją i wyglądem zabytków, obiektów i przebiegiem warstw.

    Generalny Konserwator Zabytków – najwyższy organ ochrony zabytków (zwierzchnik służby konserwatorskiej) w Polsce. Działa zgodnie z ustawą o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w imieniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pałac Dembińskich – zabytkowy budynek pochodzący z XVIII w. Znajduje się w Warszawie, przy ulicy Senatorskiej 12. Położony jest pomiędzy Pałacem Małachowskich a Pałacem Blanka. Renowacją budynku zajęły się Pracownie Konserwacji Zabytków obejmując: generalne wykonawstwo, remont dachu, północne, południowe i zachodnie skrzydła oraz remont elewacji obiektu.

    Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich (SNAP) jest społeczną organizacją zrzeszającą polskich specjalistów w zakresie archeo­logii i prahistorii oraz dyscyplin z nimi współ­pracujących, działających w dziedzinie badań archeo­logicznych, ochrony i konserwacji za­bytków archeologicznych oraz muzealnictwa archeologicznego. Członkami wspierającymi mogą być również inne osoby zainteresowane archeologią. Narzędzia kamienne – narzędzia używane przez praludzi, wykonane z kamienia. Najstarsze znane narzędzia kamienne pochodzą sprzed 3,39 mln lat, odkryto je w pobliżu osady Dikika w Etiopii. Są one o około 800 tys. lat starsze od najstarszych znanych wcześniej kamiennych narzędzi i dowodzą, że posługiwał się nimi już Australopithecus afarensis. Wykonywane były w od paleolitu do neolitu . Były to kolejno:

    Dodano: 07.10.2011. 14:19  


    Najnowsze