• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W Wartosławiu odnaleziono grób odlewnika z epoki brązu

    17.05.2010. 04:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    50 naczyń, zestaw form odlewniczych, tygiel oraz kamienne przedmioty o charakterze cyzelerskim odkryli na terenie pradziejowego cmentarzyska ciałopalnego w Wartosławiu (w woj. wielkopolskim) archeolodzy, pod kierunkiem Andrzeja Krzyszowskiego z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu.

    "Na przestrzeni zaledwie 250 m kw. odkryliśmy ponad 80 grobów z których większość była zniszczona lub częściowo uszkodzona - przez prace leśne przy nasadzeniu drzewostanu w początkach XX w., a przede wszystkim przez współczesnych rabusi. Tylko jeden z grobów zalegający najgłębiej okazał się być dla nas prawdziwą skarbnicą, zawierał bowiem szczątki kostne i wyposażenie odlewnika z epoki brązu" - informuje Krzyszowski.

    Archeolodzy uważają - na podstawie znalezionych naczyń i ich ornamentyki - że wyjątkowy grób pochodzi z IV okresu epoki brązu, czyli ok. 1000-800 lat p.n.e.

    Grób (typu popielnicowego bez resztek stosu) okazał się również największym i najliczniejszym w zabytki spośród przebadanych na cmentarzysku.

    "Dwie kamienne formy odlewnicze, gliniany tygiel odlewniczy oraz kilka kamiennych przedmiotów o charakterze cyzelerskim świadczą dobitnie, że można interpretować go jako grób zawierający pochówek metalurga - odlewnika wyrobów z brązu. Groby tego typu są wyjątkowo rzadkie. Dotychczasowe, pojedyncze odkryto jedynie na terenie południowo-zachodniej Polski" - wyjaśnia kierownik badań.

    W grobie spoczęło prawdopodobnie kilka osób - materiał kostny jest jeszcze przed specjalistyczną analizą antropologiczną - odkryto w nim pozostałości 4 lub 5 pięciu popielnic, czyli naczyń ze skremowanymi szczątkami ludzkimi. Dary grobowe należące do odlewnika rozlokowane były obok największej z popielnic oraz w dwóch naczyniach-przystawkach.

    Znalezione formy odlewnicze służyły najpewniej do wyrobu elementów naszyjników. Obie odkryte formy składały się pierwotnie z dwóch części, ale w grobie pozostały tylko ich pojedyncze części. Ślady okopcenia na obu z nich wskazują, że przedmioty te były używane przed złożeniem zmarłemu do grobu.

    "Grób odlewnika wyposażony był również w ponad 30 przedmiotów kamiennych o różnym przeznaczeniu. Większość z nich stanowią owalne krzemienne otoczaki (tzw. "jaskółcze chlebki") oraz inne drobne kamyki o intencjonalnie wypolerowanych powierzchniach, z których jeden posiada wygrawerowany znak krzyża, kolejny - kształt fallusa, zaś następne stanowiły zapewne narzędzia cyzelerskie - m.in. dwie osełki, kowadełka i gładziki służące pierwotnie do polerowania i gładzenia powstałych szwów po odlewie +produkowanych+ elementów naszyjników z brązu" - wyjaśnia Krzyszowski.

    Badania archeologiczne w Wartosławiu wznowiono po ponad czterdziestu latach. To ciałopalne cmentarzysko jest przypisywane ludności kultury łużyckiej z 1 poł. I tysiąclecia p.n.e. Interwencja naukowców była konieczna, bo stanowisko było zagrożone wyrębem lasu i amatorskimi, nielegalnymi poszukiwaniami skarbów.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/ kap/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Grób typu kietrzańskiego – forma pochówku ciałopalnego bezpopielnicowego, stosowana przez ludność kultury łużyckiej. Na pierwsze tego typu pochówki natrafiono podczas prac archeologicznych na cmentarzysku w Kietrzu. Cechą charakterystyczną tego rodzaju pochówków było grzebanie – wcześniej przepalanych – kości zmarłego w drewnianej trumnie (wykonanej w pojedynczej kłodzie). Przeprowadzone badania wskazały, że ta forma pochówku występowała przede wszystkim w pierwszych okresach rozwoju kultury łużyckiej, tj. od ok. 1300 r. p.n.e. do ok. 900 p.n.e. Pochówek szkieletowy, grób szkieletowy, inhumacja - obrzęd pogrzebania zwłok w formie złożenia niespalonego ciała do grobu. Ciała mogą zostać pochowane w trumnie lub owinięte w całun i złożone w grób wyłożony deskami. Praktykowane przez człowieka, i jego człowieko-podobnych poprzedników. Dominujący sposób pochówku do około 10 wieku przed Chrystusem. Kultura Monteoru – kultura archeologiczna epoki brązu. Jej nazwa pochodzi od stanowiska w miejscowości Sărata Monteoru w okręgu Buzău w Rumunii. Badania archeologiczne przeprowadzone tam w latach 1955 - 1956 przez Iona Nestora i Eugenię Zaharia doprowadziły do odkrycia cmentarzyska datowanego na przełom VI i VII wieku. Odkryto tutaj ponad tysiąc grobów ciałopalnych.

    Grób – nisza wykopana w ziemi (grób ziemny), wykuta w skale (grób skalny) lub fragment groty (katakumby), w którym podczas pochówku składane są szczątki zmarłego. Krzyże pokutne to monolityczne, proste i surowe kamienne formy w kształcie krzyża wznoszone przez zabójców w miejscu, w którym dokonało się morderstwo. Zwyczaj ten przywędrował do Polski z zachodu, a panował w niej prawdopodobnie od XIII w. do poł. XIX w. Na przestrzeni wieków krzyże zmieniały swój wygląd oraz formę. Obszar ich występowania sięga od północy Włoch po Skandynawię. W Europie występuje ok. 7000 krzyży, w tym. ok. 4000 w Niemczech. Największym tego typu obiektem w Europie jest krzyż pokutny w Stargardzie Szczecińskim. Niektóre źródła podają informacje o rzekomych trzech tysiącach zaginionych krzyży. Część została zniszczona podczas wojen oraz w wyniku kradzieży, zaniedbania i wandalizmu. Krzyże były również używane jako materiał budowlany. Na terenie samej Polski znajduje się ok. 600 krzyży, w większości średniowiecznych, choć zdarzają się także XVII-wieczne. Około 400 krzyży umiejscowionych jest na terenie województwa dolnośląskiego, a największy spośród nich to Krzyż pokutny w Kijowicach. Pozostałe są w województwach lubuskim, opolskim i śląskim. W województwach pomorskim, świętokrzyskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim są pojedyncze sztuki. Krzyże były również przenoszone ze swoich pierwotnych miejsc na cmentarze, do parków, ogrodów i innych miejsc.

    Grób Nieznanego Żołnierza w Warszawie – grób-pomnik na placu marsz. Józefa Piłsudskiego w Warszawie. Ideą warszawskiego Grobu Nieznanego Żołnierza jest uczczenie pamięci poległych w walce o niepodległość. Grób zaliczany jest do narodowych imponderabiliów, symbolizujących największe poświęcenie. Stanowisko archeologiczne w Lăpuş – cmentarzysko z okresów brązu D i prawdopodobnie również Hallstatt A1. Odkryto na nim kilkadziesiąt grobów kurhanowych, wysokich na 5 metrów i o średnicy od 20 do 100 metrów. Były to groby ciałopalne, bezpopielnicowe.

    Stanowisko archeologiczne w Lăpuș – cmentarzysko z okresów brązu D i prawdopodobnie również Hallstatt A1. Odkryto na nim kilkadziesiąt grobów kurhanowych, wysokich na 5 metrów i o średnicy od 20 do 100 metrów. Były to groby ciałopalne, bezpopielnicowe. Żyzne ziemie lessowe, łagodny klimat, umiarkowane opady, krótkie zaleganie pokrywy śnieżnej, zawsze sprzyjały rolnictwu. Jego ślady, zarówno na Dolnym Śląsku, jak i w okolicach Chojnowa sięgają bardzo odległych czasów. W neolicie, na 4000 do 1800 lat przed naszą erą, plemiona koczownicze znalazły tu warunki do osiedlenia się i zmiany trybu życia na osiadły. Rozwijała się hodowla, prymitywna uprawa roślin, garncarstwo, tkactwo i prymitywne górnictwo. Świadczą o tym kamienie i toporki oraz ułamki naczyń odkryte przez archeologów w okolicach Chojnowa i Rokitek. Za czasów kultury unietyckiej (1700-1450 p.n.e.) pochodzi m.in. miedziana spiralna bransoleta, wyorana w 1926 roku na polu położonym na wschód od miasta. Ciągłość osadniczą potwierdzają również inne odkrycia archeologiczne. Kulturę łużycką (1300-400 p.n.e. dokumentują tzw. Halsztackie Groby z Chojnowa – najbogatsze tego typu znalezisko na terenie Śląska Środkowego. W 1968 r. odkryto koło Czernikowic cmentarzysko z 65 zespołami grobowymi z młodszego (ok. 1000-800 p.n.e.) i najmłodszego (ok. 800-650 p.n.e.) okresu epoki brązu i wczesnej epoki żelaza.

    Cmentarzysko z kręgami kamiennymi w Grzybnicy - stanowisko archeologiczne położone ok. 3 km na północ od wsi Grzybnica, niedaleko Koszalina, pochodzące z I-III wieku. Na porośniętym lasem terenie widoczne są kręgi kamienne i kurhany. Odkryte przez archeologów przedmioty z wyposażenia grobów należą do kultury wielbarskiej.

    Grób galeriowy – grobowiec megalityczny, w którym komora grobowa jest bardzo długa i wąska. Równocześnie nie posadają korytarza wejściowego. Długość komory dochodzi niekiedy do 60 m przy 5 m szerokości. Komora grobowa zbudowana jest z masywnych bloków kamiennych nakrytych kamiennym sklepieniem. Całość nakryta jest ziemnym lub kamiennym nasypem. Groby korytarzowe budowano w IV tysiącleciu p.n.e., jednakże spotykane są również pochodzące z epoki brązu.

    Grupa gustowska - kultury epoki żelaza, nad dolną Odrą. Nazwa tej kultury pochodzi od eponimicznego stanowiska Gustow na Rugii. W inwentarzu i tradycjach ludności grupy gustowskiej widoczne są wpływy kultury wielbarskiej, które wyrażają się w obrządku birytualnym, gdzie zmarłych chowano w kłodach i nie wyposażano ich w narzędzia. Sięgały tu również wpływy ludności nadłabskiego kręgu kulturowego - formy zapinek, formy naczyń zdobionych radełkiem. Carrowmore (irl. An Cheathrú Mhór) – jedno z 4 dużych cmentarzysk megalitycznych z grobami korytarzowymi w Irlandii. Pozostałe cmentarzyska to: cmentarzysko w dolinie rzeki Boyne (Newgrange, Knowth i Dowth), Loughcrew i Carrowkeel. Carrowmore charakteryzuje się największą koncentracją grobów, chociaż tutejsze groby są mniejsze i prostsze w konstrukcji niż znane z innych irlandzkich miejsc. Cmentarzysko zajmuje obszar ponad 1 km². Część grobów stoi na prywatnych gruntach. Obecnie około 30 różnie zachowanych grobów jest rozmieszczonych wokół grobowca centralnego (nr 51). Groby zostały ponumerowane przez George’a Petriego podczas tworzenia pierwszego "Ordnance Survey of Britain and Ireland" w 1837 r. W tamtym czasie musiało istnieć więcej grobów (przynajmniej 25), a obecne luki w numeracji wskazują, że część z nich uległa zniszczeniu. System numeracji Petriego jest używany do dziś.

    Kultura kobańska – kultura epoki brązu rozwijająca się od połowy II tysiąclecia p.n.e. do IV wieku p.n.e. w centralnej części Przedkaukazia. Podstawą gospodarki było pasterstwo, głównie owiec. Wykorzystywane były również konie o czym świadczą znajdowane pochówki końskie na cmentarzyskach tej kultury. Bardzo ważną rolę odgrywała również metalurgia brązu, której prężne ośrodki pozwoliły na zachowanie odrębności tej kultury mimo presji ze strony koczowniczych ludów Kimmerów i Scytów. Pochówki w tej kulturze charakteryzują się ułożeniem w pozycji skurczonej na boku, składane w skrzyniach kamienych lub jamach obłożonych kamieniami. W grobach mężczyzn składane były najczęściej pasy z brązu z wytłaczanym ornamentem, zdobione sztylety, topory wojenne. Wyposażenie grobów kobiet składało się głównie ze zdobionych pasów z brązu, spiralnych naramienników, naszyjników z brązowych i karneolowych paciorków oraz szpil do spinania odzieży. Dabene to miejscowość w Bułgarii, 120 km na wschód od Sofii. W okolicy wioski odkopano pozostałości osady starożytnej i trzech kurhanów. W jednym z grobowców odkryto ciało mężczyzny, prawdopodobnie przedstawiciela lokalne arystokracji, otoczone 15 tysiącami złotych przedmiotów. Wśród nich były kółka, koraliki, naszyjniki, spiralne ozdoby włosów. Znalezisko z Dabene jest największym tego typu w Europie.

    Brąchnówko (cmentarzysko) – cmentarzysko ludności kultury pomorskiej z od ok. IV wieku p.n.e. oraz Gotów i Gepidów z I-III wieku. Na cmentarzysku były kręgi kamienne i inne konstrukcje kamienne. Wydobyte jednak z ziemi zabytki należą w lwiej części do ludności kultury pomorskiej. Bardzo trudno zlokalizować miejsce gdzie kiedyś było cmentarzysko. Mówią o tym dzisiaj sporządzone kiedyś przez archeologa plany. Cmentarz komunalny w Kętach – główny cmentarz znajdujący się w Kętach. Założony w 1795, jest jedną z najstarszych pozakościelnych nekropolii w Polsce. Na kęckim cmentarzu znajdują się groby okolicznych właścicieli ziemskich i mieszczan, w tym neogotyckie groby mieszczańskich rodów Kęt. Na cmentarzu pochowanych zostało kilku powstańców styczniowych, znajduje się tam też grób żołnierzy Legionów Polskich zmarłych w wyniku odniesionych ran w Bitwie pod Łowczówkiem oraz grób żołnierzy radzieckich z 1945. Na cmentarzu w Kętach znajdują się tez zbiorowe mogiły zakonnic - sióstr klarysek od Wieczystej Adoracji i sióstr zmartwychwstanek, oraz zakonników - Franciszkanów Reformatów.

    Dodano: 17.05.2010. 04:17  


    Najnowsze