• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • W Żmijowiskach archeolodzy odkryli wielowiekowe śmietnisko

    14.04.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Zaskakującego odkrycia dokonali archeolodzy podczas wykopalisk w obrębie wczesnośredniowiecznej osady w Żmijowiskach (Lubelskie). Po ostatnim sezonie wykopaliskowym okazało się, że było ono zasiedlane przez ludność w epoce brązu (ok. 1650/1600 lat p.n.e.) na długo przed pojawieniem się Słowian w tym miejscu. Prace archeologiczne prowadziła Anna Kacprzak z Muzeum Nadwiślańskiego w Kazimierzu Dolnym.

    "Był to już siódmy sezon wykopalisk na stanowisku. Tym razem skupiliśmy się na wschodnim skraju osady północnej. Miały one charakter ratowniczy i związane były z planowanymi na rok 2011 pracami budowlanymi przy rekonstrukcji drugiej chaty półziemiankowej, będącej kolejnym elementem powstającego na Żmijowiskach skansenu archeologicznego" - wyjaśnia Anna Kacprzak.

    Po kilku sezonach prac było jasne, że w okresie wczesnego średniowiecza, pod koniec IX wieku, Słowianie założyli tutaj niewielki gród i dwie osady. Wyniesienie grodu na piaszczystej wydmie, otoczonej przez mokradła, dodatkowo wzmacniało jego walory obronne.

    Szybko okazało się, że zeszłoroczne miejsce wykopalisk było wyjątkowe. W czasie badań archeolodzy nie zarejestrowali typowych antropogenicznych nawarstwień kulturowych, gdyż wkopali się w dawne mokradła otaczające osadę. Zabytki odkrywano zarówno tuż pod powierzchnią, jak i w najgłębszych warstwach iłów. Wśród nich liczne były wytwory ceramiczne i krzemienne wiązane z przedstawicielami kultury trzcinieckiej. Zdaniem badaczy, świadczy to o tym, iż mokradła otaczające wydmę wykorzystywane były nie tylko we wczesnym średniowieczu, ale już we wczesnej epoce brązu, jako śmietnisko.

    "Występowanie materiału w zwartych skupiskach sugeruje, że do +mokrego śmietnika+ intencjonalnie wyrzucane były naczynia jedynie w niewielkim stopniu uszkodzone lub zużyte" - dodaje kierowniczka badań.

    Już w czasie wczesnej epoki brązu Kotlina Chodeska była intensywnie zasiedlana przez ludność kultury trzcinieckiej. Niespełna 4km od Żmijowisk, we wsi Trzciniec, znajduje się eponimiczne stanowisko tej kultury archeologicznej. Przedstawiciele kultury trzcinieckiej jako pierwsi na stałe zasiedlali to samo miejsce, co później Słowianie - pagórek w Żmijowiskach.

    "Podczas ostatnich badań - w 2010 roku - odkryliśmy 725 fragmentów naczyń ceramicznych, z czego ponad połowa to materiał charakterystyczny dla okresu wczesnośredniowiecznego. Wśród niego przeważały fragmenty zdobione poziomym i falistym żłobkowaniem. Szczególną uwagę w tym zbiorze zwraca fragment niskiego naczynia o pogrubionym brzegu i +topornym+ dnie oraz prostej ściance. Możliwe, iż jest to pozostałość prażnicy, czyli nieckowatego, płaskiego naczynia glinianego do oczyszczania ziarna, np. z plew, za pomocą ognia" - opowiada archeolog.

    Zupełnie inaczej wyglądały naczynia ludności kultury trzcinieckiej. Charakterystyczne są elementy zdobnicze w postaci pionowych i poziomych żłobków uzupełnionych głęboko rytymi łukowatymi festonami. Występują również listwy plastyczne, otwory tuż pod wylewem oraz ornament w postaci rzędu nakłuć.

    "Najistotniejszym, a zarazem dość nieoczekiwanym w świetle dotychczasowych badań spostrzeżeniem, wynikającym z przeprowadzonych wykopalisk, była konstatacja, iż długo przed pojawieniem się Słowian na tym stanowisku, było ono zasiedlane przez ludność kultury trzcinieckiej" - uważa Kacprzak.

    Niezaprzeczalnym śladem obecności ludzi z epoki brązu są szczątki odkrytych naczyń ceramicznych na dnie płytkiego zbiornika wodnego, które wyrzucali po ich wyeksploatowaniu bądź uszkodzeniu, traktując mokradła jak śmietnisko.

    "Wczesnośredniowieczne społeczności słowiańskie, które na piaszczystej wydmie nad rzeką Chodelką założyły pod koniec wieku IX swoje osady i wzniosły mały gródek, w sposób identyczny wykorzystywały otaczające wydmę mokradła" - podsumowuje archeolog.

    PAP - Nauka w Polsce, Szymon Zdziebłowski

    agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Kultura trzciniecka — kultura wczesnej epoki brązu. Ze względu na złożoność zjawiska obejmującego również kulturę komarowską i kulturę sośnicką w literaturze mówi się o Trzcinieckim Kręgu Kulturowym. Stanowiska archeologiczne kultury trzcinieckiej obecne były na terenach centralnej, południowej i wschodniej Polski (Kujawy, Małopolska, Mazowsze, Podlasie) oraz zachodniej Ukrainy i zachodniej Białorusi (Polesie) od 1900 do 1000 roku p.n.e. Niektórzy autorzy uznają pierwotny zasięg kultury trzcinieckiej za kolebkę Prasłowian.

    Kultura trzciniecka — kultura wczesnej epoki brązu. Ze względu na złożoność zjawiska obejmującego również kulturę komarowską i kulturę sośnicką w literaturze mówi się o Trzcinieckim Kręgu Kulturowym. Stanowiska archeologiczne kultury trzcinieckiej obecne były na terenach centralnej, południowej i wschodniej Polski (Kujawy, Małopolska, Mazowsze, Podlasie) oraz zachodniej Ukrainy i zachodniej Białorusi (Polesie) od 1900 do 1000 roku p.n.e. Niektórzy autorzy uznają pierwotny zasięg kultury trzcinieckiej za kolebkę Prasłowian.

    Kultura lateńska – sama nazwa pochodzi od eponimicznego stanowiska archeologicznego La Tène nad jeziorem Neuchâtel w Szwajcarii, w czasie badań archeologicznych w XIX wieku na tym stanowisku odkryto znaczne ilości zabytków związanych z ludnością celtycką. Archeolodzy terminem La Tène określają zbiór cech kulturowych charakterystycznych dla ludności celtyckiej, jednak kultura lateńska nie jest jednoznacznie tożsama z kulturą Celtów, gdyż niektóre grupy ludności celtyckiej znalazły się poza oddziaływaniem kultury lateńskiej (badania językowe). Kultura lateńska wykrystalizowała się na miejscowym podłożu kultury halsztackiej.

    Teoria autochtoniczna pochodzenia Słowian – tłumaczy pochodzenie Słowian od hipotetycznego ludu nazwanego Prasłowianie, utożsamionego przez Józefa Kostrzewskiego z twórcami kultury łużyckiej. Prasłowianie mieli zamieszkiwać już w epoce brązu tereny dzisiejszej Polski (teoria autochtoniczna lub uwzględniająca wielokrotny, falowy napływ ludności słowiańskiej w różnych epokach).

    Kultura ceramiki sztrychowanej (kreskowanej) - nazwę swą zawdzięcza charakterystycznemu typowi ornamentacyjnemu, którym zdobione były naczynia ceramiczne. Uzyskiwano go poprzez chropowacenie powierzchni zewnętrznej naczyń za pomocą ostrej miotełki, która powodowała powstawanie nieregularnych rytych kresek. Materiał archeologiczny typowy dla tej kultury pojawia się w VII w. p.n.e a zanika ok. IV w. n.e, na bazie wcześniejszego substratu kulturowego z nowymi elementami napływowymi, jak np. wpływy kultury lateńskiej. Zanik stanowisk z typowym inwentarzem spowodowany jest migracjami i zmianami kulturowymi.

    Cerkiew Opieki Najświętszej Maryi Panny w Wólce Żmijowskiej - drewniana cerkiew z lat 1894 - 1896 (według niektórych źródeł z 1786 roku). Poświęcona w 1896 roku przez ks. Kiryła Obuszkiewicza, proboszcza parafii w Żmijowiskach. Po 1947 roku nieużytkowana. W 1991 roku przeprowadzono remont cerkwi z inicjatywy Pracowni Kultury Tęczy działającej pod auspicjami UNESCO. Wyposażenie nie zachowało się. W Muzeum Kresów w Lubaczowie znajduje się fragment ikonostasu z cerkwi w Wólce Żmijowskiej. We wnętrzu ściana ikonostasowa, fragmenty polichromii i zdewastowany chór. Cerkiew należała do parafii w Żmijowiskach.

    Cerkiew Opieki Najświętszej Maryi Panny w Wólce Żmijowskiej - drewniana cerkiew z lat 1894 - 1896 (według niektórych źródeł z 1786 roku). Poświęcona w 1896 roku przez ks. Kiryła Obuszkiewicza, proboszcza parafii w Żmijowiskach. Po 1947 roku nieużytkowana. W 1991 roku przeprowadzono remont cerkwi z inicjatywy Pracowni Kultury Tęczy działającej pod auspicjami UNESCO. Wyposażenie nie zachowało się. W Muzeum Kresów w Lubaczowie znajduje się fragment ikonostasu z cerkwi w Wólce Żmijowskiej. We wnętrzu ściana ikonostasowa, fragmenty polichromii i zdewastowany chór. Cerkiew należała do parafii w Żmijowiskach.

    Dodano: 14.04.2011. 00:04  


    Najnowsze