• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Warmińsko-mazurskie/ Zakończono wykopaliska w obozie jenieckim pod Olsztynkiem

    02.11.2011. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl


    Około stu żołnierskich nieśmiertelników i tysiące przedmiotów osobistego użytku, należących do jeńców dawnego niemieckiego Stalagu 1B Hohenstein z czasów II wojny, odkryto podczas prac archeologicznych przy budowie drogi ekspresowej S-7 pod Olsztynkiem.




    Podczas trwających do końca października badań archeologicznych odnaleziono blisko 100 połówek obozowych nieśmiertelników należących do jeńców polskich, belgijskich i francuskich, setki żołnierskich butów, menażek, fajek, przyborów do golenia i innych rzeczy osobistego użytku.

    Spod ziemi na trasie budowy drogi ekspresowej wydobyto również ogromną liczbę szklanych naczyń - butelek po piwie i winie, flakonów po perfumach, talerzy oraz fiolek po lekach i różnego rodzaju naczyń medycznych. Większość tych przedmiotów znaleziono w miejscu nieistniejącego już stawu, który w czasach obozowych pełnił rolę prowizorycznego śmietniska.

    Według Huberta Augustyniaka, który nadzorował wykopaliska pod Olsztynkiem, przebadany przez archeologów rejon był zapewne wydzieloną z głównego obozu strefą sanitarno-dezynfekcyjną.

    "Odkryliśmy fundamenty budynku, prawdopodobnie dawnej łaźni lub hydroforni. W obrębie wyznaczonego nam obszaru badań udało się odnaleźć również ślady ogrodzenia, wyznaczającego granice obozu" - powiedział Augustyniak.

    W najbliższych tygodniach powstanie materiał opracowujący znaleziska. Przedmioty, które mają wartość historyczną zostaną zakonserwowane. W przyszłości trafią prawdopodobnie do lokalnego muzeum poświęconego historii stalagu, które zamierza stworzyć gmina Olsztynek.

    Na ślady dawnego obozu natrafiono w kwietniu w Królikowie podczas budowy drogi ekspresowej S-7 z Olsztynka do Nidzicy. Do czasu zakończenia badań archeologicznych inwestycję na tym odcinku przerwano. Oddanie trasy do użytku zaplanowano na lato 2012 r.

    Stalag 1B Hohenstein należał do największych obozów jenieckich w dawnych Prusach Wschodnich. Na powierzchni 35 ha znajdowało się ponad 120 baraków. Podczas całej wojny przez obóz przeszło blisko 400 tys. szeregowców i podoficerów. Około 55 tys. jeńców zmarło na skutek epidemii tyfusu, niedożywienia i wycieńczenia ciężką pracą.

    PAP - Nauka w Polsce

    mbo/ abe/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Stalag I B Hohenstein – obóz jeńców wojennych nieopodal Olsztynka (niem. Hohenstein), na terenie miejscowości Królikowo. W obozie tym więziono Polaków, Francuzów, Rosjan, Włochów, Belgów i Serbów. Poszczególne grupy narodowościowe były od siebie ściśle izolowane. Szacuje się, że w okresie wojny przebywało w nim 650 tysięcy jeńców (zmarło ok. 60 tys. z nich). Był to jeden z największych obozów jenieckich w Europie Wschodniej. Pierwsi do obozu przybyli jeńcy polscy, już w pierwszych dniach września 1939 r. W 1940 r. do Stalagu I-B dotarły pierwsze transporty jeńców francuskich, od połowy 1941 r. do obozu przywożono jeńców sowieckich. Zimą 1941/1942 zmarło w obozie ok. 25 tysięcy osób. Zmarłych w obozie grzebano na cmentarzu w Sudwie. Oblicza się, iż pochowano tam zwłoki 55 tysięcy jeńców w ponad 500 mogiłach. Pamięć zmarłych uczczono postawieniem pomnika według projektu Ryszarda Wachowskiego. Od 1980 r. czynna jest w Olsztynku wystawa dokumentów i pamiątek obozowych. Metodyka badań wykopaliskowych - zbiór zasad prowadzenia prac wykopaliskowych. Wprowadzone metody postępowania służą utrzymaniu minimalnego standardu badań. Zastosowanie się do przyjętych procedur, sposobów eksploracji i dokumentacji jest podstawą etyki zawodowej prawdziwego archeologa. W wielu krajach łamanie przyjętych zasad, nie zastosowanie się do wytycznych służb ochrony zabytków i nie wywiązywanie się ze swoich obowiązków pociąga za sobą cofnięcie zgody na prowadzenie badań. Stalag X B był w czasie II wojny światowej niemieckim obozem jenieckim dla żołnierzy i podoficerów, położonym w pobliżu miasteczka Sandbostel w północno-zachodnich Niemczech, 9 km na południe od Bremervörde, 43 km na północny wschód od Bremy. Położony na bagnistym terenie o wilgotnym, zimnym klimacie, należał do jednego z najgorszych obozów. Pomiędzy 1939 a 1945 rokiem przewinęło się przez to miejsce ponad milion jeńców 46 narodowości. Blisko 50 tysięcy zmarło z głodu, chorób, wycieńczenia, lub też zostało zamordowanych.

    Novensia - rocznik naukowy wydawany przez Uniwersytet Warszawski od 1989 roku. Wydawcą jest Ośrodek Badań Archeologicznych UW. Publikacje w nim zawarte dotyczą wyników prac archeologicznych w miejscu dawnego rzymskiego obozu w Novae nad Dunajem w dzisiejszej Bułgarii. Artykuły są publikowane w języku polskim, angielskim, bułgarskim, niemieckim i francuskim. Redaktor naukowy - Ludwika Press. Wykopaliska stratygraficzne - jest to jedna z dwóch metod eksploracji stanowiska archeologicznego. Polega na usuwaniu warstw archeologicznych zgodnie z ich układem i konturami. Warstwy są usuwane w kolejności odwrotnej do tej w jakiej powstawały. Historia stanowiska jest odsłaniana od czasów najnowszych do czasów najdawniejszych. Archeolodzy posługują się tą metodą prowadzenia wykopalisk kiedy tylko możliwe jest rozróżnienie warstw. Warstwy archeologiczne mają różne kształty, niejednakową miąższość oraz różny przebieg. Warstwy często są zaburzone, przemieszane przez działalność człowieka. Prowadzenie badań tą metodą jest pracochłonne i żmudne, przynosi jednak najlepsze efekty.

    Cmentarz żydowski w Wieruszowiekirkut użytkowany prawdopodobnie od początku XVII wieku, a zniszczony przez nazistów w 1942 podczas likwidacji wieruszowskiego getta. Zachowało się około 200 nagrobków oraz murowane fundamenty ogrodzenia nekropolii. Dużą liczbę nagrobków Niemcy wywieźli z cmentarza w czasie wojny, używając ich do prac brukarskich. Na przełomie lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku odnaleziono tak wykorzystane macewy przy ul. Warszawskiej. Wydobyto je i zabezpieczono. Obwodnica Wyszkowa – fragment drogi ekspresowej S8, który powstał w ramach budowy odcinka RadzyminTurzyn (pod Wyszkowem) wybudowana w latach 2006-2008 przez konsorcjum firm Budimex i Mosty-Łódź. Trasa omija miasto Wyszków od południa i wschodu oraz miejscowości Deskurów, Lucynów, Skuszew i Turzyn. Cała obwodnica obejmuje odcinek drogi ekspresowej S8 Gaj – Turzyn. Jest to trzeci etap inwestycji budowy drogi ekspresowej S8 od Radzymina do Wyszkowa. Trasa odciąża Wyszków, Lucynów i Turzyn od ruchu pojazdów ciężarowych. W przyszłości trasa stanie się częścią wielkiej obwodnicy Wyszkowa, której zadaniem będzie odciążyć Wyszków z ruchu pojazdów ciężarowych nie tylko z drogi krajowej nr 8, ale również drogi krajowej nr 62.

    Zezwolenie na prowadzenie badań archeologicznych - wydawane jest przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Uzyskanie zezwolenia jest jedyną legalną metodą rozpoczęcia badań wykopaliskowych. Pozwolenie wydawane jest imiennie dla konkretnej osoby. Prowadzenie prac bez wymaganego zezwolenia naraża badacza na konsekwencje prawne. Pozwolenie może zostać cofnięte, jeśli badacz nie wywiązuje się z zawartych w nim warunków. Stalag I A Stablack (Obóz w Kamińsku, Obóz w Stabławkach) – niemiecki obóz jeniecki z przeznaczeniem dla podoficerów i szeregowców wojsk lądowych w północnej części dawnego niemieckiego poligonu Stablack, znajdującego się w obecnych Stabławkach i Kamińsku w gminie Górowo Iławeckie w powiecie bartoszyckim w województwie warmińsko-mazurskim oraz częściowo w okolicy miasta Dołgorukowo w obwodzie kaliningradzkim. Podczas funkcjonowania w latach 1939-1945 przebywało w nim około 255 000 jeńców wojennych z całej Europy. Największy obóz na terenie byłych Prus Wschodnich.

    Więzienie Policji Bezpieczeństwa i Wychowawczy Obóz Pracy – działający podczas II wojny światowej (w latach 1943-1945) niemiecki obóz karno-śledczy w Żabikowie, w którym więziono głównie przedstawicieli inteligencji z ziem polskich włączonych do III Rzeszy, członków organizacji konspiracyjnych, jeńców radzieckich, komunistów niemieckich, a także obywateli innych państw. Obóz powstał w kwietniu 1943 roku w trakcie likwidacji miejsca kaźni, jakie znajdowało się na terenie starej pruskiej warowniForcie VII. Przebywało w nim przeciętnie około 2000 osób, z których większość kierowano następnie do innych obozów koncentracyjnych. W Żabikowie przetrzymywano więźniów przesłuchiwanych przez gestapo. Tu też wykonywane były wyroki śmierci. Cały obóz składał się z ośmiu baraków dla więźniów oraz dziesięciu budynków administracyjnych. W środku znajdował się basen przeciwpożarowy, używany przez hitlerowców jako miejsce kaźni. Dodatkowo zbudowano kilka murowanych bunkrów karnych, żelazny bunkier – karcer oraz specjalnie skonstruowane klatki z drutu kolczastego. Załogę obozu stanowiło od 80 do 100 esesmanów. Przez obóz żabikowski, zwany przez nazistów obozem krwawej zemsty, przeszło około 40 tysięcy więźniów, z których znaczna część zginęła, m.in. wskutek nieludzkich warunków bytowania, tortur i egzekucji (np. w czerwcu 1944 Niemcy rozstrzelali kierowniczą grupę Szarych Szeregów, w dniu likwidacji obozu spalili około osiemdziesięciu chorych i niezdolnych do marszu ewakuacyjnego więźniów, wielu rozstrzelali). Pełnej liczby ofiar do dziś nie ustalono. Na miejscu obozu znajduje się istniejące od 1979 roku muzeum martyrologiczne i pomnik "Nigdy wojny" autorstwa Józefa Gosławskiego.

    Obwodnica Piły - planowana droga ekspresowa omijająca od strony wschodniej miasto Piła. Stanowi fragment planowanej drogi ekspresowej S11, a na odcinku północnym również S10. Obwodnica rozpoczynać się będzie węzłem Motylewo, od węzła Piła - Podlasie będzie przebiegać wspólnie z S10. Kończyć będzie się na węźle Piła - Koszyce, gdzie S10 i S11 rozjadą się w różnych kierunkach. Aktualnie istnieje jedna jezdnia drogi o długości 9 km, która prawdopodobnie nie zostanie włączona w ciąg przyszłej ekspresowej obwodnicy.

    Oflag IX C Molsdorf – niemiecki obóz jeniecki stworzony w 1944 r. dla kobiet oficerów z powstania warszawskiego. Był najgorszym ze wszystkich niemieckich oflagów. Składał się z 7 zapuszczonych baraków robotników budujących autostradę w 1938 r. oraz budynku administracyjnego. Był pod komendą władz Stalagu IX C w Bad Sulza. Niemiecki dowódca samego oflagu był raczej życzliwy według relacji byłych jeńców, ale był zupełnie bezradny. W grudniu 1944 przywieziono 380 kobiet oficerów, 38 szeregowych ordynansów i 3 dzieci z innych obozów – Fallingbostel, Bergen-Belsen, Gross Rosen, Altenburg, Lamsdorf i Sandbostel. Polską komendantką obozu była mjr AK Wanda Gertz ps. Kazik. Eksploracja stanowisk archeologicznych - pod tym pojęciem rozumiemy sposoby postępowania w trakcie wykopalisk. Metoda badawcza musi być dostosowana indywidualnie dla każdego rodzaju stanowiska. Inaczej wyglądają badania na stanowisku jednowarstwowym a inaczej na stanowisku wielowarstwowym. W czasie badań dąży się do odsłonięcia i zadokumentowania aktywności ludzkiej w przeszłości. Kiedy odsłaniane są jak największe fragmenty warstwy mówimy o wykopaliskach szerokopłaszczyznowych. Umożliwiają one rejestrację zmian w obrębie stanowiska poprzez dokumentację następstwa warstw w pionie, przekrojów, stratygrafii. Należy tak prowadzić eksplorację aby możliwe było odtworzenie trójwymiarowego obrazu nieodwracalnie zniszczonego przez nas w trakcie badań stanowiska archeologicznego. Celem pracy na stanowisku jest zgodna z rzeczywistością i jak najdokładniejsza rejestracja układu zabytków ruchomych i nieruchomych z ich kontekstem. Niezbędne do tego jest dokładne prowadzenie badań.

    Słownik polszczyzny XVI wieku: Prace nad słownikiem rozpoczęto w 1949 r. z inicjatywy Marii Renaty Mayenowej, są one nadal w toku - przewidywany termin ich zakończenia to rok 2025 . Pierwszy tom ukazał się w 1966 r., ostatnim opublikowanym tomem jest tom XXXV (hasła od Q do ROWNY), który ukazał się w 2011 r. Wydawcą słownika jest Instytut Badań Literackich PAN. Obecnie trwają również prace mające na celu zdygitalizowanie korpusu wszystkich utworów stanowiących materiał źródłowy słownika. Autostrady i drogi ekspresowe w Polsce stanowią część sieci dróg krajowych. Klasy autostrady i drogi ekspresowej przeznaczone są dla najważniejszych dróg krajowych obsługujących ważne relacje międzyregionalne i międzynarodowe. Obecnie (3 listopada 2013) oddanych do użytku jest 1426 km autostrad oraz 1243,05 km dróg ekspresowych.

    Dodano: 02.11.2011. 00:11  


    Najnowsze