• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wczesnośredniowieczne fragmenty fortyfikacji odkryto w Sandomierzu

    28.10.2011. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Pozostałości umocnień drewnianych lub drewniano-ziemnych, otaczających miasto we wczesnym średniowieczu, przed wybudowaniem murów miejskich, odnaleziono przypadkowo podczas prac ziemnych w obrębie Starego Miasta w Sandomierzu - poinformowała Monika Bajka z lokalnego Muzeum Okręgowego.

    Odkryte pozostałości składają się z dużych dębowych pali o średnicy 40-60 cm, ustawionych w rzędzie pionowo lub lekko skośnie w odległości około 1,5 m od siebie. Jeden ze słupów, prawdopodobnie okorowany, nosi wyraźne ślady obróbki w dolnej części, drugo był pierwotnie nieokorowany. Pozostałe dwa słupy są gorzej zachowane.

     

    Na nietypowe znaleziska natrafiono podczas nadzorów archeologicznych nad pracami ziemnymi, prowadzonymi w związku z wymianą sieci wodociągowej i kanalizacyjnej przy ulicy Długosza, przy wschodniej skarpie Wzgórza Miejskiego.

    Zdaniem archeologów, odkryte słupy są prawdopodobnie pozostałością wału, składającego się z podwójnej linii pionowych drewnianych pali, podtrzymujących ściany z dranic. Przestrzeń pomiędzy rzędami słupów wypełniona była ziemią.

    Na podstawie obserwacji wykopów na ulicy Długosza z lat 80. XX wieku, gdzie natrafiono na podobne pozostałości, cofnięte jednak około 2-3 metry w głąb Wzgórza Miejskiego, naukowcy przypuszczają, że rząd odkrytych obecnie pali stanowił zewnętrzną część wału.

    "Najprawdopodobniej odkryte relikty, podobne do znanych z dawniejszych odkryć przypadkowych i badań wykopaliskowych na ulicach Zamkowej, Żydowskiej i Długosza, stanowią pozostałość najstarszych, jeszcze drewniano-ziemnych umocnień miejskich Sandomierza, powstałych po lokacji miasta w 1286 roku" - wyjaśnia Monika Bajka.

    Podobne pale odkryto w Sandomierzu w 2001 roku na zachodniej skarpie Wzgórza Miejskiego. Ich wiek określono z pomocą metody dendrochronologicznej (polega na mierzeniu rocznego przyrostu słojów) na około 1320 r. - wtedy zostały ścięte. Odnalezione w tym roku zabytki zostaną poddane podobnej analizie, która będzie możliwa ze względu na ich dobry stan zachowania.

    Umocnienia zniszczono podczas najazdu litewskiego w 1349 roku i nigdy ich nie odbudowano. Kilkanaście lat później, z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego, rozpoczęto budowę ceglano-kamiennych miejskich murów, usytuowanych na zewnątrz linii starszych umocnień drewniano-ziemnych.

    PAP - Nauka w Polsce

    szz/ agt/bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Synagoga w Sandomierzu – znajduje się na ul. Żydowskiej 4 w Sandomierzu, w zachodniej części Starego Miasta i przylega do murów miejskich. Dom Długosza w Sandomierzu – XV-wieczny budynek księży mansjonarzy ufundowany przez Jana Długosza, znajdujący się w Sandomierzu przy ulicy Jana Długosza 9. Mury miejskie w Lubinie – zostały zbudowane, w XIV wieku prawdopodobnie w miejscu starych wałów ziemnych wzmocnionych palisadą, które otaczając miasto spełniały funkcję obronną. Intensywna budowa murów miejskich nastąpiła w latach 1348-1358. Były to czasy tuż przed i w czasie Wojny domowej między synami Bolesława Rozrzutnego, kiedy to Lubin był rezydencją księcia Ludwika I. Zakończenie budowy murów miejskich nastąpiło w drugiej połowie XIV wieku i wówczas zostały one włączone do systemu obronnego miasta.

    Obserwatorium słoneczne w Goseck – najstarsze odkryte w Europie dzięki analizie zdjęć lotniczych w 1991. W trakcie wykopalisk archeologicznych rozpoczętych w 2002 przez dwóch archeologów z Uniwersytetu w Halle (Francois Bertemes, Peter Biehl) odkryto kopiec, rów oraz pozostałości dwóch koncentrycznych palisad drewnianych datowanych na V wiek p.n.e.. Dalsze badania zidentyfikowały 3 bramy, z których południowo-wschodnia wyznacza wschód a południowa-zachodnia zachód słońca w czasie zimowego przesilenia. Na tej podstawie krąg został uznany za obserwatorium słoneczne. Brama Górna w Olsztynie (niem. Obertor, Hochtor – Brama Górna, Wysoka Brama) od XIX wieku zwana Wysoką Bramą zbudowana została w XIV wieku. Jest jedyną bramą pozostałą z trzech,które znajdowały się w murach obronnych otaczających miasto. Ze średniowiecznego obwarowania pozostały również resztki murów przy Bazylice Konkatedralnej św. Jakuba, przy ulicy Asnyka, Okopowej i przy zamku. Brama usytuowana jest w północno-wschodniej części zespołu staromiejskiego, na osi wylotu głównego traktu komunikacyjnego.

    Święte Marta, Agnieszka i Klara, obraz znany także jako Trzy Święte Dziewice – obraz pędzla anonimowego artysty, którego pochodzenie jest nieznane. Dzieło datowane jest przed 1440 r. Dawniej obraz stanowił część wystroju katedry NMP w Sandomierzu, w której znajdował się do 1909 r. Obecnie prezentowany jest w Muzeum Diecezjalnym, mieszczącym się w dawnym domu Jana Długosza w tym mieście. Cenny przykład malarstwa tablicowego w Małopolsce doby gotyku. Miasto Kazimierzowskie - dzielnica Radomia (zwana potocznie "Starówką"). Położone jest w obrębie dawnych, nieistniejących obecnie murów obronnych (ich pozostałości m.in. przy ul. Wałowej, na tyłach Muzeum Okręgowego). Miasto Kazimierzowskie zostało lokowane przez króla Kazimierza Wielkiego. W obrębie dzielnicy mieszczą się m. in. neogotycki ratusz, kolegium pijarów (muzeum okręgowe z bogatymi zbiorami), kościół farny, szereg zabytkowych kamienic na Rynku, ul. Rwańskiej, Grodzkiej, Reja.

    Kościół przy Smoczej Jamie – w latach 50. XX w. w Krakowie, w zachodniej części wzgórza wawelskiego – w bezpośrednim sąsiedztwie Baszty Złodziejskiej – odkryto resztki budowli, którą w starszej literaturze określa się jako kościół przy Smoczej Jamie. Uznano te pozostałości za relikty nawet dwóch kościołów – nieznanego wezwania (mimo różnych teorii pojawiających się w literaturze), starszego z przełomu X i XI w., oraz późniejszego, być może z końca XI w. Młodszą świątynię uznawano za jednonawową zbudowaną najprawdopodobniej na planie prostokąta z apsydą od wschodu. Mury obronne w Szprotawie - system kamiennych zewnętrznych umocnień miejskich, początkowo ziemno-drewnianych, powstały w średniowieczu. W linię murów wkomponowane były Brama Żagańska i Głogowska, szprotawski zamek, furty oraz różnego rodzaju i wielkości basteje.

    Mury obronne Wielunia miały długość około 1200-1300 metrów i obejmowały teren starego miasta o powierzchni 12 ha. Zbudowane zostały na planie nieregularnego owalu złożonego z prostych odcinków. Miały wysokość 6-6,5 metra, wzniesione z lokalnego piaskowca, zwieńczone ceglanym krenelażem. Pierwotnie mury nie posiadały żadnych baszt a jedynie dwie bramy: Kaliską i Krakowską. Wieluń jest jednym z 25 miast otoczonych za czasów Kazimierza Wielkiego murami obronnymi. Tworzył on wraz z m.in. „orlimi gniazdami” pas fortyfikacji strzegących południowo-zachodniej granicy Korony ciągnących się od Krakowa aż do Ostrzeszowa. Wieluńskie fortyfikacje powstawały po pożarze miasta w 1335 roku stopniowo zastępując umocnienia drewniano-ziemne.

    Przeworskie mury obronne – w średniowieczu Przeworsk pełnił funkcję obronne, ponieważ przez wieki był często atakowany. Budowa murów częściowo podbudowanych kamieniem rozpoczęła się w 1512 r., kilkanaście lat później król Zygmunt wydał przywilej potwierdzający obwarowania. Do miasta prowadziły 3 bramy: Łańcucka od północnego zachodu, Jarosławska od wschodu i Kańczudzka (Węgierska) od południa. W obrębie murów usytuowanych było 5 baszt. Do poważnego zniszczenia odcinków murów doszło podczas panowania zaborcy austriackiego. W późniejszym czasie, „dzieło” rozbiórki i dewastacji murów dokończyli Niemcy podczas II wojny światowej. Obecnie oprócz murów nie zachowało się zbyt wiele fragmentów fortyfikacji. Jedyne istniejące odcinki murów można dziś podziwiać na terenie dwóch kościołów: Bazyliki pw. Ducha Świętego oraz Kościoła i klasztoru OO. Bernardynów pw. Św. Barbary. Ponadto fragmenty murowanej fortyfikacji znajdują się obecnie na ulicach: Kazimierzowska, Kilińskiego, Tkacka, Słowackiego oraz św. Jana. Najstarsze fragmenty murów miejskich, dość dobrze zachowane, znajdują się przy klasztorze OO. Bernardynów. Wysokie na 3,5–5 metrów, posiadają rozglifione wnęki, w których zachowały się otwory strzelnicze z biegnącym pod nimi gzymsem na całej długości muru. Obwarowania przy bazylice złożone z 2 odcinków odrestaurowane w latach 1958–1959 sięgają nawet 5 metrów wysokości. Na sporym fragmencie pierwszego odcinka z lat 1512 – 1527, od zabudowań klasztornych bożogrobców do starej furty zachowały się zwieńczenia z krenelażem i otworami strzelniczymi, pod którymi biegnie gzyms stanowiący oparcie dla ganku straży. W dalszym jego biegu, aż po dzwonnice postawioną w miejscu obronnej baszty, mury są bez krenelaża, ale za to wsparte od wewnątrz trzema szkarpami.

    Ścianka berlińska – tymczasowa obudowa wykopu. Określenie pochodzi od metody zabezpieczania głębokich wykopów podczas prac ziemnych prowadzonych podczas budowy Metra Berlińskiego (przed I wojną światową). Stosowanie tej technologii polega na wbiciu pionowo elementów stalowych (na przykład dwuteowników) lub betonowych w taki sposób, aby utworzyły ścianę, oraz rozparciu ich na szczytach wystających ponad ziemię. Pomiędzy ścianami można wówczas w sposób bezpieczny dla budowniczych wybrać ziemię i prowadzić prace. Fosa Miejska we Wrocławiu – pozostałości skomplikowanego systemu umocnień Wrocławia, w znacznej mierze opartego o naturalne i sztuczne odcinki rzeki Odry i wpadającej do niej Oławy. Zachowane do dziś fragmenty fosy, biegnące wzdłuż ul. Podwale, stanowiły element zewnętrznego pierścienia umocnień okalającego miasto, od północnego wschodu i wschodu, na najdłuższym swym odcinku – od południa, oraz częściowo od zachodu. Obecnie pas zieleni wzdłuż fosy (oraz dalej Odry) nazwany został Promenadą Staromiejską.

    Stanowisko archeologiczne w zakolu Zatoki Puckiej u ujścia rzeki Płutnicy – pozostałości umocnień portowych z wrakami trzech łodzi słowiańskich z VXIII wieku o konstrukcji wręgowo-klepkowej. Zostało odkryte w 1977 roku. Na głębokości od 1 m do 5 m na obszarze ponad 12 ha znajdują się konstrukcje nabrzeży. Revelin (chorw. tvrđava Revelin) - fort w zespole umocnień Dubrownika, na zewnątrz obwodu murów miejskich. Pojedyncza budowla na planie nieregularnego czworokąta na przedłużeniu północno-wschodniego narożnika murów miejskich, w sąsiedztwie bramy Ploče.

    Twierdza Nysa (niem. Festung Neiße) – jeden z najlepiej zachowanych na Śląsku systemów fortyfikacji (obok twierdzy w Kłodzku i Srebrnej Góry). Pozostałości umocnień można ocenić na 50-60% stanu istniejącego na początku XX wieku. Większość obiektów powstała w XVIII wieku, a w XIX wieku przeprowadzono proces ich modernizacji. Obiekty Twierdzy zajmują łącznie około 80 ha i znajdują się na nieruchomościach o łącznej powierzchni około 230 ha.

    Dodano: 28.10.2011. 00:04  


    Najnowsze