• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zabytki z Sudanu uratowane przez Polaków - na wystawie w Warszawie

    18.05.2010. 03:17
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Cenne zabytki uratowane przez polskich archeologów w Sudanie - m.in. naczynia sprzed czterech tysięcy lat o wyrafinowanych kształtach i kolorach - można oglądać na wystawie w Muzeum Narodowym w Warszawie.

    "Ta akcja ratownicza była przykładem +modelu+ działań, który przed laty wypracował prof. Kazimierz Michałowski" - wyjaśnia dyrektor Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego prof. Piotr Bieliński.

    Polscy archeolodzy pracowali w Sudanie w ramach międzynarodowej akcji, która trwała od 2003 r. i miała na celu ratowanie zabytków Górnej Nubii, zagrożonych wskutek budowy tamy na Nilu w rejonie IV katarakty.

    Jak wyjaśnił dr Bogdan Żurawski z Zakładu Archeologii Śródziemnomorskiej Polskiej Akademii Nauk - jeden z trzech naukowców, którzy nadzorowali w Sudanie prace grupy polskich badaczy - w wyniku utworzenia zapory w rejonie IV katarakty, powstało jezioro o długości ponad 180 km.

    W efekcie pod wodą znalazło się kilka tysięcy stanowisk archeologicznych, wśród nich bogate cmentarzyska kultury kermańskiej (2500-1500 p.n.e.) i kuszyckiej (1000 p.n.e. - 500 n.e.) Woda zniszczyła także klasztory, twierdze i kościoły z czasów, gdy rejon IV katarakty był pod władzą chrześcijańskich władców rezydujących w Dongoli.

    "By uratować jak najwięcej i w jak największym stopniu złagodzić rozmiary kulturowego kataklizmu, sudańska służba starożytności wystosowała w 2003 r. apel do środowisk naukowych świata o wzięcie udziału w akcji ratowniczej. W pierwszej kolejności apel skierowany był do instytucji, które od lat prowadziły badania archeologiczne w Dolinie Nilu" - przypomniał dr Żurawski.

    Na apel odpowiedziało m.in. Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW. Wysłało dwie misje badawcze na wyspy Safii i Uli leżące w górę rzeki od wznoszonej tamy - ten obszar miał być zalany w pierwszej kolejności.

    Prace Polaków trwały pięć lat. Były prowadzone pod kierunkiem: dr. Bogdana Żurawskiego, dr. Mahmouda El-Tayeba z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW i dr. Marka Chłodnickiego z Muzeum Archeologicznego w Poznaniu. Archeolodzy przebadali liczący ponad 45 km pas na brzegu Nilu.

    Wykopaliska doprowadziły do odkrycia kilkudziesięciu stanowisk - osad, twierdz i cmentarzysk. Jak podkreślili archeolodzy, zrewidowały też poglądy na temat kultury, która w okresie III-II tysiąclecia p.n.e. stworzyła w Dolinie Nilu państwo rywalizujące z Egiptem faraonów oraz rzuciły światło na początki chrześcijaństwa w dolinie środkowego Nilu. Ukazały "niezwykle wysoki poziom wiedzy inżynieryjnej oraz bardzo rozległe kontakty handlowe Nubii w V/VII w. n.e." - dodał dr Żurawski.

    Po zakończeniu prac, przeprowadzony został podział zabytków między Polską - ponieważ to polscy badacze byli odkrywcami zabytków - a Sudanem, który umieścił swoją część zbioru w Muzeum Narodowym w Chartumie. "Zgodnie z obietnicą zawartą w apelu z 2003 r., otrzymaliśmy równo połowę odkrytych zabytków" - wyjaśnił dr Żurawski.

    "Tak zakończyła się druga międzynarodowa akcja ratownicza prowadzona w rejonie środkowego biegu Nilu. Pierwszą zorganizowało UNESCO w latach sześćdziesiątych, ratując zabytki Dolnej Nubii, zalanej po wybudowaniu tamy asuańskiej. Biorąca w niej udział polska misja archeologiczna, pod kierunkiem profesora Kazimierza Michałowskiego, odkryła m.in. Katedrę w Faras - z ponad 120 wspaniałymi malowidłami ściennymi. Połowę z nich można dziś podziwiać w Muzeum Narodowym w Warszawie" - przypomniał Bogdan Żurawski.

    Zabytki uratowane w ramach prac w rejonie IV katarakty sprowadzono do Polski w 27 kontenerach. Ważą łącznie półtorej tony. Część z nich trafiła do Muzeum Narodowego w Warszawie, druga część - do Muzeum Archeologicznego w Poznaniu.

    To m.in.: naczynia ceramiczne kultury kermańskiej - z okresu od 2500 do 1500 lat p.n.e. Ceramika ta cechuje się wysoką jakością, ma wyrafinowane kształty (najbardziej popularny typ to puchar w kształcie tulipana), jej ścianki są cienkie i polerowane. Naczynia mają piękną kolorystykę: czerwony brzusiec, czarny wylew i czarne wnętrze.

    Archeolodzy odnaleźli również paciorki kamienne i fajansowe z okresu 2500-1500 p.n.e. oraz wykonywane z nich barwne naszyjniki, a także kolorowe paciorki kamienne, szklane i fajansowe z III-IV w. n.e. W skład zbioru wchodzą też m.in.: kamienne pierścienie łucznicze (III-IV w. n.e.), bransolety, krzyże.

    Naczynia i naszyjniki znajdą się wśród ok. 100 wybranych eksponatów prezentowanych na wystawie w Muzeum Narodowym. Ekspozycja będzie otwarta dla zwiedzających od soboty do 31 maja. Będzie można zobaczyć również zdjęcia lotnicze terenów, na których pracowali polscy archeolodzy.

    Zabytki z wystawy, a także pozostałe sprowadzone do Warszawy eksponaty, które wymagają jeszcze konserwacji i opracowania, mają trafić w przyszłości do ekspozycji stałej Muzeum Narodowego.

    W sierpniu w Londynie odbędzie się światowy kongres nubiologiczny, poświęcony ocenie naukowego dorobku badań w rejonie IV katarakty; referaty wygłaszać będą m.in. specjaliści z Polski - zapowiedział dr Żurawski.

    Wśród tych zabytków odkrytych przez Polaków, które trafiły do muzeum w Chartumie jest m.in. miseczka brązowa, dekorowana fryzem przedstawiającym żaby siedzące na pąkach lotosu. JP

    PAP - Nauka w Polsce

    kap


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Andrzej Gołembnik - archeolog, absolwent i pracownik Instytutu Archeologii UW. Długoletni pracownik Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków (PP PKZ). Specjalista w dziedzinie metodyki i metodologii archeologicznych badań wykopaliskowych - rzeczoznawca Ministra Kultury i Sztuki w tej dziedzinie. Przez szereg lat prowadził badania i brał udział w badaniach w krajach skandynawskich (Dania, Norwegia), gdzie zyskał uznanie i opinię specjalisty od badań średniowiecznych stanowisk miejskich. W latach 90. założył własną firmę archeologiczną, która koncentrowała się na badaniach ratowniczych w historycznym centrum Płocka. Jakość prac prowadzonych przez A. Gołembnika i ich wysoki poziom metodyczny skłonił Generalnego Konserwatora Zabytków do zorganizowania latem 1997 r. we współpracy z nim warsztatów archeologii terenowej dla konserwatorów zabytków archeologicznych - pracowników Państwowej Służby Ochrony Zabytków. W końcu lat 90. z ramienia Instytutu Archeologii UW prowadził badania archeologiczne w historycznym centrum Gdańska, ze szczególnym uwzględnieniem rejonu klasztoru dominikańskiego. Po powstaniu w 2002 r. Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków (KOBiDZ) podjął pracę w jego pracowni badań interdyscyplinarnych. Po zleceniu KOBiDZ w 2003 r. przez Muzeum Pałac w Wilanowie przeprowadzenia badań archeologicznych na terenie ogrodu i parku wilanowskiego A. Gołembnik został ich kierownikiem. Pod jego kierownictwem badania te stały się poligonem najnowocześniejszych metod dokumentacji procesu badawczego w archeologii z wykorzystaniem technik 3D, ortofotografii, programów AutoCAD i systemów GIS. Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie – muzeum, którego zbiory są związane z polskim wczesnym średniowieczem oraz z historią Gniezna i okolic. Siedziba znajduje się w budynku wzniesionym w latach 1970-1978. Muzeum powstało w roku 1956 jako Gnieźnieński Oddział Muzeum Archeologicznego w Poznaniu. W 1973 r. zostało przekształcone w samodzielną jednostkę, która od marca 1983 nosi nazwę Muzeum Początków Państwa Polskiego. Gromadzi eksponaty archeologiczne, kultury materialnej od średniowiecza do czasów współczesnych, sztukę, zabytki i archiwalia związane z historią Gniezna. Księgozbiór muzeum liczy ponad 17 tysięcy pozycji. Muzeum Archeologiczne w Poznaniu – muzeum poświecone archeologii, zlokalizowane przy ulicy Wodnej w Poznaniu. Posiada cenne zbiory archeologiczne z terenów całej Polski oraz kolekcje pozaeuropejskie.

    Polish Archaeology in the Mediterranean (PAM) – rocznik naukowy wydawany od 1988 roku w Warszawie przez Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego. Publikowane są w nim wyniki prac polskich archeologów w rejonie Morza Śródziemnego (min. Egipt, Syria, Cypr). Zamieszczane studia i artykuły publikowane są w językach kongresowych. Pismo cieszy się uznaniem międzynarodowym i jest podstawowym periodykiem informującym o sukcesach polskiej archeologii śródziemnomorskiej. Konserwator zabytków archeologicznych – zwyczajowo przyjęty tytuł pracownika służby ochrony zabytków odpowiedzialnego za ochronę zabytków archeologicznych. Do lat 90. XX w. tytuł ten związany był z funkcją kierownika wojewódzkiego ośrodka archeologiczno-konserwatorskiego (WOAK) lub kierownika albo pracownika właściwego działu wojewódzkiego ośrodka badań i dokumentacji zabytków (WOBiDZ) (w niektórych województwach funkcje KZA wykonywały na mocy odpowiedniego porozumienia muzea archeologiczne, np. Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Muzeum Archeologiczne w Gdańsku, Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Łodzi, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Muzeum Narodowe w Szczecinie). Do połowy lat 90. XX w. KZA posiadali w stosunku do zabytków archeologicznych uprawnienia wojewódzkich konserwatorów zabytków. Od poł. lat 90. XX w. zaczął się proces "powrotu" zadań i uprawnień KZA do wojewódzkich oddziałów Państwowej Służby Ochrony Zabytków/Służby Ochrony Zabytków, a obecnie wojewódzkich urzędów ochrony zabytków (WUOZ). Obecnie tytuł KZA używany jest coraz rzadziej i raczej czysto umownie wobec kierowników inspekcji archeologicznych w WUOZ lub osób pełniących funkcje inspektorów (specjalistów, gł. specjalistów) ds. zabytków archeologicznych.

    Warszawa oskarża – tytuł pierwszej wystawy w wyzwolonej Warszawie, zorganizowanej przez Biuro Odbudowy Stolicy w Muzeum Narodowym w 1945 roku po zakończeniu II wojny światowej. Wystawa została otwarta 3 maja i trwała do czerwca tego samego roku. Przedstawiała ona zniszczenia kultury polskiej oraz efekty terroru podczas okupacji niemieckiej i powstania warszawskiego. Muzeum Historyczno-Misyjne Zgromadzenia Księży Misjonarzy – muzeum istniejące od lat 30. XX wieku w Krakowie w tzw. Domu Stradomskim przy ul. Stradomskiej 4. Muzeum udostępnia eksponaty z terenów misyjnych, głównie z Chin, w celu przybliżenia zwiedzającym kultury i religii tego kraju. W muzeum eksponowane są również zabytki z domu misjonarskiego Zgromadzenia Księży Misjonarzy św. Wincentego a Paulo.

    Muzeum Ziemi Choszczeńskiej – utworzone zostało w 1995 roku. Początkowo swą siedzibę miało w Szkole Podstawowej w Krzęcinie, a od 1998 r. do dziś znajduje się w Zespole Szkół nr 1 w Choszcznie. Opiekunem muzeum od 1995 r. jest dr G.J. Brzustowicz. W zbiorach muzeum znajdują się liczne znaleziska archeologiczne od epoki neolitu przez epokę brązu, wczesne średniowiecze, nowożytność po współczesność. Od 2000 r. w ekspozycji znajdują się dwa duże kamienne epitafia z 1796 roku poświęcone Annie Luizie Diliannie von Puttkamer. W 2006roku muzeum otrzymało drugą izbę. Zbiory obejmują kilkaset zabytków ruchomych z okresów od epoki kamiennej do współczesności: broń, ceramika, pieczęci, monety, gotyckie elementy architektury itd. Muzeum prowadzi działalność wystawienniczą (wystawy), naukową (gromadzi i udostępnia do badań eksponaty) i popularyzatorską (organizuje konkursy i sesje popularnonaukowe). Merytorycznym opiekunem muzeum od 1995 r. jest Regionalne Towarzystwo Historyczne Ziemi Choszczeńskiej. Muzeum Nordyckie (szw. Nordiska museet) – muzeum historii kultury znajdujące się w Sztokholmie na wyspie Djurgården. Założone w 1873 w celu udokumentowania historii kultury Szwecji od 1520 do czasów współczesnych. Powstało z inicjatywy Artura Hazeliusa, który założył rownież Skansen. Obecny gmach muzeum, zaprojektowany przez Isaka Gustafa Clasona otwarto w 1907. W zbiorach muzeum jest ponad 1 500 000 eksponatów: ubiorów, biżuterii, przedmiotów codziennego użytku, mebli, zabawek, a także odtworzonych dawnych pomieszczeń mieszkalnych. Muzeum Nordyckie jest największym muzeum historii kultury w Szwecji.

    Muzeum Pojazdów Konnych – muzeum w miejscowości Pilaszków działające od 2003. Muzeum posiada 52 pojazdy konne, a wśród nich:

    Muzeum Archeologiczne w Heraklionie – muzeum starożytności znajdujące się w Heraklionie na Krecie. Jest największym muzeum gromadzącym eksponaty z wykopalisk na wyspie i drugim pod względem wielkości greckim zbiorem antycznych pamiątek i wykopalisk (po Narodowym Muzeum Archeologicznym w Atenach).

    Muzeum Izraela (hebr. מוזיאון ישראל) – muzeum położone w pobliżu Knesetu w Jerozolimie. Muzeum w stosunkowo krótkim czasie osiągnęło status światowej klasy instytucji muzealnej, prezentującej zbiory archeologii od najstarszych do współczesnych czasów. Oferuje szeroką ofertę wystaw, prezentacji, publikacji i programów edukacyjnych. Kompleks muzealny odwiedza ponad 950 000 gości rocznie, wliczając w to 100 000 dzieci w ramach programów edukacyjnych. Znajduje się w pobliżu Narodowego Campusu Archeologii Izraela i Biblia Lands Museum. Narodowe Muzeum Archeologiczne w Atenach (gr. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο) – muzeum w Atenach, gromadzące zabytki archeologiczne z obszaru Grecji od czasów prehistorycznych do późnego antyku. Jest największym muzeum w Grecji oraz jednym z ważniejszych na świecie.

    Dodano: 18.05.2010. 03:17  


    Najnowsze