• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Zakończono rekonstrukcję najstarszego murowanego obiektu w Gdańsku

    10.04.2012. 07:47
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Zakończyły się prace rekonstrukcjo-budowlane przy najstarszym murowanym obiekcie Gdańska - refektarzu XIII-wiecznego klasztoru. W tej odkrytej przed sześciu laty w historycznym centrum miasta podziemnej budowli powstanie skansen archeologiczny.

    W ramach prac rekonstrukcyjnych odtworzono niewielkie części obiektu, które w ciągu wieków uległy zniszczeniu, wybudowano też dodatkowe podziemne wnętrza, które powiększyły powierzchnię skansenu do 260 metrów kwadratowych. Położono również płytę, która przykryła znajdujące się w całości pod ziemią obiekty.

    Jak poinformował PAP Stanisław Drucis, który w imieniu Muzeum Archeologicznego sprawuje nadzór nad inwestycją, w dalszej kolejności historyczne pomieszczenia trzeba wyposażyć w instalację elektryczną i wentylacyjną oraz wybudować na powierzchni dwa pawilony, przez które zwiedzający będą wchodzić do podziemnego obiektu i wychodzić z niego. "Staramy się o środki na ten cel m.in. w gdańskim samorządzie" - powiedział PAP Drucis dodając, że na wymienione zdania potrzeba jeszcze około 1,6 mln zł, a kolejne kilkaset tysięcy pochłonie urządzenie wystaw w skansenie.

    Podziemna ekspozycja ma zostać urządzona z zastosowaniem najnowszych zdobyczy techniki, w tym hologramów, dzięki którym można by odtworzyć np. obraz mnichów jedzących posiłek w klasztornym wnętrzu. Na wystawie zaprezentowane będą też monety, dewocjonalia, ceramika oraz inne zabytki znalezione w czasie prac archeologicznych. Zwiedzający będą mogli najprawdopodobniej obejrzeć cześć pochodzącego z XVI-XVII wieku ossuarium (składowiska ludzkich szczątków - PAP), na jakie natrafiono w sąsiedztwie klasztornych zabudowań.

    Ceglane obiekty zostały odkryte na przełomie 2005 i 2006 roku w samym centrum miasta (na Placu Dominikańskim). Znalezisko zostało uznane w środowisku historyków i archeologów za sensacyjne. Okazało się, że ukryty w całości pod ziemią obiekt pochodzi z drugiej połowy XIII wieku, czyli z czasu przed przybyciem do Gdańska Krzyżaków, którzy w 1308 roku przejęli władzę nad miastem, będącym wówczas pod panowaniem Władysława Łokietka.

    Tym samym romańska budowla okazała się najstarszym murowanym obiektem znalezionym jak dotąd na terenie Gdańska. Wprawdzie kilka lat wcześniej archeolodzy odkryli już jeden ceglany obiekt z tych samych czasów - pozostałości murowanego kościoła św. Mikołaja - ale zachowały się z niego tylko fundamenty, dziś także prezentowane w formie miniskansenu.

    Zdaniem archeologów, romański obiekt był niegdyś częścią klasztoru dominikanów - pierwszego zakonu, jaki przybył do miasta na zaproszenie miejscowych książąt. Pierwotnie zakładano, że pomieszczenia były klasztorną piwnicą, dalsze badania pokazały jednak, że w XIII wieku obiekt był tylko na nieco ponad metr zagłębiony w ziemi, był więc usytuowany na bardzo niskim parterze. Według najnowszych hipotez w pomieszczeniach znajdował się refektarz (klasztorna jadalnia - PAP) oraz kuchnia.

    Najciekawszym elementem budowli okazał się mający nieco ponad 50 metrów kw. powierzchni refektarz. Zachował się on w bardzo dobrym stanie, niemal w całości. Tylko w czterech wieńczących go eliptycznych sklepieniach - wykonanych rzadką, wymagającą dużego kunsztu murarskiego techniką - brakowało części cegieł.

    W trakcie badań w sąsiedztwie refektarza archeolodzy znaleźli przemieszany z ziemią ceglany gruz noszący ślady spalenizny. "Tuż obok, w tej samej warstwie, natrafiliśmy na szczątki ludzkie, w tym czaszkę ze śladami ciosu zadanego tępym narzędziem. M.in. na podstawie ceramiki, którą także znaleźliśmy w tej warstwie, przypuszczamy, że są to ślady po pożarze klasztoru i walkach, jakie towarzyszyły wejściu w 1308 roku do Gdańska Krzyżaków i wojsk brandenburskich" - powiedział PAP Maciej Szyszka, archeolog nadzorujący prace przy romańskim obiekcie.

    Jak dodał Szyszka, dla uzyskania absolutnej pewności co do wieku znalezisk, na jakie natrafiono pod Placem Dominikańskim, archeolodzy chcą poddać je badaniom metodą węgla C-14 (pozwala ona ustalić wiek zabytku z dokładnością do 30 lat).

    Prace przy odtwarzaniu pozostałości klasztoru dominikańskiego i jego udostępnieniu w przyszłości są finansowane z dotacji przekazanych przez miasto Gdańsk i Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego.

    PAP - Nauka w Polsce

    aks/ hes/ tot/



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Refektarz klasztoru Dominikanów w Gdańsku – romański refektarz (jadalnia) jest najstarszą zachowaną murowaną budowlą w Gdańsku, o powierzchni 52 . Był ukryty w całości pod ziemią, odkryty został w 2005. Znajduje się na Głównym Mieście, pod Placem Dominikańskim, pomiędzy kościołem św. Mikołaja a Halą Targową. Refektarz był częścią klasztoru Dominikanów, powstał w trzeciej ćwierci XIII wieku. Większa część pomieszczenia zachowała się w dobrym stanie pomimo, że budynek był kilkakrotnie przebudowywany. Obiekt był usytuowany na bardzo niskim parterze, ok. 1 metr zagłębiony w ziemi. Refektarz posiada unikalną konstrukcję sklepienia z filarami krzyżowymi i czterema kopułami. Eksploracja obiektów - wypełniska oraz obiekty eksplorowanemetodą stratygraficzną. Każdy obiekt, czy to znajdujący się przeszłości na powierzchni ziemi czy też będący pierwotnie w ziemi, ma swoją stratyfikację. Oznacza to, iż obiekty są eksplorowane jako odrębne jednostki. Pozyskany materiał archeologiczny nie może zostać przemieszany z tym pochodzącym z warstw otaczających obiekt. Metoda ćwiartkowa eksploracji obiektu - stosowana jest przy badaniu kurhanów, jam, wypełnisk. Badany obiekt dzielony jest na ćwiartki. Wyznaczane są one w terenie za pomocą dwóch krzyżujących się pod kątem prostym linii. Wzdłuż nich rysowane są przekroje przez stratyfikację. Eksploracja w tym wypadku możliwa jest na kilka sposobów. Usuwanie przeciwległych ćwiartek i dokumentacja przekrojów, pozostawienie wzdłuż linii świadków które po zadokumentowaniu zostaną usunięte. W przypadku niewielkiego obiektu możliwe jest wyeksplorowanie jego połowy. W takim wypadku wystarczy jedna linia cięcia. Po zadokumentowaniu profilu wydobywana jest całość obiektu. Dokumentacja każdego eksplorowanego obiektu powinna zostać wykonana w trzech wymiarach. Umożliwi to trójwymiarową rekonstrukcję kształtu i układu warstw obiektu w przyszłości. Podczas eksploracji obiektu badacz z dużą dozą prawdopodobieństwa natrafi na liczne zabytki ruchome. Centrum – jest najważniejszą spośród ośmiu dzielnic Starogardu Gdańskiego, jak sama nazwa wskazuje, położoną w centralnej części miasta. Stanowi główną część Starogardu Gdańskiego. Znajduje się w niej rynek i prawie wszystkie zabytki, oraz ważniejsze urzędy, np. Urząd Miasta, Starostwo Powiatowe i Urząd Gminy. W Centrum znajdują się trzy kościoły: farny pw. św. Mateusza, pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej i pw. św. Wojciecha; pomniki (m.in. Jana Pawła II, czy też Adama Mickiewicza); oraz główne ośrodki handlowe np. CH Kupiec, CH Carrefour, PoloMarket, Lidl oraz Empik. Centrum jest też największą i najrozleglejszą powierzchniowo jednostką terytorialną miasta. Przez dzielnicę przechodzi wybudowana niedawno Mała Obwodnica miasta.


    Gdańsk – jeden z sześciu okręgów historycznych w Gdańsku. Na tym obszarze znajduje się dawne oraz współczesne centrum miasta. 16 września 1994 roku historyczny Gdańsk (w zasięgu obwarowań z XVII wieku) został wpisany na listę Pomników historii. Gdański Park Naukowo-Technologiczny im. prof. Hilarego Koprowskiego – park technologiczny powstały w 2006 r. Założycielem i właścicielem GPN-T jest Pomorska Specjalna Strefa Ekonomiczna sp. z o.o. GPN- To ośrodek badawczy, mieszczący się w centrum Gdańska, współpracujący z Samorządem Województwa Pomorskiego, miastem Gdańsk oraz Politechniką Gdańską i Gdańskim Uniwersytetem Medycznym.

    Muzeum Historyczne Miasta Gdańska – do 2000 r. istniejące pod nazwą Muzeum Historii Miasta Gdańska. Instytucja gromadząca zbiory dokumentujące historię Gdańska od średniowiecza do XX wieku. Muzeum zostało utworzone 31 marca 1970 uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej jako oddział Muzeum Pomorskiego w Gdańsku. Święca (zm. 1308) - wojewoda słupski, gdański (tczewski?), pomorski. Jeden z najważniejszych możnowładców Pomorza Gdańskiego okresu książęcego, ze względu na finał swej działalności postacią bardzo kontrowersyjnie ocenianą przez historiografię. Pochodził z możnego rycerstwa pomorskiego, a majątki jego nieznanego z imienia ojca były zlokalizowane w okolicy Słupska. Pojawia się w roku 1257 pełniąc wówczas urząd podstolego w Sławnie. Około roku 1266 po śmierci księcia Świętopełka przeniesiony został do Słupska gdzie objął urząd podkomorzego. W roku 1275 wyniesiony został do godności kasztelana słupskiego. Jako kasztelan słupski coraz częściej widoczny był w otoczeniu księcia Mściwoja. W roku 1276 był jednym z dwóch urzędników, którzy po raz pierwszy w dziejach Księstwa Wschodniopomorskiego uwiarygodnili przywilej książęcy przywieszeniem doń własnych pieczęci. Wiosną 1283 brał udział w zwycięskiej wyprawie wojsk wschodniopomorskich przeciw Brandenburczykom, z rąk których odzyskano ziemię sławieńską. W 1299 roku książę Władysław Łokietek mianował syna Święcy kanclerzem pomorskim. W 1305 roku król Polski i Czech Wacław II mianował syna Święcy Piotra starostą pomorskim co bardzo wzbogaciło ten ród. Po ponownym objęciu we władanie Pomorza Gdańskiego przez Łokietka, syn Święcy Piotr został pozbawiony urzędu starosty, ale sam senior rodu Święca pozostał na stanowisku wojewody pomorskiego. Proces, który jego synowi Piotrowi wytoczył biskup Gerward o zagrabione dobra należące do biskupa (które jakoby przeznaczyli na odparcie najazdu rugijskiego po śmierci Wacława III, jednak wyrok sądu polubownego przeczy tej tezie), spowodował że obaj Święcowie w dniu 17 lipca 1307 we wsi Lędowo wydali dokument poddania się margrabiemu brandenburskiemu Waldemarowi i przyjęli od niego w lenno ziemie: darłowską, polanowską, sławieńską, Tucholę i Nowe, a w dożywocie otrzymali ziemię słupską. W konsekwencji doprowadziło do przejęcie Pomorza Gdańskiego przez Krzyżaków aż do 1466 r.

    Trutnowy (niem. Trutenau) – wieś w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie gdańskim, w gminie Cedry Wielkie na obszarze Żuław Gdańskich. Pierwsza wzmianka o istnieniu wsi pochodzi z 1308 roku, kiedy to Władysław Łokietek nadał ją synom kasztelana gdańskiego Unisława. Dwa lata później wieś została sprzedana Krzyżakom. W XVI i XVII wieku obszar osadnictwa olęderskiego. Faktoria Handlowa – rekonstrukcja osady handlowej z okresu wpływów rzymskich na terenie Międzynarodowego Bałtyckiego Parku Kulturowego w Pruszczu Gdańskim. Obiekt otwarty został 21 lipca 2011 roku.

    Strefa Historyczna Wolnego Miasta Gdańska – placówka edukacyjno-muzealna o charakterze historycznym, prezentująca eksponaty z okresu Wolnego Miasta Gdańska; oddział Towarzystwa Przyjaciół Gdańska. Ekspozycję wzbogacają akcenty multimedialne – stare filmy dokumentalne pokazujące Gdańsk; odtwarzany jest także oryginalny hymn Wolnego Miasta Gdańska z lat 30. "Für Danzig" autorstwa Paula Enderlinga.

    Panienka z okienka – fikcyjna postać gdańskiej mieszczanki odwołująca się do popularnej powieści historycznej Jadwigi Łuszczewskiej (Deotymy). W ostatnich latach postać "Panienki z okienka" jest wykorzystywana w charakterze oficjalnej promocji miasta Gdańska. W castingu na "Panienkę z Okienka" (organizowanym przez Muzeum Historyczne Miasta Gdańska) mogą brać udział wszystkie gdańszczanki od 18 do 23 roku życia. Zwyciężczyni castingu reprezentuje w stylowym ubiorze z XVII wieku miasto Gdańsk na najważniejszych uroczystościach miejskich. W letnim sezonie turystycznym w Gdańsku można ją spotkać na ulicy Długiej, przy Długim Targu i przede wszystkim w Sieni Gdańskiej Nowego Domu Ławy, siedzibie gdańskich patrycjuszy.

    Cmentarz żydowski w Nowym Dworze Gdańskim – obecnie nieistniejący, założony w XIX wieku kirkut znajdujący się w Nowym Dworze Gdańskim, przy ul. Marii Konopnickiej. W czasie II wojny światowej został zniszczony, nie zachowały się na nim żadne macewy. Obecnie na jego terenie znajduje się osiedle domów jednorodzinnych. Deutsches Haus (Dom Niemiecki), nieistniejący pierwszorzędny hotel w Gdańsku, położony pomiędzy Dominikswall (Wał Dominikański, obecnie Wały Jagiellońskie) a Holzmarkt (Targiem Drzewnym). Obiekt używał też nazwy Deutsches Haus, Carlton Hotel (1914), Hotel Carlton - Deutsches Haus lub Hotel "Das Deutsche House" (1939). Dysponował 50 pokojami. Był to jedyny hotel w ówczesnym czasie w Gdańsku zrzeszony w międzynarodowej sieci hoteli.

    Katedra św. Anastazji w Zadarze (chor. Katedrala sv. Stošije) – główna świątynia rzymskokatolickiej archidiecezji Zadar w Chorwacji. Kościół z XII-XIII wieku z zachowaną starą częścią (IX-XI wiek) oraz dobudowaną nawą, której romańska fasada uważana jest za najpiękniejszą w Dalmacji. Pod prezbiterium znajduje się trzynawowa krypta z XII wieku. W bocznych apsydach zachowały się resztki malowideł ściennych z XIII wieku; w lewej apsydzie – kamienny sarkofag Świętej Anastazji z napisem upamiętniającym biskupa Donata, który polecił wykonać sarkofag na początku IX wieku. Szczątki biskupa także spoczywają w katedrze, przeniesione w XIX wieku z sąsiedniego Kościoła św. Donata. W prezbiterium zachowały się romańskie marmurowe ławy z XII-XIII wieku oraz gotyckie stalle z XV wieku. W katedrze znajduje się m.in. jeden obraz z XIII wieku oraz prace Carpaccia. Sparkasse der Hansestadt Danzig (Kasa Oszczędności Hanzeatyckiego Miasta Gdańska) – działający w Gdańsku w latach 1907-1945 bank o kapitale gdańskim, mieszkańców Gdańska.

    Galeria Na wieży w Gdańsku – wystawiennicza galeria sztuki, mieszcząca w wieży Kościoła św. Katarzyny w Gdańsku przy Muzeum Zegarów Wieżowych, oddział Muzeum Historycznego Miasta Gdańska. Powstała 2000 roku z inicjatywy Grzegorza Szychlińskiego , Romana Gajewskiego i Zbigniewa Wąsiela oraz artystów z Stowarzyszenia Artystycznej Inicjatywy w Gdańsku. Program placówki prezentował takie dziedziny sztuk plastycznych, jak malarstwo, grafika, rysunek, rzeźba, fotografia. Galeria powadziła działalność do pożaru kościoła 22 maja 2006 r.

    Dodano: 10.04.2012. 07:47  


    Najnowsze