Interakcje leków z żywnością :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Obawy przed działaniami niepożądanymi leków to samospełniająca się przepowiednia

Suplementy diety pogarszają działanie leków i grożą powikłaniami

Odkrywanie leków stymulujących funkcję kognitywną

Badacze odkrywają zależność między zażywaniem leków nasennych a zwiększonym ryzykiem śmierci

Naukowcy: interakcje leków mogą być przyczyną zgonu

Co trzeci chory przewlekle Polak nie stosuje regularnie leków

W krajach rozwiniętych coraz większy problem stanowi oddziaływanie leków z żywnością. Według danych WHO, około 50% ludzi zażywających środki lecznicze, nie stosuje ich zgodnie z zaleceniami.

Leki, jako substancje chemiczne w organizmie ulegają podobnym przemianom metabolicznym jak spożywana żywność, która stanowi mieszaninę wielu związków chemicznych. W wyniku tego mogą zachodzić interakcje pomiędzy składnikami żywności i leków.
Po podaniu doustnym np. tabletki, następuje w sposób selektywny uwalnianie substancji aktywnej farmakologicznie, która następnie trafia do krwioobiegu przez błony komórkowe. Ostatecznie substancja czynna rozprowadzana jest do grupy tkanek, w celu osiągnięcia miejsca docelowego działania.
Lek w organizmie traktowany jest jak ksenobiotyk (substancja obca), więc po zażyciu następuje uruchomienie procesu jego eliminacji z ustroju.

W przypadku podania leku na czczo, następuje szybkie opróżnienie żołądka i zwiększa się poziom stężenia leku we krwi. Spożycie posiłku przed zastosowaniem leku opóźnia opróżnianie żołądka, co powoduje dłuższe uwalnianie substancji aktywnej. W przypadku niektórych leków jest to proces korzystny, ponieważ dłuższe przebywanie w żołądku leków trudno rozpuszczalnych w środowisku jelita cienkiego, powoduje zwiększenie ich wchłaniania. Żywność pełni również funkcję osłaniającą błonę śluzową przewodu pokarmowego przed szkodliwym działaniem leków.

Pokarm może powodować także skutki niepożądane, np. zmniejszać maksymalny poziom stężenia substancji we krwi, czyli utrudniać wchłanianie. Dotyczy to m.in. penicyliny, amoksycyliny (antybiotyków). Ponadto składniki leków mogą tworzyć związki ze składnikami pokarmu, których organizm nie może wchłonąć np. żelazo dostarczane z pokarmem wiąże tetracykliny, podobnie jak jony wapnia.
Herbata, która jest źródłem taniny, hamuje wchłanianie preparatów żelaza stosowanych w leczeniu niedokrwistości. Duża ilość spożywanych węglowodanów zmniejsza wchłanianie np. paracetamolu- popularnego leku przeciwbólowego, przeciwgorączkowego, przeciwzapalnego.

Bardzo ważny jest rodzaj płynów, którymi popija się zażywane leki. Wskazane jest popijanie kapsułek czy tabletek minimum szklanką wody. Wiąże się to z szybkością rozpuszczania leku, więc z prędkością jego wchłaniania. Do popijania leków nietrwałych w środowisku kwasowym, nie należy stosować soków z cytrusów, coli, soku żurawinowego, lemoniad czy toników. Innymi napojami, którymi nie należy popijać leków są kawa i herbata, ze względu na zawartość garbników, które łatwo adsorbują na powierzchni różne substancje, a w tym także leki.

W działanie leków ingeruje też alkohol, który podobnie jak substancje lecznicze metabolizowany jest w wątrobie. W zależności od częstości spożycia, alkohol może zwiększać bądź zmniejszać intensywność metabolizowania leków. Przy przewlekłym stosowaniu pobudza układ enzymatyczny, powodując przyspieszenie metabolizmu i szybszą eliminację leku. Najczęstszą z odnotowanych interakcji pomiędzy lekiem i alkoholem jest interakcja alkoholu z paracetamolem.
Kolejnym przykładem jest interakcja witaminy A z etanolem. Wykazano, że zwiększona podaż tej witaminy u alkoholików prowadzi do uszkodzenia wątroby.

Dzięki dokładnemu poznaniu wzajemnych zależności można uniknąć niebezpiecznych działań niepożądanych leków i poprawić poziom bezpieczeństwa farmakoterapii.

Bibliografia:
Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, 2011/1

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Interakcje (współdziałanie) - procesy wzajemnego oddziaływania na siebie dwóch, lub więcej, substancji wprowadzonych do organizmu. O interakcjach mówi się przede wszystkim w odniesieniu do leków. Leki mogą wchodzić w interakcje ze sobą nawzajem (jeśli podamy więcej niż jeden lek jednocześnie), z pożywieniem i innymi substancjami obecnymi w organizmie. Skutkiem interakcji może być wzmocnienie, osłabienie lub zmiana charakteru działania farmakologicznego leków. pełny tekst

Postać leku (postać farmaceutyczna, forma aplikacyjna, lek) - to forma w jakiej przygotowuje się i podaje lek. Substancji leczniczych, będących aktywnym składnikiem leku, nie podaje się per se (jako takich). W technologii produkcji leków, substancje lecznicze miesza się z odpowiednimi substancjami pomocniczymi i mieszaninom tym nadaje się odpowiednią, wymaganą dla danego leku, postać, czyli formę. Postać leku jest uzyskiwana przez odpowiednią obróbkę mieszaniny substancji leczniczych i pomocniczych - obróbka ta jest różna dla różnych postaci leków. pełny tekst

Substancje pomocnicze - wszystkie substancje (głównie związki chemiczne) wchodzące w skład leku, które swoim działaniem nie wywierają wpływu na organizm chorego. Substancje pomocnicze w przeciwieństwie do czynnych stanowią tę część składników leku, która nie bierze udział w poprawie jego stanu, a jedynie ułatwia przyjęcie leku (tworząc specyficzną konsystencję, nadając przyjemny smak i woń itd.). pełny tekst

Postać leku (postać farmaceutyczna, forma aplikacyjna, lek) - to forma w jakiej przygotowuje się i podaje lek. Substancji leczniczych, będących aktywnym składnikiem leku, nie podaje się per se (jako takich). W technologii produkcji leków, substancje lecznicze miesza się z odpowiednimi substancjami pomocniczymi i mieszaninom tym nadaje się odpowiednią, wymaganą dla danego leku, postać, czyli formę. Postać leku jest uzyskiwana przez odpowiednią obróbkę mieszaniny substancji leczniczych i pomocniczych - obróbka ta jest różna dla różnych postaci leków. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".