Jajko było symbolem życia na długo przed chrześcijaństwem :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Pierwsze jajo u "Internetowych" bocianów

Polski naukowiec ze współpracownikami wyjaśnił, dlaczego chromosomy się rozrywają

Psycholog: święta wiążą się również z przymusem radości

Ekspert: w Polsce obecne są bakterie równie groźne jak te z genem NDM-1

Dyskusja z matką przygotuje nastolatka, by dać odpór równieśnikom

Wykład w IPN o rozwoju przemysłu w okresie Polski Ludowej

Jajko było symbolem życia na długo przed chrześcijaństwem. Przez ok. 200 lat po chrzcie Polski jedzenie jaj w Wielkanoc było zabronione, bo kojarzyło się z pogańskimi rytuałami. Z czasem Kościół dokonał udanej reinterpretacji tego symbolu - przypomniał etnolog dr Grzegorz Odoj.

Jak podkreślił naukowiec z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, jajko jest symbolem uniwersalnym - zdecydowana większość kultur traktuje jajo jako bardzo istotny symbol życia, jego potencji. Już w kulturze staroegipskiej występuje bóg słońca Ptah, ukazywany w towarzystwie jajek, również grecka bogini płodności Afrodyta jest nieraz przedstawiana z jajem.

,,Jajo służyło do bardzo ważnych praktyk o charakterze magicznym, było apotropejonem - środkiem chroniącym przed złymi mocami, który przechowywano, noszono w specjalnych pojemnikach, aby zapewnić sobie powodzenie. Nie zapominajmy, że pełniło również istotne funkcje w kulcie przodków, tzw. animizmie, który był realizowany również w kulturze przedchrześcijańskiej przez naszych praszczurów - Prasłowian" - powiedział Odoj.

,,Jajo jest też silnie związane z kultem solarnym - kultem słońca, który był bardzo rozpowszechniony również w kulturze słowiańskiej. Jajo to symbol życia, słońce też symbolizowało życie, zwłaszcza odradzające się. Pamiętajmy, że po chrzcie Polski nie od razu Kościół dopuszczał spożywanie jaj czy jakiekolwiek praktyki z nimi związane w okresie wielkanocnym, a nam się wydaje, że to synonim świąt wielkanocnych. Przez prawie 200 lat Kościół tego zabraniał, ponieważ jajo bardzo mocno łączyło się z działaniami o charakterze pogańskim, z kultami pogańskimi. Po tym okresie Kościół dopuszczał tę możliwość, natomiast jaja obligatoryjnie należało święcić" - tłumaczył naukowiec.

Jak wyjaśnił, po niezbyt udanych próbach zwalczania pogańskich zwyczajów chrześcijaństwo starało się dokonywać nowej interpretacji symboliki, rekwizytów, przekonań, wierzeń - to proces zwany inkulturacją. ,,Jak się okazało, ta udana przecież próba okazała się łatwiejszym i bardziej efektywnym działaniem" - zaznaczył Odoj.

Początkowo święcono wyłącznie jajka barwione na czerwono, co miało dodatkowy wymiar symboliczny. Czerwień to kolor krwi Chrystusa, jednocześnie esencji życia. Ponadto to kolor triumfu, zwycięstwa. Chrystus, ikonograficznie przedstawiany jako zwycięzca śmierci, stoi z czerwoną chorągwią, w czerwonym, purpurowym płaszczu królewskim.

Również początków innych świątecznych symboli można szukać w pogańskich wierzeniach. Kura, kurczęta, zające, bociany, pojawiały się w wyobrażeniach w otoczeniu bogini Ostary - starogermańskiej bogini płodności.

Jak ocenia naukowiec, współcześnie o jajku w konwencji symbolicznej myślimy tylko w okresie Wielkanocy. ,,Nie wyobrażamy sobie Świąt Wielkanocnych bez pisanek, bez jajek na stole. Mają one po pierwsze wymiar tradycyjny i estetyczny, tworzą klimat, nastrój świąt. Zwłaszcza wśród przedstawicieli średniego i starszego pokolenia żywe jest wciąż przekonanie, że jaja poświęcone nabierają niezwykłych, magicznych mocy. Święconkę powinno się zjeść, nie można jej wyrzucać" - przypomniał. LUN

PAP - Nauka w Polsce

hes/ jbr/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Brahmanda ( trl. brahmna , jajo Brahmy ) - hinduistyczny makrokosmos , model świata materialnego o formie kosmicznego jaja, którego twórcą jest Brahma . Brahmanda dzieli się na 21 poziomów . Otoczona jest skorupą ( analogicznie jak jajko ) i umieszczona w przestrzeni wszechświata posród sobie podobnych światów. Jajo Brahmy istnieje tak długo jak jego stwórca, jednak rejony niższe zanikają każdego dnia Brahmy. Termin ten charakterystyczny jest dla okresu powedyjskiego. pełny tekst

Jajko Kolumba określenie prostego rozwiązania pozornie trudnego zagadnienia, wzięło się ono z historii przypisywanej Krzysztofowi Kolumbowi, który miał rzekomo rozwiązać zagadkę, jak ustawić jajko w pionie. pełny tekst

Krzyż Za Ratowanie Życia (lit. Žvančij gelbjimo kryžius) jedno z litewskich odznaczeń państwowych ustanowione w 1930 pod nazwą Krzyż za Ratowanie Ginących (Žstančij gelbjimo kryžius) i przyznawane osobom ratującym życie innych. pełny tekst

Krajarka do jaj - narzędzie kuchenne służące do krojenia jajek na twardo. Składa się z podstawy z niewielkim wgłębieniem, w które wkłada się jajko, oraz ramki z cienkimi metalowymi ostrzami lub drutami które w trakcie przesuwania jej w dół kroją jajko. Współczesne krajarki robione są zazwyczaj z tworzyw sztucznych. pełny tekst

Jajko na miękko jajko gotowane w wodzie tak długo aż dojdzie do całkowitego ścięcia białka, ale nie żółtka. Tak przygotowane jajka mogą być jedzone same, ewentualnie z dodatkiem, takim jak masło. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".