Konferencja "50 lat zaćmień U Geminorum" :: Wydarzenia / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

Michael Hanlon: "10 pytań, na które nauka nie znalazła (jeszcze) odpowiedzi" - recenzja

Wojciech Grochala - chemiczny odkrywca roku

Nanorurki węglowe są obiecującym, "inteligentnym" materiałem do naprawy mózgu

IX Sympozjum "Analiza Chemiczna w Ochronie Zabytków" w Warszawie

Wystawa "Polski wezyr Merefnebef" na UKSW w Warszawie

10 najważniejszych odkryć naukowych roku 2009 według "Science"

5 grudnia w Centrum Astronomicznym PAN w Warszawie odbędzie sie konferencja z okazji 50-lecia odkrycia zaćmień U Geminorum - informuje dr hab. Arkadiusz Olech - jeden z organizatorów konferencji.

Gwiazdy kataklizmiczne to szeroka klasa obiektów, które co pewien czas gwałtownie zmieniają swoją jasność. Zachowanie to jest związane z przepływem masy w ciasnym układzie podwójnym składającym się ze zwykłej gwiazdy tracącej materię i gęstego białego karła otoczonego dyskiem, z którego materia opada na jego powierzchnię. Jedną z klas gwiazd kataklizmicznych są nowe karłowate - niemagnetyczne układy, które co kilkanaście-kilkaset dni jaśnieją kilkadziesiąt lub kilkaset razy.

Dużą część naszej obecnej wiedzy dotyczącej układów kataklizmicznych zawdzięczamy polskim astronomom, pośród których na wymienienie zasługują Wojciech Krzemiński, Bohdan Paczyński i Józef Smak. Całą serię prac, dzięki którym zrozumieliśmy zachowanie tego typu układów zapoczątkowało odkrycie Krzemińskiego, do którego doszło prawie równo pół wieku temu.

Na początku lat 60. XX wieku Wojciech Krzemiński odbywał praktykę w amerykańskich obserwatoriach Licka i Lowella. Korzystając z nowoczesnych, jak na tamte lata, urządzeń prowadził dokładne pomiary jasności nowych karłowatych. Dnia 4 grudnia 1961 roku wykonał on obserwacje U Geminorum, które pokazały wyraźne zaćmienia powtarzające się z okresem 4 godzin 14 minut i 45 sekund, jednoznacznie dowodząc, że mamy do czynienia z układem podwójnym.

Pierwotny model Krzemińskiego tłumaczył obserwowaną krzywą zmian blasku nierównomiernie świecącą powierzchnią białego karła, w którą uderzała struga materii ściąganej z towarzysza. Model ten, nie przeszedł pozytywnej weryfikacji, gdy okazało się, że w przypadku U Geminorum to nie biały karzeł jest zaćmiewany.

Poprawny model układu został podany przez Józefa Smaka, który do układu podwójnego zawierającego białego karła i wypełniającą powierzchnię Roche'a gwiazdę ciągu głównego dołożył dysk akrecyjny i tzw. "gorącą plamę" czyli miejsce, w którym akreowana materia zderza się z dyskiem. To właśnie wyłanianie się "gorącej plamy" zza dysku oraz jej zaćmienie przez składnik wtórny było odpowiedzialne za nietypowy wygląd krzywej zmian blasku U Geminorum.

Korzystając z okrągłej rocznicy tych niezmiernie ciekawych wydarzeń oraz z faktu, że jej główni bohaterowie czyli Wojciech Krzemiński i Józef Smak znajdują się obecnie w Polsce, Centrum Astronomiczne im. M. Kopernika PAN w Warszawie organizuje uroczyste kolokwium poświęcone gwiazdom katalizmicznym, które odbędzie się 5 grudnia 2011 roku czyli prawie dokładnie 50 lat po historycznej obserwacji wykonanej przez Krzemińskiego.

W programie kolokwium, oprócz referatów Krzemińskiego i Smaka, znajdą się wykłady przeglądowe innych specjalistów, których prace naukowe są związane z układami kataklizmicznymi.

PAP - Nauka w Polsce

aol/ tot/ bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Gwiazdy zmienne typu U Geminorum - (U Gem) grupa gwiazd zmiennych wybuchowych przynależących do nowych karłowatych, charakteryzują się powtarzającymi się wybuchami. Nazwa pochodzi od prototypowej gwiazdy U Geminorum położonej w gwiazdozbiorze Bliźniąt, która była pierwszą odkrytą zmienną kataklizmiczną. Dokonał tego John Russell Hind w grudniu 1856 roku. Amplituda zmian jasności zmiennej U Gem sięga nawet 6 magnitudo. pełny tekst

Polluks b, skatalogowany także jako Beta Geminorum b ( Gem b / Geminorum b) lub też HD 62509 b jest planetą pozasłoneczną znajdującą się w przybliżeniu 34 ly od Ziemi w gwiazdozbiorze Bliźniąt. Planeta ta została odkryta okrążając gwiazdę Polluks w 2006. Planeta posiada masą porównywalną do gazowych olbrzymów z naszego Układu Słonecznego. Rok na niej trwa 1,61 lat ziemskich i znajduje się 1,64 j.a. od macierzystej gwiazdy na niemal kołowej orbicie. Została ona pierwotnie przewidziana w 1993, ale nie została podana do wiadomości do 16 czerwca 2006. pełny tekst

Kongres Kobiet ruch społeczny, stowarzyszenie i coroczna konferencja odbywająca się w Polsce. Kongres jest forum, którego celem jest diagnoza statusu kobiet w Polsce w różnych obszarach życia społeczno-politycznego od momentu transformacji ustrojowej, a także działania na rzecz jego poprawy. Pierwsza konferencja została zorganizowana w dniach 20-21 czerwca 2009 roku w Warszawie. Druga konferencja odbyła się w dniach 18-19 czerwca 2010 roku. Trzecia konferencja, Europejski III Kongres Kobiet, zaplanowana jest na 17-18 września 2011 roku. pełny tekst

Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich (KRZaSP) - dobrowolne zrzeszenie rektorów polskich zawodowych szkół wyższych. Została powołana 15 grudnia 2005 na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2005 roku. Drugą obok KRZaSP przewidzianą w ustawie konferencją rektorów jest Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich, reprezentująca uczelnie mające uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".