• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Wręczono nagrody Kustosza Pamięci Narodowej

    10.06.2010. 21:18
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Janusz Kurtyka, ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, prof. Jan Łopuski, Komitet Katyński, Niezależny Komitet Historyczny Badania Zbrodni Katyńskiej oraz Muzeum Sługi Bożego Księdza Jerzego Popiełuszki zostali laureatami nagrody Kustosza Pamięci Narodowej.

    Nagroda jest przyznawana corocznie od 2002 roku przez Kapitułę nagrody pod przewodnictwem prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Mogą ją otrzymywać instytucje, organizacje społeczne i osoby fizyczne za szczególnie aktywne działania na rzecz upamiętnienia historii polskiego narodu w latach 1939-1989, a także za działalność publiczną zbieżną z ustawowymi celami IPN.

    Tegoroczna uroczystość wręczenia wyróżnień odbyła się w środę w stołecznym Teatrze Kamienica. Poprzedził je spektakl "Apel katyński" w reż. Emiliana Kamińskiego.

    "Ta edycja nagrody jest szczególna, głównie dlatego, że trzy osoby nią uhonorowane zginęły w katastrofie samolotu prezydenckiego pod Smoleńskiem 10 kwietnia. Jeszcze przed katastrofą kapituła nagrody postanowiła wyróżnić Komitet Katyński Stefana Melaka i Niezależny Komitet Historyczny Badania Zbrodni Katyńskiej Bożeny Łojek. Po 10 kwietnia kapituła przyznała specjalne wyróżnienie prezesowi IPN Januszowi Kurtyce. Był on bowiem nie tylko inicjatorem nagrody, ale zawsze zależało mu na honorowaniu poszukiwaczy prawdy historycznej, o którą sam także zawsze dbał, przywracając pamięć wielu zapomnianym bohaterom" - powiedział PAP rzecznik IPN Andrzej Arseniuk.

    "Dla mnie to bardzo smutna uroczystość, ponieważ na moim miejscu powinien być mój mąż i to nie teraz, ale za 20 lat. Dlatego chociaż nagroda ma oczywiście ogromną wartość dla nas, jest jednak połączona z wielką dozą smutku" - podkreśliła w rozmowie z PAP przybyła na uroczystość wręczenia nagrody wdowa po Januszu Kurtyce, Zuzanna.

    Jak podkreślił historyk Kościoła, publicysta i poeta ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski, ta nagroda jest dla niego ogromną satysfakcją również dlatego, że wnioskodawcą był Światowy Związek Kresowian. "Jestem z pochodzenia kresowianinem, dlatego zająłem się tematyką ludobójstwa na Kresach Wschodnich dokonanego przez nacjonalistów ukraińskich. Są to kwestie niezwykle trudne, przede wszystkim dlatego, że raz - jak napisał w pamiętniku mój ojciec - zbrodni dokonała UPA, a po raz drugi dokonano jej poprzez milczenie na ten temat. Mam nadzieję, że dzięki nagrodzie ta tematyka poruszana przeze mnie w wielu publikacjach, stanie się nieco bardziej znana, zwłaszcza ludziom młodym" - zaznaczył w rozmowie z PAP ks. Isakowicz-Zaleski.

    Nagrodę otrzymał także prof. Jan Łopuski, profesor prawa, znawca prawa morskiego i nauczyciel akademicki. Był żołnierzem i kronikarzem Armii Krajowej na Rzeszowszczyźnie. Popularyzuje również wiedzę o Polskim Państwie Podziemnym. Jest autorem wielu artykułów i książek za zakresu prawa oraz licznych opracowań historycznych.

    Wyróżniono również Komitet Katyński, który powstał w 1979 roku z inicjatywy m.in. kapelana AK ks. Wacława Karłowicza oraz braci Stefana, Andrzeja, Arkadiusza i Sławomira Melaków. Stefan Melak zginął 10 kwietnia w katastrofie pod Smoleńskiem. Komitet stawia sobie za cel upamiętnienie ofiar zbrodni katyńskiej oraz pielęgnowanie pamięci o Polakach pomordowanych na Wschodzie. Z inicjatywy Komitetu w Dolince Katyńskiej na stołecznych Wojskowych Powązkach stanął pomnik ofiar Katynia.

    Laureatem nagrody został także Niezależny Komitet Historyczny Badania Zbrodni Katyńskiej, który powstał w 1989 roku. Jedną z jego założycielek była Bożena Mamontowicz-Łojek, jedna z ofiar kwietniowej katastrofy smoleńskiej. Celem działalności Komitetu jest praca badawcza i działalność poświęcona ujawnianiu prawdy o zbrodni katyńskiej. Członkowie Komitetu uczestniczyli m.in. w pracach związanych z budową cmentarzy w Katyniu, Charkowie i Miednoje, organizacja przygotowała także 23. Sesje Katyńskie poświęcone zbrodni.

    Nagrodzone zostało również Muzeum Sługi Bożego Księdza Jerzego Popiełuszki, które otwarto w 2004 roku na terenie stołecznej parafii pw. św. Stanisława Kostki, gdzie ks. Popiełuszko był duszpasterzem. Znajdują się tam przedmioty związane z osobą kapłana, na terenie parafii jest również jego grób. Placówka organizuje wystawy, konferencje naukowe oraz odczyty popularyzujące wiedzę o zamordowanym przez Służbę Bezpieczeństwa kapelanie warszawskiej Solidarności.

    Laureatami nagrody w poprzednich latach zostali m.in. Tomasz Strzembosz, Studium Polski Podziemnej, Władysław Bartoszewski, zespół redakcyjny edycji "Zrzeszenie +Wolność i Niezawisłość+ w dokumentach", Stowarzyszenie "Archiwum Solidarności", Andrzej Krzysztof Kunert, Zofia i Zbigniew Romaszewscy, ks. prałat Wacław Karłowicz i pośmiertnie Paweł Jasienica. AKN

    PAP - Nauka w Polsce

    abe/ jbr/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Katyński Marsz Cieni – doroczny pochód upamiętniający ofiary zbrodni katyńskiej organizowany w Warszawie z okazji obchodów Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Organizatorem jest Grupa Historyczna Zgrupowanie "Radosław", a wśród patronów byli dotąd między innymi Instytut Pamięci Narodowej, Komitet Katyński, Fundacja "Golgota Wschodu" i Stowarzyszenie Rodzina Katyńska w Warszawie. Medal Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej – polskie odznaczenie prywatne ustanowione w 2008 roku postanowieniem Rady Polskiej Fundacji Katyńskiej, nadawane osobom, które wybitnie przyczyniły się do wyjaśnienia prawdy o zbrodni katyńskiej i upamiętnienia jej ofiar. Inspiracją do stworzenia medalu była decyzja Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, który w 2007 roku podjął uchwałę o ustanowieniu dnia 13 kwietnia Dniem Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej. Autorką projektu medalu była Katarzyna Piskorska. Pomnik Ofiar Zbrodni Katyńskiej (Pomnik Ofiar Katynia, Miednoje i Charkowa, więźniów obozów Kozielsk, Starobielsk, Ostaszków) we Wrocławiu – pomnik upamiętniający ofiary zbrodni katyńskiej. Autorem projektu pomnika jest Tadeusz Tchórzewski. Budowany w latach 1994-2000.

    Zeszyty Katyńskie – polska seria wydawnicza publikowana od 1990 roku przez Niezależny Komitet Historyczny Badania Zbrodni Katyńskiej i Polską Fundację Katyńską zawierająca opracowania naukowe i dokumenty źródłowe dotyczące zbrodni katyńskiej. "Zeszyty Katyńskie" obejmują szeroki zakres tematyki związanej z Katyniem (historia, prawo, archeologia, etyka i inne); autorami są specjaliści zajmujący się badaniem różnych aspektów mordu na polskich oficerach dokonanego przez NKWD w 1940 roku. Wydanie każdego kolejnego tomu poprzedza organizowane corocznie międzynarodowe i krajowe Sesje Katyńskie na Zamku Królewskim w Warszawie. Kustosz Pamięci Narodowej – nagroda przyznawana za szczególnie aktywny udział w upamiętnianiu historii Narodu Polskiego w latach 1939–1989, a także za działalność publiczną zbieżną z ustawowymi celami Instytutu Pamięci Narodowej; ustanowiona w lipcu 2002 przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prof. Leona Kieresa. Kandydatów do Nagrody mogą wysuwać instytucje, organizacje społeczne i naukowe oraz osoby fizyczne. Ma charakter honorowy, a jej laureaci otrzymują tytuł Kustosza Pamięci Narodowej. Nagroda ma przywrócić szacunek dla narodowej przeszłości, chronić wartości, dzięki którym Polska przetrwała przez lata zniewolenia.

    Komitet Katyński – polska organizacja pozarządowa, stawiająca sobie za cel upamiętnienie ofiar zbrodni katyńskiej i pielęgnowanie pamięci o polskich ofiarach komunizmu w ZSRR. Federacja Rodzin Katyńskich – polska organizacja pozarządowa, skupiająca działaczy Rodzin Katyńskich z terenu całego kraju, stawiająca sobie za cel upamiętnienie ofiar zbrodni katyńskiej i pielęgnowanie pamięci o polskich ofiarach komunizmu w ZSRR. Powołana 3 grudnia 1992 z inicjatywy Bożeny Łojek.

    Stowarzyszenie Memoriał (ros. Общество Мемориал) – międzynarodowe stowarzyszenie powstałe formalnie 26–28 stycznia 1989 roku, zajmujące się badaniami historycznymi i propagowaniem wiedzy o ofiarach represji radzieckich, w tym w okresie stalinowskim, a także ochroną praw człowieka w krajach byłego ZSRR. W 2004 nagrodzone nagrodą Right Livelihood Award, w 2008 Medalem Dnia Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej, w 2009 Nagrodą Sacharowa, w 2010 Odznaką honorową "Za Zasługi dla Ochrony Praw Człowieka", a w 2012 roku nagrodą Kustosza Pamięci Narodowej. Niezależny Komitet Historyczny Badania Zbrodni Katyńskiej (NKHBZK) – polska organizacja społeczna stawiająca sobie za cel prowadzenie badań historycznych nad zbrodnią katyńską.

    Marek Tarczyński (ur. 2 listopada 1938 w Toruniu) – polski historyk wojskowości, pułkownik Wojska Polskiego w stanie spoczynku, doktor nauk historycznych, wieloletni redaktor naczelny "Wojskowego Przeglądu Historycznego", współzałożyciel Niezależnego Komitetu Historycznego Badania Zbrodni Katyńskiej i Polskiej Fundacji Katyńskiej.

    Stanisław Maria Jankowski (ur. 9 grudnia 1945 w Krakowie) – polski publicysta, dziennikarz i pisarz, jeden ze współzałożycieli Niezależnego Komitetu Historycznego Badania Zbrodni Katyńskiej.

    Dolinka Katyńska w Warszawie – najważniejsze miejsce upamiętnienia ofiar zbrodni katyńskiej w Warszawie, położone na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. W Dolince Katyńskiej znajdują się dwa pomniki w postaci krzyży, oficjalnie odsłonięte 31 lipca 1995 roku. Są to tzw. pomnik społeczny, który ustawiano w Dolince Katyńskiej dwukrotnie (po raz pierwszy w 1981 roku i po raz drugi w 1995 roku), oraz tzw. pomnik rządowy, wzniesiony w 1985 roku, pierwotnie z innymi napisami. Louis Theobald Dillon FitzGibbon (ur. 6 stycznia 1925 w Londynie, zm. 31 stycznia 2003) – brytyjski pisarz, autor książek o zbrodni katyńskiej. W swoich publikacjach wskazywał na odpowiedzialność Związku Radzieckiego za mord na polskich oficerach i odegrał dużą rolę w ujawnianiu prawdy o zbrodni katyńskiej na Zachodzie. Jeden z inicjatorów budowy Pomnika Katyńskiego w Londynie, odsłoniętego w 1976 roku, honorowy sekretarz komitetu jego budowy (ang. Katyn Memorial Fund) i współtwórca projektu architektonicznego (wraz z hr. Stefanem Zamoyskim). Pisał m.in. o różnych metodach fałszowania i zatajania prawdy o zbrodni katyńskiej przez ZSRR. Był również autorem książek o problemach Afryki, w tym zwłaszcza Somalii.

    Krzyż Katyński w Wadowicach odsłonięto na Placu "Solidarności" w Wadowicach 22 kwietnia 2010 roku dla upamiętnienia ofiar zbrodni katyńskiej dokonanej na osobach związanych z ziemią wadowicką w związku z obchodami obchodami 70. rocznicy zbrodni. Na pomniku umieszczono listę tych osób w porządku alfabetycznym (250 nazwisk), która została stworzona w oparciu o tzw. Listę Wadowicką. Lista ta będzie uzupełniana o dalsze nazwiska (szacuje się, że będzie to dodatkowo ok. 30 osób) w miarę kompletowania Listy Wadowickiej. Komitet Opieki Nad Miejscami Zbrodni Komunizmu (KONMZK) - polska pozarządowa organizacja społeczno-kulturalna, wpisana do rejestru stowarzyszeń 13 marca 2003. Do głównych celów i zadań Stowarzyszenia należy opieka nad miejscami zbrodni komunistycznych, np. zbrodni katyńskiej.

    Pomnik Męczenników Katynia w Tatabánya (węg. Katyńi Mártírok Emlékoszlopa Tatabányán) – obelisk upamiętniający ofiary zbrodni katyńskiej oraz katastrofy polskiego samolotu Tu-154 w Smoleńsku znajdujący się w mieście Tatabánya na Węgrzech, ufundowany przez lokalną społeczność. Instytut Katyński – polska organizacja pozarządowa stawiająca sobie za cel upamiętnienie ofiar zbrodni katyńskiej.

    Obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej – przeprowadzone w 2010 roku (w niektórych wypadkach również na początku 2011 roku) uroczyste obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej dokonanej w 1940 roku przez radziecką policję polityczną NKWD na polskich jeńcach wojennych i więźniach na podstawie decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 roku. Wiele uroczystości rocznicowych odbywających się po 10 kwietnia 2010 roku łączyło się z oddaniem hołdu ofiarom katastrofy polskiego Tu-154 w Smoleńsku. Edward Alfons Gąsiewicz (urodzony 6 listopada 1898 w Warszawie, zmarł 1940 w Lesie katyńskim) – oficer Wojska Polskiego, jedna z ofiar zbrodni katyńskiej.


    Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej – polskie święto obchodzone co roku 13 kwietnia, uchwalone 14 listopada 2007 roku poprzez aklamację Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej w celu oddania hołdu ofiarom zbrodni katyńskiej.

    Dodano: 10.06.2010. 21:18  


    Najnowsze