Magnetyczny rezonans jądrowy - przełom w badaniach leków :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

IX Sympozjum "Analiza Chemiczna w Ochronie Zabytków" w Warszawie

Prof. Marciniec autorem "Biblii hydrosiliowania"

Michael Hanlon: "10 pytań, na które nauka nie znalazła (jeszcze) odpowiedzi" - recenzja

10 najważniejszych odkryć naukowych roku 2009 według "Science"

Nanorurki węglowe są obiecującym, "inteligentnym" materiałem do naprawy mózgu

Wkrótce polskie obchody "Światowego Tygodnia Mózgu"

Magnetyczny rezonans jądrowy to najlepsza z dostępnych obecnie metod analitycznych - szybka, dokładna i uniwersalna; jej jedyna wada to wysoki koszt aparatury, której w Polsce wciąż jest za mało - uważa prof. Iwona Wawer z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

4 sierpnia odbyła się w Warszawie kolejna konferencja w ramach ogólnopolskiej kampanii "Lek bezpieczny", zorganizowana przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

Zjawisko magnetycznego rezonansu jądrowego (ang. Nuclear Magnetic Resonance, NMR) odkryto w 1945 roku. Próbki, umieszczone w bardzo silnym polu magnetycznym, najlepiej wytwarzanym przez nadprzewodzący, chłodzony helem elektromagnes, są poddawane działaniu fal radiowych, a obecne w próbkach atomy drgają w charakterystyczny, dający się rejestrować sposób.

"NMR jako pierwsi zainteresowali się fizycy - mówiła prof. Wawer. - Później znalazł zastosowanie w chemii - umożliwiał identyfikację atomów wodoru i węgla w cząsteczkach organicznych, a tym samym poznanie struktury związku".

Metoda okazała się bardzo przydatna dla farmaceutów. Została powszechnie zaakceptowana do identyfikacji leków, szczepionek oraz potwierdzania ich czystości. Analiza metodą NMR jest równie dokładna i precyzyjna jak standardowa chromatografia, tyle że nie jest potrzebna obróbka chemiczna ani wzorce. Inna wersja metody NMR - MAS - umożliwia wykonanie analizy próbek, na przykład tabletek, w stanie stałym.

"NMR daje tak wiele informacji o składzie próbki, że w przypadku analiz medycznych jeszcze nie wszystko - mimo stosowania metod sztucznej inteligencji - można zinterpretować. Widma NMR płynów ustrojowych (moczu, plazmy krwi, surowicy, płynu nasiennego) są bardzo złożone, ale charakterystyczne dla stanu pacjenta. Wraz z gromadzeniem danych dotyczących próbek pojawią się nowe sposoby wczesnego wykrywania chorób" - mówiła prof. Wawer.

Jak czuła jest metoda NMR, świadczą przeprowadzone przez nią badania leków homeopatycznych, które w procesie produkcyjnym są silnie wytrząsane. Podczas tych wstrząsów w roztworze zwiększa się zawartość powietrza i rozpuszczonego szkła z naczynia.

Wykorzystując sygnał rezonansowy wody, można uzyskać przekroje i trójwymiarowe rekonstrukcje ludzkiego ciała (ang. Magnetic Resonance Imaging, MRI), co stało się cennym narzędziem w diagnostyce medycznej. Można nawet śledzić obecność związków chemicznych w mózgu i jego aktywność. Komputerowa analiza położenia i intensywności charakterystycznych sygnałów w widmie pozwala na jednoczesną ocenę wielu parametrów i daje obraz metabolizmu w organizmie (metabolomika).

Skanery do funkcjonalnego MRI pozwalają badać aktywność mózgu na przykład u zakochanych czy osób pytanych o sprawy związane z religią. Pojawiły się głosy, by wykorzystywać funkcjonalny rezonans magnetyczny jako wykrywacz kłamstw, ale naukowcy są temu przeciwni.

Jak zaznaczyła prof. Wawer, mimo swej niezwykłej przydatności rezonans magnetyczny wciąż jest w Polsce za mało rozpowszechniony. Kosztujący kilkaset tysięcy euro sprzęt powinien się znaleźć w każdym polskim ośrodku akademickim - samo badanie jest stosunkowo tanie, zaś korzyści dla zdrowia pacjentów, nauki, gospodarki, a nawet wymiaru sprawiedliwości - trudne do przecenienia. "W kraju mamy znakomitych fachowców, co gwarantuje, że aparatura nie będzie stała bezczynnie" - mówiła Wawer.

Wśród zaprezentowanych na konferencji przykładów zastosowań było między innymi zidentyfikowanie w Narodowym Instytucie Leków podejrzanych preparatów masowo importowanych z Chin przez pewną Polkę (toksyczny środek odchudzający - sibutramina) czy głośna w roku 2006 sprawa Corhydronu. Prof. Wawer przypomniała, że partia ampułek sprzedana jako ten lek zawierała bardzo podobnie wyglądający biały proszek - niebezpieczną sukcynylocholinę. By to odkryć, wystarczyła krótka analiza NMR.

Do kierowanego przez prof. Wawer Zakładu Chemii Fizycznej zgłosił się pewien producent proszku do prania - w dostarczanym mu fosforanowym granulacie były czarne ziarenka. Jak wykazało badanie NMR, był to rzepak. Przewoźnika skusił dodatkowy zarobek - w wolnych chwilach woził cysterną rzepak, a nie chciało mu się jej czyścić po rozładunku. PMW

PAP - Nauka w Polsce

abe/ gma/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Skróty literowe w technikach NMR (ang. Nuclear Magnetic Resonance) są stosowane zamiast nazw wielu technik eksperymentalnych magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR). Poniżej lista większości skrótów z wyjaśnieniem ich znaczenia. pełny tekst

W technikach magnetycznego rezonansu jądrowego (ang. Nuclear Magnetic Resonance, NMR) są stosowane skrótowce zamiast pełnych nazw wielu technik eksperymentalnych. Poniżej lista większości skrótowców z wyjaśnieniem ich znaczenia. pełny tekst

Skróty literowe w technikach NMR (ang. Nuclear Magnetic Resonance) są stosowane zamiast nazw wielu technik eksperymentalnych magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR). Poniżej lista większości skrótów z wyjaśnieniem ich znaczenia. pełny tekst

Nuroobrazowanie metody umożliwiające obrazowanie struktury i funkcji mózgu. Metody neuroobrazowania pozwalają na obserwację czynności mózgu podczas przeprowadzania wybranych procesów, np. odliczania co 3, zapamiętywania twarzy, poruszania palcem wskazującym, czytania słów, itd. Neuroobrazowanie umożliwia lokalizację obszarów funkcjonalnych mózgu, odpowiednich dla danych procesów. Istotną sprawą jest to, aby w eksperymencie z wykorzystaniem neuroobrazownia dobrać odpowiednio warunek kontrolny dla wybranego warunku eksperymentalnego (zadania wykonywanego przez osobę badaną). Do badań tego typu można stosować funkcjonalny magnetyczny rezonans jądrowy. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".