Marecki: Nobel z fizyki przyznany odważnie za młode odkrycie :: Artykuły / Polski Serwis Naukowy

Polecamy również:

"Najszybsze obiekty we Wszechświecie" - wykład w warszawskim CAMK

O ekspansji Wszechświata podczas warszawskich "Spotkań z astronomią"

Prof. Sołtan o Noblu za potwierdzenie ekspansji Wszechświata

"Kosmos - Tajemnice Wszechświata" - nowe czasopismo dla miłośników astronomii

Prof. Lewandowski: Nobel za badania tempa ekspansji Wszechświata

Demiański: Nobliści otwierają nowy etap w badaniach Wszechświata

Komisja Noblowska podjęła odważną decyzję, przyznając nagrodę z fizyki za przełomowe, ale dość młode odkrycie, dotyczące przyspieszającej ekspansji Wszechświata - powiedział PAP ekspert od astronomii pozagalaktycznej, dr hab. Andrzej Marecki.

Laureatami tegorocznej Nagrody Nobla z fizyki zostali Amerykanin Saul Perlmutter oraz Brian P. Schmidt z Australii i Adam G. Riess z USA.

"To bardzo odważna decyzja, że zdecydowano się na przyznanie nagrody tak młodym ludziom za tak niedawne odkrycie" - skomentował decyzję Komitetu Noblowskiego dr hab. Andrzej Marecki z Centrum Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Dodał, że zwykle na Nagrodę Nobla trzeba czekać całe swoje naukowe życie.

"Zasługą grupy Perlmuttera jest opracowanie metody wyznaczania bardzo ogromnych odległość we Wszechświecie w oparciu o zachowanie się supernowych i przy użyciu tej metody, stwierdzenia że ekspansja Wszechświata przyspiesza" - powiedział PAP dr hab. Andrzej Marecki.

Astronom wyjaśnił, że o ekspansji Wszechświata wiadomo od czasu Edwina Hubble'a, a więc od lat 20. ub. wieku. Jednak aż do przełomu XX i XXI wieku sądzono, że ta ekspansja powinna spowalniać - naukowcom wydawało się, że rozszerzanie się Wszechświata powinno się kiedyś skończyć, a nawet uważano, że kiedyś Wszechświat znowu zacznie się zagęszczać.

"Tymczasem grupa Perlmuttera odkryła, że ekspansja Wszechświata przyspiesza. To odkryto metodą supernowych" - powiedział Marecki i wyjaśnił, że wyznaczanie ogromnych odległości we Wszechświecie było dużym problemem w kosmologii i astronomii.

Naukowiec z UMK wyjaśnił, że pewien rodzaj gwiazd - supernowe - kończy swoje życie eksplodując. Podczas takiego wybuchu supernowe emitują pewną stałą wartość energii. Obserwując błyski wybuchających supernowych naukowcy są w stanie obliczyć odległość do tych gwiazd i wyznaczać bardzo wielkie odległości we Wszechświecie.

Problem był jednak w tym, że wybuchy supernowych obserwowane były wtedy przez uczonych na tyle rzadko, że obliczenia ich odległości tych wydarzeń dotyczyły przypadkowych punktów we Wszechświecie.

Nobliści opracowali metodę masowego szukania supernowych w wielu galaktykach i dzięki temu mogli wyznaczać odległości do wielu miejsc we Wszechświecie.

"Metoda masowego odkrywania supernowych Perlmuttera i współpracowników pozwoliła tak zagęścić siatkę pomiarów i zwiększyć liczbę danych tak, że można było w sposób pewny potwierdzić przyspieszającą ekspansję Wszechświata" - powiedział Marecki.

"Nobliści unowocześnili technikę obserwacji galaktyk w taki sposób, że supernowe można było obserwować masowo, zrobić z tego przemysł. To jest postęp, wielki przełom technologiczny" - zaznaczył ekspert z UMK.

Na skutek odkryć tegorocznych noblistów ustalono, że musi istnieć dodatkowa siła - nazwano ją ciemną energią - która powoduje ekspansję Wszechświata. "Uczciwie należy powiedzieć, że nie wiemy, czym jest ciemna energia. Wiemy tylko, że jest i to ona powoduje napędzanie się Wszechświata" - powiedział dr. hab. Marecki.

PAP - Nauka w Polsce

lt/ tot/ jra/bsz

komentuj publikację

Czy wiesz że...?

wersja BETA

Wielki Projekt - książka popularnonaukowa autorstwa Stephena Hawkinga i Leonarda Mlodinowa. Jest to druga ich wspólna książka po "Jeszcze krótszej historii czasu". Autorzy wskazują, że być może nie uda się stworzyć teorii unifikującą oddziaływania podstawowe i przedstawiają historię rozwoju wiedzy o wszechświecie oraz M-teorię. Wywołała sensację z powodu stwierdzenia, iż przywoływanie Boga nie jest konieczne, by wyjaśnić pochodzenie wszechświata, a Wielki Wybuch jest efektem tylko i wyłącznie praw fizyki. Odpowiadając na krytykę wywołaną tym stwierdzeniem Hawking powiedział "Nie da się udowodnić, że Boga nie ma, ale nauka uczyniła go niepotrzebnym". pełny tekst

Lista supernowych zawierająca wszystkie obiekty zakwalifikowane jako supernowe. Lista jest uzupełniana w kolejności potwierdzonych supernowych zaobserwowanych w danym roku kalendarzowym. Supernowe otrzymują swoje nazwy według zasady SN (supernowa), rok obserwacji, kolejne litery alfabetu zgodnie z kolejnością na liście. Pierwsze 26 supernowych w danym roku otrzymuje nazwy zapisywane z wielkimi literami (A, B, C do Z), następne supernowe zapisywane są już dwiema małymi literami (aa, ab, ac ... az, ba, bb, bc ... bz itd.) pełny tekst

Wielki Kolaps (inne nazwy: Wielka Zapaść, Wielki Kres i Wielki Krach, Wielki Skurcz, z ang. Big Crunch) to jedna z hipotez kosmologicznych opisujących koniec istnienia Wszechświata. Zakłada on, że proces rozszerzania Wszechświata nie będzie przebiegać wiecznie. W pewnym momencie, pod wpływem grawitacji jego rozszerzanie się ustanie i rozpocznie się proces do niego odwrotny "kurczenie się Wszechświata". Przebieg kurczenia się Wszechświata, zgodnie z hipotezą Wielkiego Kolapsu, podzielić będzie można na etapy: pełny tekst

Wielki Kolaps (inne nazwy: Wielka Zapaść, Wielki Kres i Wielki Krach, Wielki Skurcz, z ang. Big Crunch) - jedna z hipotez kosmologicznych opisujących koniec istnienia Wszechświata. Zakłada on, że proces rozszerzania Wszechświata nie będzie przebiegać wiecznie. W pewnym momencie, pod wpływem grawitacji jego rozszerzanie się ustanie i rozpocznie się proces do niego odwrotny "kurczenie się Wszechświata". Przebieg kurczenia się Wszechświata, zgodnie z hipotezą Wielkiego Kolapsu, podzielić będzie można na etapy: pełny tekst

Stała kosmologiczna jest to człon, który można dodać do równania pola w ogólnej teorii względności Einsteina. Jest ona niezależna od czasu i przestrzeni. Stałą tę wprowadził Einstein, który był przekonany o statycznym Wszechświecie (zobacz też: model kosmologiczny). Jednakże odkrycie rozszerzającego się Wszechświata kwestionowało wprowadzenie tej stałej, jak również w samej konstrukcji teorii względności taki dodatek był sztuczny. Sam Einstein wprowadzenie tej stałej nazwał największą pomyłką swojego życia. pełny tekst

Moduł "Czy wiesz że...?" (wersja testowa, beta): definicje/pojęcia wygenerowane w obrębie tego modułu pochodzą z Wikipedii i udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Dostęp do pełnej wersji każdego hasła (oraz dokładnch informacji na temat licencji, autora oraz edycji) możliwy jest po kliknięciu w odnośnik opisany jako "pełny tekst".