• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 10 największych wydarzeń w polskiej medycynie w 2011 roku

    31.12.2011. 00:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Wszczepienie zastawki serca nowej generacji, testy na raka w postaci chipa DNA oraz rekonstrukcja krtani u chorego na raka to jedne z największych wydarzeń polskiej medycyny w 2011 r.

    Wszczepienie zastawki serca nowej generacji

    Większość zastawek biologicznych serca trzeba wymienić najpóźniej po 15-20 latach, ale zdarza się, że u niektórych chorych przestaje funkcjonować nawet po 5 latach. Zastawka aortalna nowej generacji, którą w marcu wszczepili polscy kardiochirurdzy powinna wytrzymać nawet 40 lat. To wystarczająca długo, by u chorych w średnim wieku nie trzeba było jej wymieniać nawet do końca życia. Specjaliści Kliniki Kardiochirurgii Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie pod kierunkiem prof. Kazimierza Suwalskiego wszczepili ją 58-letniej pacjentce z mocno już zniszczoną i zwapniałą własną zastawką, dla której była to operacja ratująca życie.

    Operacje wykonano metodą mało inwazyjną, czyli poprzez niewielkie przecięcie mostka, o długości zaledwie 10 cm (podczas tradycyjnego zabiegu wszczepiania zastawki aortalnej rozcięcia mostka jest nawet kilkakrotnie dłuższe). Nowa zastawka jest budową zbliżona do ludzkiej zastawki serca. Ma też różne rozmiary, tak by można było ją dopasować do indywidualnego pacjenta. Wykonano z wytrzymałego wołowego worka osierdziowego, osadzonego na ramie z tytanu. Od 2012 r. powinna być dostępna Polsce dla większej grupy chorych.

    Polskie testy genetyczne na raka

    W genetyce nowotworów dotychczas prym wiedli specjaliści Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie z prof. Janem Lubińskim na czele. Teraz dołączyli do nich badacze Inno Gene, polskiej spółki biotechnologicznej. Wspólnie z naukowcami Wielkopolskiego Centrum Onkologii w Poznaniu opracowali nowej generacji testy genetyczne wykazujące większą podatność na raka jelita grubego i prostaty.

    Jacek Wojciechowicz, biotechnolog firmy, twierdzi, że są to jedyne takie testy na świecie, w postaci chipa DNA, umożliwiające równoczesną ocenę setek fragmentów DNA i występujących w nich mutacji genetycznych w jednym badaniu. Testy mają postać płytki szklanej, na której umieszczone są sondy molekularne wykrywające mutacje genetyczne.

    Ich wyjątkowość polega na tym, że obejmują analizą 169 mutacji genetycznych odpowiedzialnych za proces nowotworowy i dają wynik w ciągu zaledwie dwóch dni. Żaden inny test dostępny w Polsce i innych krajach nie ma tak dużego zakresu badania. Polskimi testami interesują się amerykańskie spółki, które chcą je wprowadzić na rynek w USA.

    Rekonstrukcja krtani u chorego na nowotwór

    Operacja usunięcia nowotworu i odtworzenia połowy krtani pozwoliła pochodzącemu z Turzy Śląskiej ponad 60-letniemu mężczyźnie normalnie mówić i oddychać. Wcześniej chorzy w jego sytuacji byli skazani na oddychanie do końca życia przez rurkę tracheostomijną i nie mogli mówić lub używali do tego tzw. sztucznej krtani.

    W marcu pierwszą tego rodzaju operacją w Polsce przeprowadzili chirurdzy z Centrum Onkologii w Gliwicach. Podczas 9-godzinnego zabiegu lekarze najpierw usunęli nowotwór wraz z prawą częścią krtani i przyległymi węzłami chłonnymi. Potem odtworzyli ten organ z własnych tkanek pacjenta, pobranych i spreparowanych w czasie tej samej operacji - chrząstki żebra, płata powięzi ze skroni oraz śluzówki policzka.

    Na świecie ta metoda jest stosowana zaledwie od 2-3 lat - powiedział PAP prof. Adam Maciejewski, jedyny Polak, który jest członkiem Amerykańskiego Towarzystwa Chirurgii Rekonstrukcyjnej i Mikronaczyniowej. Dodał, że po tej operacji ryzyko nawrotu choroby jest takie samo, ale krtań jest normalna, co jest ogromną korzyścią.

    Podobna operacja została już przeprowadzona w 1974 r. w łódzkiej klinice laryngologicznej. Prof. J. Bożydar Latkowski z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi twierdzi, że do rekonstrukcji krtani chorego użyto wtedy chrząstki z przegrody nosa.

    Przeszczep wątroby u pacjenta z wirusem HIV

    Przeszczepy wątroby w Polsce wykonywane są od 1987 r. Pierwszą taką operację przeprowadził prof. Stanisław Zieliński z ówczesnej Kliniki Akademii Medycznej w Szczecinie. Dopiero po 14 latach w sierpniu 2011 r. polscy transplantolodzy zdecydowali się na przeszczepienie tego narządu u 20-letniego mężczyzny z wirusem HIV.

    Pionierski w naszym kraju zabieg przeprowadzili chirurdzy z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, najbardziej doświadczeni w przeszczepach wątroby. Chory miał już tak zniszczoną wątrobę, że transplantacja był dla niego ostatnią szansą przeżycia.

    Powodem niewydolności wątroby było przewlekłe zakażenie wirusowym zapaleniem wątroby typu B. Pacjent musiał też zażywać obciążające wątrobę leki przeciwko wirusowi HIV. Był w śpiączce wątrobowej, lecz po transplantacji odzyskał przytomność.

    Ponownie mógł być leczony lekami retrowirusowymi, dzięki którym drastycznie zmniejszyła się u niego tzw. wiremia, czyli obecność wykrywalnych cząstek wirusów we krwi - powiedział w rozmowie z PAP prof. Marek Krawczyk, kierownik Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby.

    Nowatorski zabieg leczenia nerwicy natręctw

    Głęboką stymulację mózgu wykorzystywano już do leczenia pacjentów z chorobą Parkinsona, dystonią, mózgowym porażeniem dziecięcym i ciężkimi postaciami bólów neuropatycznych. W czerwcu prof. Marek Harat z Kliniki Neurochirurgii 10. Wojskowego Szpitala Klinicznego w Bydgoszczy po raz pierwszy zastosował ją w Polsce u pacjentki z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi (nerwicy natręctw).

    Operacja polegała na wszczepieniu elektrod do jądra półleżącego mózgu. Aparat wysyła do nich niewielki prąd, który blokuje powstające w tym ośrodku patologiczne pobudzenia (wywołujące obsesje, przymus wykonywania niektórych czynniki, np. ciągłego mycia rąk, a także lęk i obniżenie nastroju). Pacjentka w zależności od potrzeb sama może włączać i wyłączać stymulator.

    Głęboka stymulacja mózgu w leczeniu padaczki

    W listopadzie podobną operację, tym razem w leczeniu lekoopornej padaczki, przeprowadzili specjaliści Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie pod kierunkiem dra Pawła Naumana. Głęboką stymulacja mózgu zastosowano u cierpiącej na to schorzenie 35-letniej pacjentki.

    Podczas operacji wszczepienia aparatu warszawscy neurochirurdzy wykorzystali obrazowanie mózgu pacjenta. Pomaga ono zlokalizować miejsce, które ma być stymulowane, oraz usytuować cienkie elektrody, którymi doprowadzane są impulsy elektryczne.

    Spośród 300 tys. chorych na epilepsję w Polsce, prawie 30 proc. cierpi na chorobę lekooporną. Jeśli leki im nie pomagają, można zastosować operację usunięcia ogniska choroby w mózgu lub stymulację nerwu błędnego. Ale są chorzy, którym nie pomaga żadna z tych metod, wtedy można rozważyć zastosowanie głębokiej stymulacji mózgu.

    Nowe możliwości leczenia raka

    Nowatorskie szczepionki przeciwnowotworowe i inne rodzaje terapii genowej, w których zamiast DNA będzie wykorzystywane mRNA, czyli genetyczny przepis na białko, mogą wkrótce powstać dzięki wynalazkowi naukowców z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (FUW).

    Polskim chemikom, we współpracy z badaczami z Louisiana State University, udało się tak zmodyfikować kwas rybonukleinowy mRNA - będący w komórkach matrycą do produkcji białek - że trzykrotnie wydłużyła się jego trwałość, a wydajność syntezy białek z jego udziałem wzrosła pięciokrotnie.

    Dzięki temu możliwe stanie się wykorzystanie mRNA w przeciwnowotworowych szczepionkach lub terapiach genowych, które będą bezpieczniejsze i skuteczniejsze niż obecnie testowane. "Dajemy biologom uniwersalne narzędzie, które umożliwia opracowanie skutecznych szczepionek przeciwko każdej chorobie nowotworowej" - powiedział PAP dr Jacek Jemielity z Zakładu Biofizyki FUW.

    Unikatowa operacja stawu biodrowego

    To była operacja unikatowa w skali światowej. Przeprowadzili ją ortopedzi Uniwersyteckiego Szpitala Dziecięcego w Krakowie, który naprawili biodro trzyletniego Wojtka. Chłopiec był w stanie krytycznym po tym jak wpadł pod autobus i miał stłuczoną głowę oraz płuca, zwichnięty prawy staw biodrowy oraz złamaną miednicę z przemieszczeniem o kilka centymetrów kości miednicy.

    Dr hab. Jerzy Sułko, ortopeda i traumatolog, zdecydował się na operację, choć nie było żadnych opisów jak to zrobić (odnotowano jedynie cztery inne skomplikowane przypadki operacyjnego leczenia złamań u dzieci). Nawiercił kość biodrową chłopca w trzech miejscach i grubym podwójnym szwem przymocowałem ją do część chrzęstnej talerza biodrowego (z cienka blaszka kostną). Kość miednicy się zrosła.

    Komputer uruchamiany myślą

    Wózek inwalidzki, który można prowadzić za pomocą myśli, telefon komórkowy dobierający piosenkę odpowiednią do naszego nastroju - takie możliwości zapewni aplikacja NeurON, opracowana przez młodych naukowców z Politechniki Gdańskiej.

    Osobom z bezwładnością ruchową umożliwi ona sterowanie za pomocą myśli wózkiem inwalidzkim lub swobodne obsługiwanie komputera. Wystarczy na głowę założyć opaskę z odpowiednimi czujnikami rozpoznającymi fale mózgowych, podobnie jak elektroencefalograf. Jest ona w stanie wychwytywać zarówno proste myśli, typu "obróć coś", "przekrój", "zmień", jak i mimikę twarzy - mrugnięcie okiem lewym czy prawym oraz proste emocje.

    Opaska rozszerzona o specjalne okulary umożliwi postrzeganie nałożonych przez komputer trójwymiarowych obiektów. Wynalazek zdobył II nagrodę w europejskim konkursie Intel Challenge. Pełna jego aplikacja ma być gotowa w połowie 2012 r.

    Matryca dla niewidomych

    Niewidomy może poczuć kolor i kształt. To zasługa matrycy termicznej zbudowanej przez naukowców z Krakowa. Dzięki niej figury geometryczne nabiorą określonej temperatury i staną się odczuwalne dla osób niewidzących.

    "Jesteśmy pionierami w tej dziedzinie. Czegoś takiego na świecie jeszcze nie było" - zapewnił w rozmowie z PAP prof. Andrzej Kos z krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej. Matryca przypomina skrzynkę wielkości kartki papieru i grubości 5-6 cm. Ma gładką powierzchnię, co odróżnia ją od aparatów do odczytywania alfabetu Braille'a.

    Urządzenie przygotowano przede wszystkim do celów dydaktycznych. Nauczyciel rysuje jakiś przedmiot na ekranie komputera, a wykonany przez niego ruch myszą jest zamieniany na odpowiedni kształt. Obrazek z ekranu zostanie przełożony na punkty termiczne umieszczone na matrycy. W ten sposób wszystko, co nauczyciel narysuje na ekranie zostanie w sposób termiczny odzwierciedlone na matrycy.

    Matryca ma umożliwić wyjaśnienie osobom niewidomym trudnych do wyobrażenia zjawisk, takich jak przemieszczająca się fala.

    PAP - Nauka w Polsce, Zbigniew Wojtasiński

    zbw/ tot/ agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Operacja metodą Bentalla (ang. Bentall procedure) – zabieg kardiochirurgiczny obejmujący zamianę zastawki aorty, części wstępującej aorty oraz opuszki aorty pacjenta i wszczepienia na to miejsce mechanicznej lub biologicznej zastawki aortalnej wraz z protezą aorty wstępującej, do której doprowadzane są chirurgicznie ujścia naczyń wieńcowych. Metoda jest stosowana w leczeniu patologicznych zmian zastawki aortalnej i aorty wstępującej, w tym zmian powodowanych Zespołem Marfana. Pierwszy opis metody dokonali brytyjscy kardiochirurdzy Hugh Bentall i Antony De Bono w 1968. Zabieg wymaga przecięcia mostka w linii pośrodkowej ciała (sternotomia pośrodkowa) i wykonywany jest w krążeniu pozaustrojowym. Po zabiegu pacjent podlega rehabilitacji. Głęboka stymulacja mózgu (ang. deep brain stimulation - DBS) – chirurgiczna metoda leczenia, polegająca na implantacji urządzenia zwanego rozrusznikiem mózgu, które wysyła impulsy elektryczne do określonej części mózgu. Operacja Norwooda to operacja serca, która po raz pierwszy została pomyślnie przeprowadzona przez Norwooda i jego współpracowników. Operację tę stosuje się w przypadku leczenia zespołu niedorozwoju lewej części serca, atrezji zastawki dwudzielnej lub innych wad serca o typie pojedynczej komory.

    Krioablacja - nieinwazyjny zabieg chirurgiczny, który polega na wprowadzeniu w ciało pacjenta specjalnej elektrody w postaci cewnika. Końcówka cewnika jest precyzyjnie sterowana, a jej ruchy są śledzone przez lekarza na monitorze. Końcówka cewnika wybiórczo zamraża i niszczy niewielkie ogniska komórek odpowiedzialnych za dane schorzenie przy czym nie narusza sąsiadujących zdrowych tkanek. Sposób osiągnięcia niskiej temperatury jest podobny jak w osiąganiu jej w sprzęcie chłodniczym używanym w domu. Przez cewnik przepływa pod ciśnieniem mieszanina gazów, która ulega rozprężeniu w końcu cewnika wywołując temperaturę rzędu minus 70 °C. Zabieg ten jest uznawany za bezpieczniejszy w przeciwieństwie do nieodwracalnej w skutkach termoablacji. Przy użyciu krioablacji lekarz, zanim definitywnie zmrozi wybraną tkankę może ją schłodzić aby wpierw uzyskać stan hibernacji w celu sprawdzenia czy przynosi to pożądany skutek. Po kilku sekundach zahibernowana tkanka ulega bez szkody rozmrożeniu. Operacja krioablacji w Polsce została przeprowadzona po raz pierwszy w Klinice Kardiochirurgii i Chorób Wewnętrznych Szpitala Uniwersyteckiego w Bydgoszczy u pacjenta cierpiącego na ciężką arytmię serca. Przezcewnikowe wszczepienie zastawki aortalnej, przezskórne wszczepienie/implantacja zastawki aortalnej (ang. Percutaneous aortic valve implantation, Transcatheter Aortic Valve Implantation, TAVI) – zabieg stosowany w przypadku ciężkiego zwężenia zastawki aortalnej lub ciężkiej niedomykalnośći zastawki aortalnej. W przypadku klasycznego, chirurgicznego zabiegu na zastawce aortalnej usuwa się zastawkę aortalną i wszczepia protezę. W przypadku TAVI najpierw poszerza się zwężoną zastawkę przy użyciu balonu, a następnie przy użyciu zestawów bazujących na cewnikach implantuje się protezę zastawki. Zwapniała zastawka własna pacjenta pozostaje jednak na miejscu, stąd nazwa "wymiana" nie jest właściwa.

    Neurostymulator (ang. neurostimulator) – jest zasilanym przez baterię urządzeniem zaprojektowanym w celu elektrycznej stymulacji mózgu. Neurostymulatory są integralną częścią chirurgicznie wszczepianych układów takich jak urządzenie do głębokiej stymulacji mózgu (DBS) czy urządzenie do stymulacji nerwu błędnego (VNS), wykorzystywanych w leczeniu chorób układu nerwowego. Marek Antoni Pertkiewicz (zm. 5 grudnia 2013) – polski lekarz, specjalista w zakresie chirurgii ogólnej, doktor habilitowany nauk medycznych w zakresie medycyny, twórca polskiej szkoły żywienia pozajelitowego, oganizator i wieloletni kierownik Oddziału Klinicznego Żywienia i Chirurgii Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego im prof. W. Orłowskiego Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie, kierownik Kliniki Chirurgii Ogólnej i Żywienia Klinicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego (WUM), prezes Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego i Dojelitowego

    Wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) – choroba zakaźna spowodowana przez wirusa zapalenia wątroby typu C zajmująca głównie wątrobę. WZW C często przebiega bezobjawowo, ale jego przewlekła postać może prowadzić do marskości wątroby. W niektórych przypadkach osoby chore na marskość wątroby cierpią także z powodu niewydolności wątroby, raka wątroby, a także żylaków przełyku i żołądka. DNAR (DNR; ang. Do Not (Attempt) Resuscitat(ion)) – deklaracja podpisywana przez pacjenta przed operacją w przypadku jego prośby o niepodejmowaniu przez lekarzy resuscytacji w momencie zatrzymania u niego krążenia krwi lub oddechu. W przypadku podpisania DNAR reanimacja nie jest podejmowana. Pacjenci decydują się na podpisanie deklaracji zazwyczaj przed ryzykowną operacją, która grozi śmiercią mózgu, śpiączką itp.

    Operacja Mosaic – seria dwóch atmosferycznych testów nuklearnych przeprowadzonych przez Wielką Brytanię na archipelagu wysp Montebello położonych u północno-zachodnich wybrzeży Australii. Testy zostały przeprowadzone w maju i czerwcu 1956 roku. Operacja Mosaic została wcześniej poprzedzona testami prowadzonymi w trakcie dwóch innych operacji: Totem (1953) i Buffalo (1956), które odbyły się w stanie Australia Południowa. W trakcie drugiej próby nuklearnej siła ładunku wyniosła 98 kt, i była to największa siła ładunku testowego w trakcie prób prowadzonych na terytorium Australii.

    Laryngofissura - pionowe rozcięcie krtani umożliwiające dostęp do wnętrza krtani. Jest to etap w laryngektomiach częściowych z dojścia zewnętrznego. Technika polega na rozcięciu specjalną małą piłką tarczową chrząstki tarczowatej. Jest to więc de facto thyreotomia. Pierwszy raz została wykonana przez amerykańskiego chirurga Gurdona Bucka w 1851 roku. U ludzi w wieku starszym laryngofisura może sprawiać drobne trudności ze względu na skostnienie chrząstek krtani. Po zakończeniu operacji wewnątrzkrtaniowej krtań (laryngofisurę) zamyka się specjalnymi szwami wchłanialnymi.

    Operacja Hannibal była niemiecką militarną operacją, mającą na celu ewakuację przez morze niemieckich żołnierzy oraz cywili z Kurlandii, Prus Wschodnich oraz z tzw. Korytarza polskiego w okupowanej Polsce pomiędzy połową stycznia a majem 1945 r. Operacja została przeprowadzona w wyniku radzieckich postępów podczas operacji wschodniopruskiej i pomorskiej oraz w wyniku pomocniczych operacji. Plastyka lewej komory serca metodą Dora – metoda leczenia operacyjnego przewlekłej niewydolności serca stosowana u wybranych chorych. Metoda polega na wycięciu blizny w mięśniu sercowym i wszyciu łaty w jej miejsce. Technikę opracował w 1985 roku Vincent Dor.

    Operacja Hartmanna - zabieg operacyjny stosowany w chirurgii przewodu pokarmowego polegający na usunięciu zmiany chorobowej, zamknięciu kikuta odbytnicy i wykonaniu stomii z bliższego odcinka esicy. Został po raz pierwszy opisany w 1923 roku przez francuskiego chirurga Henri Alberta Hartmanna (1860 - 1952). .
    Operacja ta jest wykonywana m.in. w przypadku raka jelita grubego, w leczeniu powikłanej choroby uchyłkowej jelit. Z rzadszych zastosowań można wymienić: skręt esicy, jatrogenne lub pourazowe przedziurawienie esicy albo odbytnicy, nieswoiste choroby zapalne, zmiany popromienne w jelicie grubym, zaburzenia ukrwienia, zapalenie otrzewnej spowodowane nieszczelnością zespolenia okrężniczo-odbytniczego. Hemodylucja - zabieg medyczny polegający na tym, że podczas operacji część krwi pacjenta zostaje odprowadzona do pojemników i zastąpiona płynem niekrwiopochodnym. Dzięki temu krew, która pozostała w organizmie, ulega rozcieńczeniu, a więc zawiera mniej krwinek czerwonych. Później - w trakcie zabiegu lub po jego zakończeniu - krew z pojemników wraca do krwiobiegu pacjenta. W czasie całego zabiegu krew pozostaje w obiegu zamkniętym z krwiobiegiem pacjenta dlatego nie należy go mylić z autotransfuzją

    Laryngektomia (łac. laryngectomia) – zabieg laryngologiczny polegający na częściowym lub całkowitym wycięciu krtani. Jest to jedna z metod chirurgicznego leczenia raka krtani i raka gardła dolnego. Amputacja (z łac. amputatio), także odjęcie – zabieg operacyjny polegający na usunięciu narządu lub jego części; nazwa ta jest używana przede wszystkim w odniesieniu do operacji usunięcia kończyny górnej lub dolnej, przebiegającej z przecięciem kości i wytworzeniem kikuta. Wskazaniem do amputacji są m.in. ciężkie przypadki zgorzeli gazowej oraz znaczne uszkodzenia spowodowane urazem. Jako że amputacja jest zabiegiem powodującym trwałe kalectwo, jest stosowana tylko wtedy, gdy brak innej możliwości leczenia i w sposób na tyle oszczędny, na ile to możliwe (szczególnie przy zabiegach w obrębie dłoni).

    Udar Mózgu. Problemy Interdyscyplinarne – to półrocznik wydawany przez Wydawnictwo Via Medica pod patronatem Polskiego Towarzystwa Udaru Mózgu. Redaktorem naczelnym jest prof. Ryszard Podemski. Zastępcą redaktora naczelnego jest prof. Grzegorz Opala. Stowarzyszenie Pomocy Chorym z HCV „Prometeusze”– największa w Polsce organizacja pozarządowa działająca na rzecz chorych z wirusowym zapaleniem wątroby typu C ([HCV]) oraz typu B ([HBV]). Powstała w 2002 r., w Krakowie, z inicjatywy chorych. Siedziba ma miejsce we Wrocławiu.

    Niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby (ang. nonalcoholic steatohepatitis , NASH) – odmiana przewlekłego zapalenia wątroby, przypominająca zmiany, które występują u osób nadużywających alkohol, której przyczyną są inne czynniki niż spożywanie alkoholu. NASH traktowane jest jako progresja niealkoholowego stłuszczenia wątroby (NAFLD), stanowi czynnik ryzyka marskości wątroby oraz raka wątrobowokomórkowego.

    Dodano: 31.12.2011. 00:33  


    Najnowsze