• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 20 października - Światowy Dzień Osteoporozy

    20.10.2010. 00:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Na osteoporozę, chorobę, która stopniowo niszczy kości prowadząc do złamań, kalectwa, a nawet zgonu, cierpi na świecie ponad 200 mln ludzi. W związku ze starzeniem społeczeństw liczba ta będzie stale rosła - alarmuje Międzynarodowa Fundacja Osteoporozy (IOF).  Zdaniem członków organizacji, inwestycja w profilaktykę, wczesną diagnostykę i leczenie to jedyny sposób, by zmniejszyć społeczne i ekonomiczne koszty osteoporozy. 20 października pod patronatem IOF obchodzony jest, po raz 15, Światowy Dzień Osteoporozy. W tym roku ma on zwrócić uwagę społeczeństwa na problem złamań kręgów, a jego hasło brzmi ,,Osteoporozo, nie przeginaj!".

    Osteoporoza jest przewlekłą chorobą, która charakteryzuje się postępującym ubytkiem masy kostnej (w związku z nadmierną resorpcją kości w stosunku do kościotworzenia), osłabieniem struktury przestrzennej kości i zwiększoną podatnością na złamania. Często określa się ją mianem ,,cichego złodzieja kości", gdyż w pierwszej fazie przebiega bezobjawowo, a większość pacjentów dowiaduje się, że ją ma dopiero, gdy dozna złamania.

    Częstość występowania osteoporozy wzrasta z wiekiem. Cierpi na nią jedna trzecia kobiet po menopauzie (co ma związek ze znacznym spadkiem produkcji estrogenu) oraz ok. 8 proc. mężczyzn po 50 roku życia. Lekarze szacują, że w Polsce osteoporoza dotyczy ponad 3 mln osób.

    Głównym powikłaniem choroby są złamania - najczęściej kręgów kręgosłupa, szyjki kości udowej, kości nadgarstka oraz ramienia. Najpoważniejsze konsekwencje mają złamania szyjki udowej. ,,Około 20 proc. kobiet i 30 proc. mężczyzn umiera w ciągu roku od tego zdarzenia, a 50 proc. kobiet staje się niepełnosprawna" - powiedziała PAP dr Maria Rell-Bakalarska, dyrektor ds. medycznych w Specjalistycznym Centrum Reumatologii i Osteoporozy w Warszawie.

    W roku 2010 IOF zwraca uwagę również uwagę na poważne skutki osteoporotycznych złamań kręgów, które ośmiokrotnie zwiększają ryzyko zgonu w ciągu kilku lat. Po takim zdarzeniu rośnie też ryzyko kolejnych złamań kręgów lub szyjki kości udowej.

    Złamania kręgów w 50 proc. przypadków przebiegają bezobjawowo, ale może im towarzyszyć ostry ból. Z czasem, prowadzą do deformacji kręgosłupa i klatki piersiowej, utraty wzrostu, przewlekłego bólu pleców, zaburzeń ze strony układu pokarmowego, trudności z oddychaniem, schylaniem się, wstawaniem, ubieraniem się.

    ,,Warto pamiętać, że spowodowane złamaniami hospitalizacje, a także konieczność długotrwałej rehabilitacji i opieki nad pacjentami rodzą ogromne koszty ekonomiczne i społeczne. Dlatego bardzo ważne jest wczesne diagnozowanie i leczenie osteoporozy oraz edukacja społeczna na temat wczesnej prewencji tej choroby" - podkreśliła dr Rell-Bakalarska.

    Jej zdaniem, w Polsce dostępność do skutecznych i wygodnych metod leczenia osteoporozy jest bardzo ograniczona. ,,Refundowany jest wciąż tylko jeden lek, choć zarejestrowanych jest wiele preparatów o różnych mechanizmach działania oraz udowodnionej skuteczności na różne typy złamań i dla różnych grup pacjentów, jak kobiety po menopauzie, kobiety po 70. roku życia, mężczyźni. Poza tym, w przypadku leku stosowanego wiele lat ważne jest, czy pacjent akceptuje formę jego podania" - powiedziała specjalistka.

    Jak przypomniała, w maju 2010 r. w Polsce zarejestrowany został najnowszy lek na osteoporozę, przeciwciało monoklonalne o nazwie denozumab, który hamuje proces resorpcji kości w innym mechanizmie niż dotychczas stosowane leki. Jest on podawany podskórnie raz na pół roku.

    Według dr Rell-Bakalarskiej, do podjęcia decyzji o leczeniu osteoporozy nie wystarczy pomiar gęstości kości (BMD - bone mineral density) w badaniu densytometrycznym. Od 2008 r. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, by opierać ją na ocenie 10-letniego ryzyka złamań metodą FRAX. Uwzględnia ona wiek, płeć, wskaźnik BMD lub wskaźnik masy ciała (BMI) oraz różne kliniczne czynniki ryzyka złamań, jak reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), przewlekłe leczenie steroidami, złamanie po 50 roku życia z powodu niewielkiego urazu, złamanie kości biodrowej u któregoś z rodziców, aktualne palenie tytoniu, nadużywanie alkoholu.

    Według specjalistki, warto też pamiętać, że prewencję osteoporozy powinno się rozpocząć już we wczesnym dzieciństwie i kontynuować w okresie młodzieńczym oraz wieku dorosłym. Polega ona na stosowaniu zdrowej diety bogatej w wapń i witaminę D3 oraz  regularnej aktywności fizycznej, gdyż są to czynniki, które decydują o rozwoju mocnego kośćca.

    ,,Skupiamy się na suplementacji wapnia i witaminy D3 u małych dzieci lub u kobiet w ciąży, a rzadko myślimy o dostarczaniu ich w odpowiednich dawkach młodzieży. Poza tym, współcześnie młodzi ludzie mają stosunkowo mało ruchu, dlatego za kilkanaście lat w tym pokoleniu możemy mieć znacznie więcej przypadków osteoporozy niż obecnie" - powiedziała dr Rell-Bakalarska. 

    Specjalistka przypomniała też, że podawanie suplementów witaminy D3 i wapnia jest ważnym uzupełnieniem leków w terapii osteoporozy.

    ,,Z badań populacyjnych wynika, że niedobory witaminy D3 są znacznie większe w społeczeństwach zachodnich niż byśmy się spodziewali" - zaznaczyła. Dzieje się tak dlatego, że aby organizm sam wytwarzał ten związek pod wpływem promieni UV powinniśmy przebywać przynajmniej 15-20 minut na słońcu z odkrytą twarzą, szyją i ramionami.

    ,,Tymczasem, w Polsce nawet latem nie wszystkie dni są słoneczne. Poza tym, stosowanie filtrów blokujących działanie UV również blokuje produkcję witaminy D3, a dla niektórych osób przebywanie na słońcu w ogóle nie jest wskazane" - wyjaśniła dr Rell-Bakalarska.

    PAP - Nauka w Polsce, Joanna Morga

    bsz


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Kwas zoledronowy – fosforoorganiczny związek chemiczny z grupy bisfosfonianów. Sole kwasu zoledronowego to zoledroniany. Stosowany jako lek (Aclasta firmy Novartis) w terapii osteoporozy u kobiet po menopauzie oraz u mężczyzn, u których występuje zwiększone ryzyko złamań kości. Coroczna dawka kwasu zoledronowego może również zapobiegać nawracającym złamaniom u pacjentów po złamaniu kości biodrowej. Osteoporoza (łac. osteoporosis, dawna nazwa zrzeszotnienie kości) – stan chorobowy charakteryzujący się postępującym ubytkiem masy kostnej, osłabieniem struktury przestrzennej kości oraz zwiększoną podatnością na złamania. Osteoporoza występuje najczęściej u kobiet po menopauzie (osteoporoza pomenopauzalna). Osteoporoza jest uogólnioną chorobą metaboliczną kości, charakteryzującą się niską masą kostną, upośledzoną mikroarchitekturą tkanki kostnej, a w konsekwencji zwiększoną jej łamliwością i podatnością na złamania. Osteopenia - stan, w którym mineralna gęstość kości jest niższa niż normalnie. Przez wielu lekarzy jest uznawana za początek osteoporozy. Jednak nie u każdej osoby z osteopenią rozwinie się osteoporoza. Chorobę tę rozpoznaje się, gdy T-Score wynosi od -1.0 do -2.5.

    Mineralizacja - w fizjologii oznacza zawartość substancji mineralnych w tkankach (np. mineralizacja kości, zębów) i płynach ustrojowych (np. mineralizacja krwi). Brak odpowiedniej mineralizacji krwi może powodować poważne choroby układu krwionośnego. Podobnie deficyt jonów wapniowych w kościach i zębach skutkuje osłabieniem ich struktury, co często jest jedną z faz osteoporozy. Stwierdzenie takiego deficytu wymaga zwykle interwencji w postaci podawania sztucznych preparatów wspomagających odpowiednią mineralizację tych tkanek. Densytometria kostna – metoda obrazowania gęstości kości wykorzystująca zasadniczo trzy różne techniki otrzymywania obrazu anatomii pacjenta: • podwójną wiązkę promieniowania rentgenowskiego, • ultrasonografię, • tomografię komputerową. Badanie to pozwala na postawienie rozpoznania m.in. osteoporozy, osteopenii, ogniska kalcyfikacji.

    Bisfosfoniany – fosforoorganiczne związki chemiczne z grupy fosfonianów, charakteryzujące się występowaniem układu PC−P. Są czynnikami chelatującymi, podobnymi w działaniu do NTA lub EDTA. Są wykorzystywane jako leki hamujące resorpcję kości. Są stosowane w terapii osteoporozy, choroby Pageta, przerzutów nowotworowych do kości, szpiczaka mnogiego i in. Kwas alendronowy (ATC, M05 BA04, łac. Acidum alendronicum) – organiczny związek chemiczny, wykorzystywany w leczeniu osteoporozy.

    Osteonekroza szczęki (ang. osteonecrosis of the jaw, ONj) – rzadkie schorzenie charakteryzujące się klinicznie odsłonięciem obszaru kości żuchwy, szczęki lub podniebienia, niegojącym się lub gojącym się źle przez okres 6–8 tygodni. Postuluje się związek schorzenia ze stosowaniem bisfosfonianów, grupy leków używanych w prewencji i leczeniu osteoporozy, leczeniu rozsianej choroby nowotworowej z przerzutami do kości i choroby Pageta. BMD (z ang. bone mineral density) - mineralna gęstość kości, będąca standardem referencyjnym w rozpoznaniu osteoporozy. Oceniana jest radiologiczną (promieniowanie rentgenowskie) metodą pomiarową zwaną densytometrią, która jest dwuwymiarową odmianą tomografii komputerowej. Densytometria opiera się na radiologicznej ocenie różnicy absorpcji między kością a tkanką tłuszczową i mięśniową.

    Choroby społeczne - różnego typu schorzenia przewlekłe, szeroko rozpowszechnione w społeczności. Występujące u ponad 10% społeczeństwa. Ograniczają możliwość wykonywania podstawowych zadań życiowych np. pracy. Wymagają długiej regularnej opieki lekarskiej, są trudno wyleczalne, stanowią problem dla całego społeczeństwa. Dzięki zaliczeniu ich do tej grupy chorób, łatwiejsze jest rozpoznawanie ich i szybki dostęp do leków. Najczęściej występującymi chorobami społecznymi są: nadciśnienie i cukrzyca.

    Zespół Hajdu-Cheneya (zespół Cheneya, akroosteoliza z osteoporozą i zmianami w czaszce i żuchwie, acroosteolysis with osteoporosis and changes in skull and mandible) – rzadki zespół wad wrodzonych. Choroba została po raz pierwszy opisana przez Cheneya w 1965 roku u rodziny pochodzącej ze stanu Michigan. U członków rodziny obserwowano osteolizę akralnych (końcowych) części kości długich, liczne kostki Worma i hipoplazję gałęzi żuchwy. Wczesna resorpcja wyrostków zębodołowych powoduje przedwczesną utratę zębów. Termin zespołu Cheneya wprowadzili Dorst i Victor McKusick. Wczesny opis pasujący do fenotypu określonego jako zespół Cheneya pochodzi z 1948 roku i jest autorstwa węgierskiego radiologa Nicholasa Hajdu, który opisał jeden przypadek choroby razem z Ralphem Kauntzem. Stąd powszechna jest obecnie nazwa zespołu Hajdu-Cheneya. Do dziś opisano około 50 przypadków zespołu. U pacjentów z zespołem Hajdu-Cheneya możliwe jest leczenie osteoporozy bisfosfonianami.

    Ranelinian strontu (Strontium ranelate, ATC M05BX) – organiczny związek chemiczny, lek stosowany w leczeniu osteoporozy, o podwójnym działaniu: pobudzający kościotworzenie przez bezpośredni wpływ na osteoblasty (pobudza replikację preosteoblastów i wytwarzanie kolagenu przez dojrzałe osteoblasty) i jednocześnie hamujący niszczenie kości przez osteoklasty (hamuje różnicowanie i aktywność komórek kościogubnych). Badania na hodowlach tkankowych, na zwierzętach i badania kliniczne u ludzi potwierdziły anaboliczny wpływ strontu na tkankę kostną i efekt przeciwzłamaniowy leku. Teryparatyd, teriparatide (ATC H 05 AA 02) – lek stosowany w leczeniu osteoporozy. Jest to aktywny fragment ludzkiego parathormonu wytwarzany metodą biotechnologiczną z wykorzystaniem hodowli bakterii E. coli.

    Selektywne modulatory receptora estrogenowego (ang. Selective Estrogen Receptor Modulators, SERM) – grupa leków działających za pośrednictwem receptorów estrogenowych, charakteryzujących się zróżnicowanym działaniem agonistycznym lub antagonistycznym w zależności od tkanki docelowej. Znajdują zastosowanie w leczeniu osteoporozy, raka sutka, w antykoncepcji, hormonalnej terapii zastępczej, braku owulacji. Lazofoksyfen (łac. lasofoxifenum) – selektywny modulator receptora estrogenowego (SERM) IV generacji o budowie niesteroidowej, stosowany w leczeniu pomenopauzalnej osteoporozy.

    Historia badań nad przewlekłą obturacyjną chorobą płuc – przewlekła obturacyjna choroba płuc jest poważnym problemem medycznych. Jest to choroba przewlekła i nieuleczalna. Szacuje się, że ponad 10% osób w wieku >40 lat jest dotkniętych tą chorobą. Jest ona związana głównie z paleniem tytoniu, ale inne czynniki, w tym również genetyczne, biorą w udział w patogenezie. Poniżej przedstawiono zarys badań, które na przestrzeni lat doprowadziły do lepszego poznania i zrozumienia mechanizmów POChP. Globalizacja – ogół procesów prowadzących do coraz większej współzależności i integracji państw, społeczeństw, gospodarek i kultur, czego efektem jest tworzenie się "jednego świata", światowego społeczeństwa; zanikanie kategorii państwa narodowego; kurczenie się przestrzeni społecznej i wzrost tempa interakcji poprzez wykorzystanie technologii informacyjnych oraz wzrost znaczenia organizacji ponad- i międzynarodowych, w szczególności ponadnarodowych korporacji. Geneza tego procesu lokowana jest w epoce odkryć geograficznych, dokonywanych przez Europejczyków od XV wieku, a rozpatrywany w nauce jest on dopiero od lat 80. XX wieku, mimo, że kwestia tworzenia porządku ponadnarodowego podejmowana była już na początku wieku XIX. Globalizacja jako realne zjawisko przez część naukowców jest postrzegana sceptycznie. Jest ona również postrzegana jako zjawisko powodujące wzrost nowych, nieprzewidywalnych form ryzyka oraz wzrost nierówności społecznych w skali globu czy też w skali poszczególnych społeczeństw. Skutki tych procesów nie są do końca rozpoznane, mogą prowadzić zarówno do większej homogenizacji kultury, jak i do jej kreolizacji i zwiększenia różnorodności kulturowej.

    Antropologia ekonomiczna – subdyscyplina antropologii społecznej i kulturowej,która zajmuje się badaniem tradycyjnych systemów ekonomicznych społeczności plemiennych i chłopskich oraz systemów współczesnych. Podstawą jest zwrócenie uwagi na fakt, że ekonomia jest znaczącą częścią kultury i społeczeństwa, a działania ekonomiczne mogą być zrozumiałe tylko w związku z powyższymi aspektami. Ekonomia nie jest wyizolowanym elementem życia społecznego, a celem antropologii ekonomicznej jest zbadanie na ile jest wytworem społecznym i kulturowym oraz poznanie determinantów zjawisk ekonomicznych, które odrzuca klasyczna ekonomia.

    Dodano: 20.10.2010. 00:19  


    Najnowsze