• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • 29 października - Światowy Dzień Udaru Mózgu

    29.10.2010. 00:04
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Jeden na sześciu mieszkańców Ziemi przejdzie w ciągu życia udar mózgu. Co roku z jego powodu umiera na świecie ok. 6 mln osób. Większości tych przypadków można by zapobiec - alarmują lekarze z okazji Światowego Dnia Udaru Mózgu, który przypada 29 października.

    W ramach jego obchodów Światowa Organizacja ds. Udaru Mózgu (WSO) zainicjowała dwuletnią kampanię pt. "Jeden na sześciu", która ma nie tylko uświadomić skalę "cichej epidemii udarów", ale też przypomnieć o czynnikach ryzyka udaru, możliwościach zapobiegania mu oraz konieczności jego szybkiego rozpoznawania i skorzystania z pomocy medycznej.

    Udar jest nagłym zaburzeniem czynności mózgu, które utrzymuje się dłużej niż 24 godziny i wynika z przyczyn naczyniowych, np. zablokowania tętnicy doprowadzającej krew do mózgu przez skrzeplinę (udar niedokrwienny) lub pęknięcia naczynia i krwotoku (udar krwotoczny).

    Najczęściej objawia się niedowładem połowy ciała, zaburzeniami mowy, a czasem opadaniem kącika ust, drętwieniem ręki lub połowy ciała.

    Co sześć sekund na świecie ktoś umiera z powodu udaru. Jest to druga przyczyna zgonów osób po 60. roku życia, a piąta w grupie wiekowej 15-59 lat. "Te liczby to jednak więcej niż suche statystyki zdrowotne. Kryją się za nimi czyjeś siostry, bracia, żony, mężowie, partnerzy, córki, synowie, matki, ojcowie przyjaciele" - czytamy na stronie internetowej WSO. Udar może się również zdarzać u dzieci, w tym u noworodków.

    "W Polsce udar przechodzi rocznie ok. 60 tys. osób. W większości są to udary niedokrwienne, a w 10-15 proc. udary krwotoczne. Najczęściej na udar zapadają osoby między 60. a 70. rokiem życia, ale kilka procent stanowią ludzie młodsi w wieku 20-30 lat" - powiedziała PAP prof. Agnieszka Słowik, specjalista w zakresie leczenia udaru, ordynator Oddziału Udarowego Kliniki Neurologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.

    Według prof. Słowik, w Polsce po przebyciu udaru umiera ok. 10-15 proc. osób, a połowa - mimo iż przeżywa - jest niesprawna, wymaga pomocy innych osób w warunkach domowych lub instytucjonalnych oraz stałej rehabilitacji.

    Co ważne, większości udarów mózgu można by zapobiec dzięki modyfikacji stylu życia. "Istnieje wiele czynników zwiększających ryzyko udaru, na które mamy wpływ, jak nadciśnienie tętnicze, choroba niedokrwienna serca, wysoki poziom cholesterolu, cukrzyca, otyłość i brak ruchu, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu. Poznając i kontrolując swoje własne czynniki ryzyka możemy wiele zrobić, by zapobiec udarowi lub zminimalizować jego skutki, np. poprzez skuteczne leczenie cukrzycy czy nadciśnienia, rzucenie palenia, regularną aktywność fizyczną, zdrową dietę, ograniczenie alkoholu" - tłumaczyła prof. Słowik.

    Jej zdaniem, społeczna świadomość jest niezwykle istotna w pierwotnej prewencji udaru, ale nie tylko. "Ważne jest byśmy wiedzieli, jakie są objawy udaru i jeśli wystąpią nie czekali aż same miną, ale natychmiast udali się do szpitala. Tylko w pierwszych godzinach, najdalej do 4,5 godz. po wystąpieniu udaru, można wdrożyć leczenie przyczynowe, podając lek, który rozpuszcza zakrzep w naczyniu - tkankowy aktywator plazminogenu. Później można już tylko wprowadzić leczenie zmniejszające ryzyko kolejnego udaru, ale nie ma leku, który cofa objawy neurologiczne" - podkreśliła.

    Niestety, w Polsce wielu pacjentów trafia do szpitala za późno, gdy nie można już zastosować leczenia przyczynowego. "Wiele osób czeka aż objawy same ustąpią, bo np. boi się szpitala, tymczasem powinny szukać pomocy od razu, bo to może je uratować, albo uchronić przed niepełnosprawnością" - powiedziała prof. Słowik.

    Jak wyjaśniła, u pacjenta, który przebył udar trzeba zdiagnozować jego przyczynę. Pozwala to lekarzowi zabezpieczyć chorego w jak największym stopniu przed kolejnym udarem. "Każdy kolejny udar sprawia, że człowiek jest mniej sprawny fizycznie i ma większe ryzyko otępienia. Dlatego ważne jest, by pacjent wyszedł ze szpitala z konkretnym planem leczenia prewencyjnego" - podsumowała neurolog.

    PAP - Nauka w Polsce, Joanna Morga 

      agt/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Zawał mózgu (ang. cerebral infarction) – niedokrwienny udar mózgu. Od udaru mózgu spowodowanego zawałem mózgu należy odróżnić dwa inne rodzaje udarów: krwotok śródmózgowy i krwotok podpajęczynówkowy. Udar Mózgu. Problemy Interdyscyplinarne – to półrocznik wydawany przez Wydawnictwo Via Medica pod patronatem Polskiego Towarzystwa Udaru Mózgu. Redaktorem naczelnym jest prof. Ryszard Podemski. Zastępcą redaktora naczelnego jest prof. Grzegorz Opala. Krwotok śródmózgowy (ang. intracerebral hemorrhage) – krwotoczny udar mózgu, nie będący krwotokiem podpajęczynówkowym. Od udaru mózgu spowodowanego krwotokiem śródmózgowym należy odróżnić dwa inne rodzaje udarów: zawał mózgu i krwotok podpajęczynówkowy.

    Niedokrwienie mózgu (ang. cerebral ischaemia, łac. ischaemia cerebri) – zaburzenie krążenia krwi w mózgu, spowodowane zakrzepem, skurczem lub uszkodzeniem ściany w określonej tętnicy doprowadzającej krew do mózgu, zatorem takiej tętnicy (najczęstsze są zatory sercowopochodne - materiał zatorowy np. skrzeplina pochodzi z jam serca lub tętniczo-tętnicze - materiałem zatorowym jest skrzeplina przyścienna w tętnicy). Niedokrwienie mózgu może dawać objawy przemijające i jeśli wycofują się one w ciągu 24 godzin, to określamy je jako przejściowe niedokrwienie mózgu czyli TIA, może też spowodować uszkodzenie trwałe i wtedy jest ono określane jako udar mózgu niedokrwienny. Penumbra (inaczej "strefa półcienia") – obszar bezpośrednio otaczający ognisko rozmiękania tkanki nerwowej i śmierci komórek śródbłonka po wystąpieniu udaru niedokrwiennego, w którym nie doszło do martwicy dzięki istnieniu krążenia obocznego. Penumbra jest natomiast otoczona zdrową tkanką nerwową. Centralnym punktem ogniska udaru jest krytycznie zwężone lub zamknięte naczynie.

    Dziedziczne angiopatie amylodiowe (krwotoczne amyloidozy mózgowe, angiopatie kongofilne, ang. cerebral amyloid angiopathy, CAA) – heterogenna etiologicznie grupa chorób naczyń tętniczych związanych z odkładaniem amyloidu w ścianie naczyń tętniczych mózgu. Osłabione naczynia łatwo pękają, co prowadzi do krwotoku śródmózgowego i udaru mózgu. Wyróżniono kilka typów CAA, których nazwy odzwierciedlają narodowość pierwszych zdiagnozowanych i przedstawionych w piśmiennictwie pacjentów: Porażenie połowicze, hemiplegia – porażenie mięśni jednej połowy ciała (niedowład połowiczy, hemiparesis to z kolei niedowład mięśni jednej połowy ciała). Spowodowane jest uszkodzeniem drogi korowo-rdzeniowej w mózgu. Niedowład występuje po stronie przeciwnej do lokalizacji uszkodzenia z uwagi na skrzyżowanie dróg korowo-rdzeniowych (piramidowych)- droga rozpoczynająca się w jednej półkuli przechodzi na stronę przeciwną w pniu mózgu (skrzyżowanie piramid). Jeśli uszkodzenie występuje w torebce wewnętrznej mózgu porażenie połowicze przybiera charakterystyczną postać porażenia typu Wernickego-Manna. Jeśli uszkodzenie jest w lewej półkuli, to porażone będą kończyny po prawej stronie. Porażenie połowiczne najczęściej jest stwierdzane w przebiegu zawału mózgu, krwotoku do jamy czaszki (w tym udaru mózgu pochodzenia krwotocznego), bywa również objawem guza mózgu.

    Kerry Allen Livgren (ur. 18 września 1949 roku) - amerykański muzyk i kompozytor, najbardziej znany jako współtwórca i były członek zespołu Kansas, z którego odszedł w 1983 roku. Kerry jest mężem Victori Carpenter z którą ma córkę, Katy Kristina. Pierwszego września 2009 roku, Livgren doznał udaru mózgu. Jego stan był określany jako "poważny, ale stabilny." Livgren częściowo odzyskał sprawność i powrócił do grania w projektach. Hipercholesterolemia (łac. hypercholesterolemia) - podwyższone powyżej normy stężenie cholesterolu w osoczu krwi. Nie jest to schorzenie, ale nieprawidłowość metaboliczna, która może towarzyszyć innym chorobom i jest ważnym czynnikiem ryzyka wystąpienia wielu chorób układu krążenia, jak zawał serca, udar mózgu i inne.

    Młotowiertarka (młot obrotowo-udarowy) – elektronarzędzie przeznaczone głównie do wiercenia otworów w betonie, kamieniu, marmurze itp. Młotowiertarki o większej masie nazywane są także młotami obrotowo-udarowymi. Cechą odróżniająca te urządzenia od wiertarek udarowych jest mechanizm udaru pneumatycznego. Dzięki niemu młotowiertarki nie wymagają podczas pracy silnego docisku do obrabianego materiału. Parametrem mającym największy wpływ na możliwości młotowiertarki jest energia pojedynczego udaru. Może być ona mierzona na pobijaku (element młotowiertarki uderzający od tyłu w wiertło) lub końcu wiertła. Większość młotowiertarek jest wyposażona w uchwyt na osprzęt typu SDS

    Zespół eksfoliacji (ang. exfoliation syndrome, XFS) – choroba związana z wiekiem, w której dochodzi do powstawania i gromadzenia się w różnych tkankach narządu wzroku patologicznego, włókienkowego materiału. Objawy oczne zespołu dotyczą zarówno przedniego segmentu oka jak i spojówek i struktur oczodołu. Uważa się, że XFS jest najczęstszą z uchwytnych przyczyn jaskry. Wykazano związek XFS z zaćmą. Sugerowano, że XFS jest schorzeniem układowym, związanym z większą zachorowalnością na TIA, udary mózgu, nadciśnienie układowe i chorobę niedokrwienną serca.

    Abe Lenstra (ur. 27 listopada 1920 w Heerenveen, zm. 2 września 1985) – holenderski piłkarz, grający na pozycji skrzydłowego. W reprezentacji Holandii, w której barwach występował w latach 1940-1959, w 47 meczach strzelił 33 goli. Przez większą część piłkarskiej kariery był zawodnikiem SC Heerenveen. W 1977 roku doznał udaru mózgu i już do końca życia musiał poruszać się na wózku inwalidzkim. Krzysztof Jodzio (ur. 1968) – polski psycholog, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Gdańskiego, kierownik Zakładu Psychologii Ogólnej Instytutu Psychologii oraz studiów doktorskich. Zainteresowania naukowe Krzysztofa Jodzi koncentrują się na mózgowej organizacji procesów językowych i pamięci oraz diagnozie różnicowej ich zaburzeń w przebiegu otępienia lub udaru. Jest autorem ponad 40 prac naukowych opublikowanych w czasopismach o zasięgu krajowym i międzynarodowym.

    Hemibalizm (łac. hemibalismus, z gr. ἡμι- = "pół" + βάλλειν = "rzucać", ang. hemiballismus) – rzadki zespół neurologiczny, charakteryzujący się występowaniem ograniczonych do jednej połowy ciała gwałtownych, obszernych ruchów części proksymalnych (dosiebnych) kończyn. Ma zazwyczaj postać wymachów kończyną o dużej amplitudzie. Klasycznie hemibalizm wiązano z uszkodzeniem przeciwstronnego jądra niskowzgórzowego (Luysa) przez zawał lub krwotok, ale podobny zespół objawów może towarzyszyć uszkodzeniu innych jąder podstawy, wzgórza lub istoty białej półkul mózgu. Przyczyny uszkodzenia to najczęściej choroby naczyniowe (udar niedokrwienny, udar krwotoczny), hiperosmolarna nieketonowa encefalopatia cukrzycowa, guzy, zmiany demielinizacyjne.

    Dodano: 29.10.2010. 00:04  


    Najnowsze