• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Apel naukowców o ostrożne obchodzenie się ze środkami biobójczymi

    02.12.2010. 09:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Nieostrożne obchodzenie się ze środkami biobójczymi bywa przyczyną poważnych zatruć - ostrzegali w środę eksperci podczas poświęconej tym produktom konferencji prasowej w Warszawie. Konferencję w ramach kampanii "Lek bezpieczny" zorganizował Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.

    Produkty biobójcze służą do niszczenia, odstraszania lub kontrolowania w inny sposób organizmów szkodliwych przez działanie chemiczne lub biologiczne - mówił dr Antoni Kunikowski, wiceprezes Urzędu. Należą do nich preparaty higieniczne, dezynfekujące czy konserwujące. Co roku dochodzi do ponad 500 zatruć takimi produktami, toteż wciąż prowadzone są prace nad zastąpieniem tych, które mogą stwarzać zagrożenie dla ludzi, potencjalnie mniej szkodliwymi a równie skutecznymi.

    Niektóre substancje biobójcze zostały uznane za bezpieczne (olejek lawendowy, kwas cytrynowy czy alkohol etylowy), z innych - bardzo toksycznych - nie rezygnuje się z braku bezpieczniejszego odpowiednika. Przykładem podanym przez doktora Piotra Burdę, krajowego konsultanta w dziedzinie toksykologii są stosowane w zwalczaniu gryzoni antykoagulanty (środki hamujące krzepniecie krwi). Pod ich wpływem szczur czy mysz szybko się wykrwawiają - podobny efekt może wystąpić u człowieka.

    Jak zaznaczył dr Kunikowski, środki biobójcze należy stosować tylko gdy są niezbędne. Lansowana w reklamach sterylność łazienek jest nieosiągalna i niepotrzebna, a próby jej osiągnięcia mogą być szkodliwe. Na przykład mieszanie środków zawierających podchloryny z preparatami o kwaśnym odczynie prowadzi do uwalniania drażniącego, trującego chloru. Zawsze trzeba przeczytać etykietę bądź ulotkę. Nie należy dopuszczać do kontaktu z produktami biobójczymi dzieci i osób niepoinformowanych. Szczególnie silne działanie mogą mieć preparaty profesjonalne, których nie należy używać w domu. W razie niepokojących objawów trzeba natychmiast zgłosić się do lekarza - który w każdej chwili może się skonsultować z jednym z pracujących całą dobę Ośrodków Informacji Toksykologicznej.

    Zatrucia mogą być przypadkowe, samobójcze, zawodowe lub kryminalne. Dr Burda zwrócił uwagę na znaczenie "toksykowigilancji" - wnikliwej obserwacji zdarzeń związanych z zatruciami, ich oceny, wyciągania wniosków i modyfikowania dalszego postępowania. Znając okoliczności zatrucia, dawkę, skutki i następstwa zdrowotne można podjąć odpowiednie kroki, by zapobiec kolejnym zatruciom.

    Najbardziej osławionym przypadkiem niezgodnego z przeznaczeniem użycia preparatu biobójczego jest Cyklon B (oryginalna nazwa: Zyklon B).Produkowany przez niemiecki przemysł chemiczny insektycyd - granulowana ziemia okrzemkowa nasycona cyjanowodorem - uwalniał trujący cyjanowodór (HCN) po wyjęciu ze szczelnych pojemników. Miał służyć do odwszawiania mundurów, tymczasem zastosowano go w komorach gazowych do zabicia ponad miliona ludzi.

    Jak zauważył rzecznik Urzędu, dr Wojciech Łuszczyna, po wojnie Cyklon B produkowano w NRD - pod tą samą nazwą i w tym samym opakowaniu. Używano go między innymi do zwalczania szkodników w ładowniach statków. Wikipedia podaje, że teraz pod nazwą Uragan D2 identyczny preparat produkują Czesi.

    Jak mówił dr Burda, najczęstsze są przypadkowe zatrucia wśród dzieci do 5. roku życia. Szczególnie niebezpieczne są trutki na szczury oraz żrące preparaty typu "kret" w granulkach lub płynie, które po połknięciu powodują zniszczenie przełyku. Ostatnio pojawiły się poważne zatrucia preparatem do impregnacji drewna, wprowadzonym nielegalnie na rynek. Dr Burda zwrócił także uwagę, że tegoroczna plaga ślimaków spowodowała wiele zatruć wśród psów środkami zawierającymi metaldehyd preparatami ślimakobójczymi.

    Dr Dunikowski zaapelował, aby w razie zatrucia dokładnie informować lekarza o rodzaju trucizny - ważny jest skład preparatu, jego nazwa i producent. Najlepiej wziąć ze sobą do lekarza opakowanie produktu.

    PAP - Nauka w Polsce, Paweł Wernicki

    krf/bsz

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Cyklon B (oryginalna nazwa: Zyklon B) – nazwa handlowa insektycydu niemieckiego konsorcjum Degesch, w którym udziały miały koncerny Degussa, IG Farben i Th. Goldschmidt AG. Była to granulowana ziemia okrzemkowa nasycona cyjanowodorem, która uwalniała cyjanowodór (HCN) po wyjęciu ze szczelnych pojemników. Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych powstał 1 października 2002 w wyniku połączenia dwóch instytucji: Biura Rejestracji Środków Farmaceutycznych Materiałów Medycznych, które było częścią Instytutu Leków oraz Centralnego Ośrodka Techniki Medycznej. Początkowo Urząd działał w oparciu o ustawę z dnia 27 lipca 2001 roku o Urzędzie Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Gronkowiec złocisty (łac. Staphylococcus aureus) – gram-dodatnia bakteria występująca w jamie nosowo-gardłowej oraz na skórze ludzi i zwierząt. Nosicielstwo występuje szczególnie często pośród personelu szpitalnego, co ma szczególne znaczenie dla szerzenia się zakażeń wewnątrzszpitalnych. Gronkowce wytwarzają termoodporną enterotoksynę tylko w zakażonym produkcie spożywczym. Toksyna gronkowca jest bardzo odporna na działanie wysokiej temperatury, nie niszczy jej nawet gotowanie przez 30 minut. Optymalna temperatura do rozwoju gronkowca wynosi 37 °C. Zatrucia gronkowcem mają krótki okres inkubacji - średnio 2h. Zakażenie gronkowcem może prowadzić do: wymiotów, biegunki, spadku ciśnienia krwi, wstrząsu, a nawet śmierci. Gronkowce nie wytwarzające przetrwalników, łatwo giną przy ogrzewaniu. Natomiast enterotoksyna Staphylococcus aureus, odporna na ogrzewanie, może nie zostać rozłożona nie tylko w czasie gotowania, ale nawet pieczenia produktów uprzednio zakażonych. Przyczyną zatruć gronkowcowych mogą być różne produkty spożywcze takie jak: wędliny, potrawy mięsne, sałatki, ciastka, mleko i przetwory mleczne, kremy, chałwy, lody. Te ostatnie są dość częstą przyczyną zatruć wtedy, gdy mieszanka przeznaczona do zamrożenia nie została natychmiast schłodzona po pasteryzacji lub gdy rozmrożone lody zostały powtórnie zamrożone. Enterotoksyna obecna w produkcie spożywczym nie zmienia zwykle smaku ani zapachu tego produktu. Nie powoduje także bombażu konserw, ponieważ gronkowce nie wytwarzają gazu.

    Bojowe środki promieniotwórcze - substancje promieniotwórcze, które mogą być wykorzystywane do skażenia powietrza, wody i terenu oraz znajdujących się na nim obiektów, przedmiotów i ludzi. Mogą być stosowane w postaci cieczy, proszków i dymów, oddzielnie lub łącznie z bojowymi środkami trującymi. Brak odrębnych cech zewnętrznych nie pozwala na ich wykrycie bez użycia przyrządów dozymetrycznych. Robot – mechaniczne urządzenie wykonujące automatycznie pewne zadania. Działanie robota może być sterowane przez człowieka, przez wprowadzony wcześniej program, bądź przez zbiór ogólnych reguł, które zostają przełożone na działanie robota przy pomocy technik sztucznej inteligencji. Roboty często zastępują człowieka przy monotonnych, złożonych z powtarzających się kroków czynnościach, które mogą wykonywać znacznie szybciej od ludzi. Domeną ich zastosowań są też te zadania, które są niebezpieczne dla człowieka, na przykład związane z manipulacją szkodliwymi dla zdrowia substancjami lub przebywaniem w nieprzyjaznym środowisku.

    Farmakopea Polska – farmakopea określająca podstawowe wymagania jakościowe oraz metody badania produktów leczniczych i ich opakowań oraz surowców farmaceutycznych w Polsce. Jest opracowywana i wydawana przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Obecnie obowiązuje Farmakopea Polska IX, która stanowi pełny, całkowicie zgodny z oryginałem, polskojęzyczny tekst aktualnej wersji Farmakopei Europejskiej (European Pharmacopoeia 7). Jednakże niektóre surowce i preparaty posiadają swoją monografię w poprzednich wydaniach Farmakopei Polskiej (w obecnym ich nie ma) i wtedy monografie z poprzednich farmakopei obowiązują dla produkowanych preparatów bądź surowców farmaceutycznych przeznaczonych do receptury aptecznej pod warunkiem, że posiadają Świadectwo Dopuszczenia do Obrotu Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. W związku z ciągłą aktualizacją wymagań, przygotowywane będą suplementy do kolejnego wydania Farmakopei Polskiej. Środki antydumpingowe Unii Europejskiej są obok środków antysubsydyjnych oraz środków ochronnych przed nadmiernym przywozem środkami ochronnymi stosowanymi przez Unię Europejską. Są one środkami stosowanymi najczęściej, bo aż ponad 80% przypadków zastosowania instrumentów ochrony rynku stanowią środki antydumpingowe. Środki antydumpingowe mogą być nałożone tylko po przeprowadzeniu odpowiedniego postępowania (trwającego maksymalnie piętnaście miesięcy) przez Komisję Europejską wszczynanego na wniosek poszkodowanego przemysłu UE lub też z urzędu. Celem postępowania jest wykazanie, że spełnione zostały łącznie cztery określone warunki:

    Żółty krzyż (niem. Gelbkreuz, Gelbkreuzkampfstoff) – oznaczenie parzących bojowych środków trujących stosowanych przez Niemcy w okresie I wojny światowej. Nazwa wzięła się od symbolu żółtego krzyża malowanego na pociskach chemicznych wypełnionych środkami działającymi parząco na wszystkie narażone części ciała. Znakowanie to nie było jednak konsekwentne i ostatecznie nie wszystkie pociski z tymi środkami były w taki sposób oznaczane. W czasie wojny Niemcy wyprodukowały łącznie około 7 000 000 pocisków wszystkich kalibrów ze środkami parzącymi. Często nazwa „żółty krzyż” stosowana jest jako synonim iperytu siarkowego. Efekt pominięcia (ang. omission bias) jest jednym z występujących u ludzi błędów poznawczych. Określa tendencję do oceniania szkodliwych działań jako gorsze i bardziej niemoralne, niż równie szkodliwa bezczynność i niedziałanie. Przy podejmowaniu decyzji błąd ten działa podobnie, jak efekt statusu quo i powoduje, że ludzie nie podejmują działań, które, choć pozytywne, wiążą się z jakimikolwiek kosztami. W większości wypadków ludzie nie zdają sobie sprawy z tego, że bezczynność również jest jakąś decyzją i w związku z tym może być oceniana równorzędnie z innymi decyzjami. Jeśli powoduje równie wiele szkód, jak jakieś działanie, to może być równie zła, co ono.

    Roboty medyczne – stanowią grupę robotów wspomagających procedury medyczne. Grupę tę stanowią w większości telemanipulatory, które wykorzystują działanie lekarza po jednej stronie i efektora po drugiej stronie. Zadaniem lekarza jest sterowanie ruchami robota oraz decydowanie o zadaniach do wykonania. Efektor z kolei, jak wynika z nazwy, ma za zadanie wykonywanie zadanych mu poleceń z nieosiągalną dla człowieka precyzją. Natomiast manipulatory rehabilitacyjne mogą być sterowane m.in. ruchami głowy, brody, gałki ocznej. Roboty medyczne stosowane są także do obsługi pacjentów oraz osób niepełnosprawnych pomagając w takich zadaniach jak np. przemieszczanie się, czy spożywanie posiłków.

    Heteroglikany - (heteropolisacharydy, mukopolisacharydy) - cukry, w których skład wchodzi wiele cząsteczek pochodnych cukrowych posiadających reszty niecukrowe. Przykładem mogą być: kwas hialuronowy, kwas chondroitynosiarkowy i heparyna. Uwagę należy zwrócić na kwas hialuronowy oraz kwas chondroitynosiarkowy, będące czynnikami grupowymi krwi.

    Biały krzyż (niem. Weißkreuz, Weißkreuzkampfstoff) – oznaczenie łzawiących bojowych środków trujących stosowanych przez Niemcy w okresie I wojny światowej. Nazwa wzięła się od symbolu białego krzyża malowanego na pociskach chemicznych wypełnionych środkami działającymi drażniąco na oczy i błony śluzowe. Znakowanie to nie było jednak konsekwentne i ostatecznie nie wszystkie pociski z lakrymatorami były w taki sposób oznaczane. W czasie wojny Niemcy wyprodukowały łącznie około 1 000 000 pocisków wszystkich kalibrów ze środkami łzawiącymi. Bioterroryzm to rodzaj terroryzmu definiowany, jako bezprawne, nielegalne użycie czynników biologicznych wobec ludzi z zamiarem wymuszenia jakiegoś działania lub zastraszenia rządu, ludności cywilnej, lub jakiejkolwiek jej części, dla osiągnięcia celów osobistych, politycznych, społecznych lub religijnych. Czynnikiem rażenia są mikroorganizmy, bakterie, riketsje, grzyby, toksyny, produkowane przez niektóre mikroorganizmy, a także trucizny roślinne. Często, wyżej wymienione środki, są dodatkowo modyfikowane, aby stanowiły jeszcze większe zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, zwierząt, a także roślin. Drobnoustroje chorobotwórcze mogą być przenoszone za pomocą pocisków rakietowych, bomb lotniczych, pojemników czy przesyłek listowych. Rozprzestrzenianiu się szkodliwych substancji sprzyjają także, wcześniej zarażeni, naturalni nosiciele –owady: pchły, kleszcze, pluskwy, wszy odzieżowe, muchy, komary. Mogą one przenosić drobnoustroje bezpośrednio na ludzi, wodę bądź żywność. . Bezobjawowi nosiciele danej choroby zakaźnej są w stanie łatwo przemieszczać się na duże odległości.


    Technika odwracania, inżynieria odwrotna, inżynieria wsteczna, programowanie zwrotne (ang. reverse engineering) to proces badania produktu (urządzenia, programu komputerowego) w celu ustalenia jak on dokładnie działa, a także w jaki sposób i jakim kosztem został wykonany. Zazwyczaj prowadzony w celu zdobycia informacji niezbędnych do skonstruowania odpowiednika. Innym zastosowaniem jest porównanie lub zapewnienie współdziałania z własnymi produktami. Uwaga: inżynierii wstecznej nie należy mylić z business process reengineering czy z reengineeringiem oprogramowania, którego to inżynieria odwrotna jest tylko etapem wstępnym. Kwas domoikowy – organiczny związek chemiczny, aminokwas produkowany przez morskie mięczaki i okrzemki. Jest neurotoksyną odpowiedzialną za występowanie objawów amnezyjnego zatrucia mięczakami, będącego formą zatrucia toksynami morskimi mięczaków.

    Centralna Ewidencja Badań Klinicznych – wydział Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych zajmujący się oceną formalną i merytoryczną zgłoszonych badań klinicznych. Sponsor badania klinicznego, aby rozpocząć badanie kliniczne na terytorium Polski, musi zgłosi badanie kliniczne do CEBK i uzyskać zgodę Ministerstwa Zdrowia.

    Dodano: 02.12.2010. 09:19  


    Najnowsze