• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badania ujawniają czynniki decydujące o losie komórek naczyń krwionośnych

    19.08.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Naukowcy, których prace są finansowane ze środków unijnych, zidentyfikowali mechanizm kontrolujący los komórek, które są budulcem ścianek naczyń krwionośnych. Odkrycie to może pomóc w opracowaniu nowych leków do pobudzania naprawy naczyń krwionośnych i leczenia związanych z nimi chorób.

    Badania, których wyniki opublikowano w czasopiśmie Journal of Clinical Investigation, zostały w części sfinansowane z projektu MYORES (Wieloorganizmowe podejście do badania prawidłowego i odbiegającego od normy rozwoju, funkcjonowania i naprawy mięśni), finansowanego z tematu "Nauki o życiu, genomika i biotechnologia na rzecz zdrowia" Szóstego Programu Ramowego (6PR).

    W ścianach naczyń krwionośnych znajdują się komórki mięśniowe zwane naczyniowymi komórkami mięśni gładkich (VSMC). Komórki te są w stanie zmienić średnicę naczynia krwionośnego kurcząc lub rozkurczając się. W ten sposób mogą na przykład kontrolować ciśnienie krwi i kierować ją do tych części ciała, które jej najbardziej potrzebują. Jednakże w pewnych warunkach VSMC przełączają się z trybu "kurczliwego" na "syntetyczny", w czasie którego dzielą się i wytwarzają ogromne ilości białek, aby stworzyć macierz tkanki.

    Zdolność tych komórek do przełączania się między dwoma trybami rozwinęła się prawdopodobnie po to, aby pomagać w budowaniu nowych naczyń krwionośnych i ułatwiać gojenie się ran. Niemniej przełączanie się na tryb syntetyczny wiąże się również z wieloma chorobami naczyń krwionośnych, w tym z nadciśnieniem i miażdżycą tętnic.

    Mimo ogromnego znaczenia procesu przełączania się w tego typu chorobach, jego mechanizmy pozostają prawie nieznane. W ramach ostatnich badań, niemieccy naukowcy odkryli, że dwie małe molekuły RNA (kwasu rybonukleinowego) (mikroRNA albo miRNA), znane jako miR-143 i miR-145, odgrywają kluczową rolę w uruchamianiu i podtrzymywaniu trybu kurczliwego u myszy.

    MikroRNA to malutkie odcinki RNA, które regulują wytwarzanie białek. Naukowcy odkryli, że myszy pozbawione miR-143 i miR-145 miały wyjątkowo małą liczbę kurczliwych VSMC i wyższą niż zwykle liczbę VSMC wytwarzających macierz tkanki w dużych, tętniczych naczyniach krwionośnych.

    Dalsze badania pokazały, że te dwie molekuły mikroRNA są niezbędne do uruchomienia trybu kurczliwego i utrzymywania prawidłowego ciśnienia krwi myszy. Okazało się również, że u myszy pozbawionych molekuł mikroRNA pojawiły się objawy choroby naczyń krwionośnych, co skłoniło autorów do sugestii, że te odkrycia mogą pomóc w opracowaniu nowych leków.

    W towarzyszącym artykule, Michael Parmacek z Uniwersytetu Pensylwanii w USA opisuje badania jako "ekscytujące" i zwraca uwagę, że stawiają równie wiele pytań, co przynoszą odpowiedzi. Na przykład, co reguluje wytwarzanie i funkcjonowanie molekuł mikroRNA w VSMC, w jaki sposób kontrolują one ciśnienie krwi oraz czy mają swój udział w chorobach takich jak miażdżyca tętnic?

    "Znalezienie odpowiedzi na te pytania pozwoli pogłębić wiedzę na temat rozwoju sercowo-naczyniowego i patogenezy naczyniowych zespołów proliferacyjnych" - jak pisze.

    Dr Parmacek konkluduje: "Molekuły mikroRNA występujące w VSMC, których celem są wyjątkowe połączenia genów SMC, zapewniają skuteczny mechanizm dostosowywania homeostazy sercowo-naczyniowej i reakcji ścianki naczynia na uszkodzenie. To ważne odkrycie wskaże nowe ścieżki badań i być może nowe metody leczenia chorób naczyniowych."

    Sieć doskonałości MYORES skupia 37 grup badawczych z 24 instytucji w 7 krajach europejskich. Prace rozpoczęły się w 2005 r., a ich zakończenie zaplanowano na koniec 2009 r. Celem MYORES jest badanie czynników molekularnych i genetycznych zarządzających rozwojem, funkcjonowaniem i naprawą mięśni.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Journal of Clinical Investigation:
    http://www.jci.org

    Sieć doskonałości MYORES
    http://website.myores.org/website

    Więcej informacji nt. badań medycznych finansowanych ze środków unijnych:
    http://ec.europa.eu/research/health/index_en.html

    Źródło danych: Journal of Clinical Investigation
    Referencje dokumentu: Boettger, T. et al. (2009) Acquisition of the contractile phenotype by murine arterial smooth muscle cells depends on the Mir143/145 gene cluster. J Clin Invest (w druku). Publikacja internetowa z dnia 17 sierpnia; DOI: 10.1172/JCI38864.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Perycyty – komórki podobne do komórek mezenchymalnych związane z siecią małych naczyń krwionośnych. Jako komórki stosunkowo słabo zróżnicowane mogą być wbudowywane w sieć tych naczyń w celu ich wzmacniania. Mogą również różnicować się w zależności od potrzeb w fibroblasty, komórki mięśni gładkich lub makrofagi. Wazodilatacja - medyczny termin określający rozkurcz mięśni gładkich w ścianie naczyń krwionośnych. Skutkiem tego procesu jest poszerzenie światła naczyń i spadek ciśnienia krwi, ponieważ rośnie ogólna objętość układu krwionośnego przy stałej objętości krwi. Procesem przeciwnym do wazodilatacji jest wazokonstrykcja. Układowe zapalenia naczyń (łac. vasculitis systematica, ang. systemic vasculitis) – heterogenna grupa schorzeń zaliczanych do układowych chorób tkanki łącznej, w których dochodzi do uszkodzenia ścian naczyń krwionośnych przez proces zapalny. Uszkodzenie ścian naczyń może prowadzić do krwawień albo do zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Uważa się, że w powstawaniu pierwotnych układowych zapaleń naczyń biorą udział procesy autoimmunologiczne.

    Hemostaza - całokształt mechanizmów zapobiegających wypływowi krwi z naczyń krwionośnych, zarówno w warunkach prawidłowych, jak i w przypadkach ich uszkodzeń, jednocześnie zapewniający jej prawidłowy przepływ w układzie krwionośnym. Pojęcie hemostazy obejmuje zarówno krzepnięcie krwi jak i fibrynolizę. Oba procesy zachodzą jednocześnie, również w momencie tworzenia skrzepu. Angiografia rezonansu magnetycznego (angio-MR, Magnetic Resonance Angiography, MRA) – techniki rezonansu magnetycznego służące do nieinwazyjnego obrazowania naczyń krwionośnych. Podstawowymi technikami MRI używanymi w wizualizacji naczyń krwionośnych są angiografia czasu przepływu (TOF) i angiografia kontrastu fazy (PC).

    Śródbłonek (łac. endothelium) – wysoce wyspecjalizowana wyściółka naczyń krwionośnych i limfatycznych, utworzona z jednej warstwy płaskich komórek o niewielkim jądrze. W naczyniach krwionośnych komórki śródbłonka są ze sobą dość ściśle połączone przy pomocy tzw. obwódek zwierających (łac. zonula occludens), spoczywają na kolagenowej błonie podstawnej, tworząc wraz z nią błonę wewnętrzną (łac. tunica intima), będącą wewnętrzną warstwą tych naczyń (stanowią barierę między krwią i mięśniami gładkimi). Śródbłonki naczyń chłonnych leżą na nieciągłej błonie podstawnej i mają znacznie luźniejszą strukturę (są przepuszczalne nawet dla dużych cząsteczek chemicznych). Ciśnienie onkotyczne - rodzaj ciśnienia osmotycznego powodowanego przez białka obecne w osoczu krwi. Ciśnienie onkotyczne równoważy ciśnienie krwi w naczyniach krwionośnych, dzięki czemu nie dochodzi do utraty wody z naczyń. Główną rolę w regulowaniu ciśnienia onkotycznego odgrywają albuminybiałka produkowane w wątrobie. W stanach chorobowych, w których następuje obniżenie poziomu białek w osoczu (np. przy białkomoczu lub niedożywieniu), zmniejszone ciśnienie onkotyczne prowadzić może do powstania obrzęku.

    Prostacyklina, PGI2 – hormon tkankowy z grupy prostaglandyn wytwarzany przez ściany naczyń krwionośnych głównie w śródbłonkach płuc z kwasu arachidonowego pod wpływem enzymów: syntazy prostaglandyny i syntazy prostacykliny. Hamuje zlepianie (agregację) płytek krwi, działa rozkurczowo na naczynia krwionośne i obniża ciśnienie krwi. Teleangiektazje – objaw polegający na obecności poszerzonych drobnych naczyń krwionośnych. W języku potocznym oznacza "pajączki naczyniowe".

    Dodano: 19.08.2009. 15:11  


    Najnowsze