• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badania ujawniają nowy gen cukrzycy i jego dezaktywator

    07.07.2009. 15:11
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    W ramach badań finansowanych ze środków unijnych naukowcy zidentyfikowali gen związany z podwyższonym ryzykiem cukrzycy oraz "koniugujący transpozon", który zakłóca jego aktywność i pomaga obniżyć to ryzyko.

    Badania, opisane w czasopiśmie Public Library of Science (PLoS) Genetics, otrzymały wsparcie ze środków unijnych w ramach projektu EUGENE2 (Europejska sieć ds. funkcjonalnej genomiki cukrzycy typu 2), który uzyskał dofinansowanie z tematu "Nauki o życiu, genomika i biotechnologia na rzecz zdrowia" Szóstego Programu Ramowego (6PR).

    Obecnie około 230 milionów osób na świecie choruje na cukrzycę typu 2. Ryzyko zachorowania zależy częściowo od czynników związanych z trybem życia (takich jak odżywianie), a częściowo od garnituru genetycznego danej osoby. Jeżeli chodzi o ten ostatni, naukowcy zidentyfikowali w minionych latach wiele genów, które mają wpływ na prawdopodobieństwo zachorowania na cukrzycę typu 2.

    W ramach najnowszych badań, niemieccy naukowcy zidentyfikowali gen o nazwie Zfp69, który stanowi czynnik ryzyka zachorowania na cukrzycę u myszy. Ponadto odkryto, że odpowiednik tego genu u człowieka (ZNF642) jest szczególnie aktywny u cukrzyków z nadwagą. Zdaniem naukowców gen Zfp69 koduje białko, które wydaje się wpływać na magazynowanie tłuszczu w tkankach tłuszczowych, zwiększając złogi tłuszczu w wątrobie.

    "Nasze dane sugerują, że produkt białkowy genu zwiększającego zagrożenie u osób otyłych nasila magazynowanie tłuszczu w komórkach tłuszczowych" - wyjaśnia naczelny autor artykułu, Stephan Scherneck z Wydziału Farmakologii Niemieckiego Instytutu Żywienia Człowieka (DIfE). "W konsekwencji nadmierne ilości tłuszczu gromadzą się w wątrobie, co z kolei przyczynia się do rozwoju cukrzycy."

    Naukowcy porównali również dwie odmiany myszy: jedna z problemami z metabolizmem tłuszczu i glukozy, której osobniki szybko zachorowały na cukrzycę typu 2 oraz druga, której osobniki były otyłe, ale mniej podatne na cukrzycę.

    Różnica między nimi polegała na obecności tak zwanego "koniugującego transpozonu" w genie Zfp69 u myszy wolnych od cukrzycy. Transpozony to niewielkie sekwencje DNA, które są w stanie "przemieszczać się" w genomie. W tym przypadku transpozon skutecznie dezaktywuje gen i obniża ryzyko zachorowania myszy na cukrzycę.

    "Odkryliśmy zatem [...] mechanizm, którego nie opisano dotąd w powiązaniu z dziedzicznością cukrzycy i otyłości" - powiedział Hans-Georg Joost, dyrektor naukowy DIfE, odnosząc się do transpozonu.

    "Transpozon ten jest dosyć aktywny i niemal całkowicie dezaktywuje gen Zfp69. Znaleźliśmy oznaki jego aktywności również w innych genach myszy. Z uwagi na fakt, że genom człowieka jest pełny takich fragmentów, jest całkiem możliwe, że odgrywają one większą rolę niż dotąd zakładano."

    Naukowcy sugerują, że w przyszłych badaniach należałoby poświęcić większą uwagę nie tylko genom, ale również znajdującym się w ich pobliżu transpozonom.

    Źródło: CORDIS

    Więcej informacji:

    Niemiecki Instytut Żywienia Człowieka Potsdam-Rehbruecke (DIfE)
    http://www.dife.de/

    PLoS Genetics:
    http://www.plosgenetics.org/

    EUGENE2:
    http://www.eugene2.com/

    Źródło danych: Niemiecki Instytut Żywienia Człowieka Potsdam-Rehbruecke (DIfE); PLoS Genetics
    Referencje dokumentu: Scherneck, S. et al. (2009) Positional cloning of zinc finger domain transcription factor Zfp69. PLoS Genet 5(7): e1000541. DOI:10.1371/journal.pgen.1000541.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Cukrzyca typu MODY (MODY – akronim od ang. Maturity Onset Diabetes of the Young) – grupa rzadkich i uwarunkowanych genetycznie postaci cukrzycy, których objawy pojawiają się u osób w wieku 15-35 lat, a ich przebieg kliniczny jest zbliżony do cukrzycy typu 2. W przeciwieństwie do typu 1, który zawsze wymaga przyjmowania insuliny, chorzy z MODY często mogą przyjmować leki doustne. Stanowią 1–5% wszystkich przypadków cukrzycy. Retinopatia cukrzycowa (łac. retinopathia diabetica) – uszkodzenie naczyń krwionośnych siatkówki oka pojawiające się w przebiegu cukrzycy, zaliczane do mikroangiopatii cukrzycowej. Zmiany te rozwijają się wprost proporcjonalnie do długości cukrzycy oraz jej typu. Po 20 latach trwania cukrzycy stwierdza się u prawie wszystkich chorych na cukrzycę typu 1 oraz u 60% osób chorych na cukrzycę typu 2. Podstawowe znaczenie w patogenezie mają hiperglikemia i nadciśnienie tętnicze. Istotne są procesy prowadzące do nasilenia stresu oksydacyjnego i nadmierne wytwarzanie czynników wzrostu (IGF-1, PEDF). Zespół metaboliczny (zespół polimetaboliczny, zespół X, zespół insulinooporności, zespół Raevena) – zbiór wzajemnie powiązanych czynników zwiększających istotnie ryzyko rozwoju miażdżycy i cukrzycy typu 2 oraz ich powikłań naczyniowych.

    Doustne leki przeciwcukrzycowe – grupa leków w postaci tabletek stosowanych w cukrzycy. Leki te różnią się pod względem mechanizmu działania, profilu farmakologicznego, ale ich wspólną cechą jest zasadniczy efekt działania – obniżanie stężenia glukozy we krwi (działanie hipoglikemizujące). Doustne leki przeciwcukrzycowe znajdują zastosowanie przede wszystkim w leczeniu cukrzycy typu 2, oraz niektóre z nich (pochodne biguanidowe) pomocniczo w wybranych przypadkach cukrzycy typu 1 (zmniejszenie wahań glikemii poposiłkowej, obniżenie poziomu lipidów). Tolbutamid – metylowa pochodna sulfonylomocznika, lek należący do doustnych leków hipoglikemizujących, który był szeroko stosowany w leczeniu cukrzycy typu II.

    Cukrzyca ciężarnych (ang. Gestational Diabetes Mellitus, GDM) – każdy stan hiperglikemiczny (nieprawidłowa glikemia na czczo, nietolerancja glukozy lub cukrzyca) pojawiające się u zdrowych dotąd kobiet w ciąży. Stanowi ono zagrożenie dla płodu, a ponadto u 30-45% kobiet, u których stwierdzano cukrzycę ciężarnych, w ciągu najbliższych 15 lat rozwija się cukrzyca typu 2. Metformina (INN) – lek z grupy biguanidów zaliczany do doustnych leków przeciwcukrzycowych. Jest stosowany w cukrzycy typu 2, szczególnie jeśli towarzyszy jej nadwaga lub otyłość.
    Metformina jest stosowana w lecznictwie od 1957 roku.

    Zespół Mauriaca – zespół objawów spowodowany skrajną postacią niewyrównania cukrzycy typu 1 u dzieci (wynika z przewlekłego niedoinsulinowania), polegający na upośledzeniu wzrastania i organomegalii (spleno- i hepatomegalii). W związku z postępem w diagnostyce i leczeniu cukrzycy termin ma znaczenie historyczne. Zespół opisał Leonard Pierre Mauriac. Przeciwciała przeciwwyspowe - to przeciwciała przeciwko antygenom wysp trzustkowych Langerhansa, biorące udział w autoimmunologicznym ich uszkodzeniu, doprowadzając do rozwoju cukrzycy typu 1 lub cukrzycy LADA.

    Lorkaseryna – organiczny związek chemiczny, potencjalny nowy lek zmniejszający łaknienie, który przeznaczony byłby do podawania doustnego w postaci tabletek (10 mg raz lub dwa razy na dobę), przy jednoczesnym wprowadzeniu zmian w nawykach żywieniowych i trybie życia. Działa centralnie. Jest wybiórczym agonistą receptora serotoninowego 2C (5HT2C) w podwzgórzu. Wskazaniem do jego stosowania jest otyłość (wskaźnik BMI ≥ 30) lub nadwaga (wskaźnik BMI ≥ 27) przy jednoczesnym współistnieniu przynajmniej jednego czynnika zwiększającego śmiertelność i związanego z otyłością, np. cukrzyca typu 2. Obecnie lek znajduje się w fazie przedrejestracyjnej na terenie krajów UE i Wielkiej Brytanii. Został pozytywnie oceniony w USA przez komisję doradczą FDA – uznano na podstawie załączonych wyników badań doświadczalnych, że potencjalne korzyści przewyższają potencjalne działania niepożądane podczas długotrwałego stosowania w grupie osób z otyłością lub nadwagą. Ten związek chemiczny pretendujący do uznania za lek został opracowany przez firmę farmaceutyczną Arena Pharmaceuticals. Zastrzeżona nazwa handlowa (jeszcze niepotwierdzona) to Lorqess. Lorkaseryna byłaby medykamentem do leczenia otyłości przeznaczonym dla osób dorosłych.

    Dodano: 07.07.2009. 15:11  


    Najnowsze