• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badania unijne budzą nadzieję wśród chorych na tętniaka

    19.11.2010. 17:49
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Według wyników nowych badań unijnych może okazać się możliwe leczenie tętniaka aorty lekami na astmę. Odkrycie zaprezentowane w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) może dopomóc w ratowaniu życia i wykluczaniu konieczności przeprowadzania niejednokrotnie ryzykownych operacji.

    Największe naczynie krwionośne w organizmie - aorta, transportuje krew z serca do pozostałych części ciała. Ta ogromna arteria schodzi w dół przez klatkę piersiową do brzucha, po czym rozdziela się na dwie odnogi (po jednej na każdą z nóg) w okolicy miednicy.

    Czasami ścianki na odcinku aorty słabną i rozdymają się na zewnątrz pod wpływem ciśnienia krwi, która jest tamtędy przepompowywana, co nazywane jest tętniakiem. Problem ten najczęściej pojawia się jamie brzusznej. Tętniak aorty brzusznej jest diagnozowany, kiedy średnica aorty w danym miejscu przekracza 30 milimetrów (mm) (prawidłowa średnica aorty w odcinku brzusznym wynosi około 20 mm). Jeżeli tętniak zbytnio się powiększy, to może pęknąć, powodując intensywne krwawienie wewnętrzne i - jakże często - zgon.

    Naukowcy odkryli, że tętniaki powstają, kiedy niektóre enzymy powoli rozkładają tkanki będące budulcem ścianek aorty, osłabiając je.

    W ramach ostatnich badań naukowcy z Finlandii i Szwecji odkryli, że ściany tętniaków zawierają wysokie stężenia enzymów, które potrafią tworzyć substancje zwane leukotrienami cysteinylowymi.

    "Odkryliśmy również, że leukotrieny cysteinylowe mogą pobudzać wydzielanie enzymów zwanych metaloproteazami, które trawią białka i mogą przyczyniać się do osłabiania ściany aorty oraz rozwoju tętniaka" - zauważa profesor Jesper Haeggström ze szwedzkiego Karolinska Institutet, kierownik badań.

    Leukotrieny cysteinylowe nie są niczym nowym dla medycyny, ponieważ są również odpowiedzialne za obrzęk dróg oddechowych wiązany z astmą. Pacjenci chorzy na astmę są rutynowo poddawani terapii lekami, których celem jest blokowanie działania leukotrienów cysteinylowych.

    Doświadczenia pokazały, że leki te są w stanie zablokować leukotrieny cysteinylowe i zapobiegać uwalnianiu metaloproteaz. Odkrycia sugerują, że te same leki na astmę mogą być pomocne w leczeniu tętniaków i obniżeniu ryzyka pęknięcia. Według naukowców zaplanowanie badań klinicznych, aby przetestować tę teorię powinno być proste.

    "Leki na astmę są skuteczne i bezpieczne. Powinniśmy już niedługo być w stanie przetestować pozytywne oddziaływanie, jakie mogą wywierać na tętniaka aorty" - mówi profesor Haeggström.

    Częstotliwość występowania tętniaka wzrasta wraz z wiekiem, bowiem dotyka około 6% mężczyzn i 2% kobiet powyżej 65 roku życia. Czynnikami ryzyka choroby również są miażdżyca tętnic ("nadziewanie" tętnic złogami tłuszczu), wysokie ciśnienie krwi i palenie tytoniu.

    Tętniaki są takie groźne ze względu na swoją tendencję to pękania, kiedy stają się zbyt duże. Pęknięcie aorty powoduje intensywne krwawienie wewnętrzne. W takich przypadkach natychmiastowa pomoc chirurgiczna może uratować życie, jednakże 8 z 10 pacjentów umiera na skutek pęknięcia.

    Problem w tym, że wiele osób nie wie o swoim tętniaku. Ponad dwie trzecie pacjentów, u których zdiagnozowano chorobę, nie zgłaszało żadnych objawów. Niektóre badania, takie jak ultrasonografia, pozwalają wykryć tętniaki. Jeżeli tętniak jest niewielki to lekarz może zalecić, by czekać i obserwować, planując regularne kontrole śledzące rozwój tętniaka. Jeżeli średnica tętniaka przekracza 50 mm to ryzyko pęknięcia jest bardzo wysokie i w takim przypadku może być konieczna operacja w celu naprawienia arterii. Zważywszy na fakt, że operacja sama w sobie niesie ryzyko, zaleca się ją jedynie wówczas, kiedy ryzyko pęknięcia jest wyższe niż zagrożenie stwarzane przez operację.

    Źródłem unijnego wsparcia dla prac były trzy projekty: EICOSANOX (Eikozanoidy i tlenek azotu - mediatory chorób sercowo-naczyniowych, chorób mózgu i nowotworów), ATHEROREMO (Europejski projekt współpracy nad zapaleniem i remodelowaniem ścian naczynia w miażdżycy tętnic) oraz FAD (Zwalczanie tętniaków).

    Projekt EICOSANOX otrzymał 10,7 mln EUR z tematu "Nauki o życiu, genomika i biotechnologia na rzecz zdrowia" Szóstego Programu Ramowego (6PR). Projekty ATHEROREMO i FAD otrzymały odpowiednio 11,7 mln EUR i 11 mln EUR z tematu "Zdrowie" Siódmego Programu Ramowego (7PR).

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Tętniak prawdziwy - (łac. aneurysma verum; ang. true aneurysm) - workowate poszerzenie światła naczynia, przy zachowaniu ciągłości ścian o pierwotnej budowie. Związany z wrodzonym defektem budowy ściany tętnicy (np. zespół Marfana) lub powstały na skutek jej osłabienia przez proces zapalny. Może być skutkiem urazu. Występuje w większości tętnic. Leczenie polega zazwyczaj na wycięciu i wstawieniu protezy naczyniowej. W przypadku naczyń mózgowych leczenie polega, jeżeli to możliwe, na zaklipsowaniu tętniaka. W innych mniejszych naczyniach pozostawia się je bez leczenia. Tętniaki prawdziwe aorty o średnicy poniżej 4 cm nie podlegają leczeniu. Tętniaki większe leczone są tylko w przypadkach zagrażających pęknięciem (np. szybko poszerzający się tętniak). Tętniak rozwarstwiający - (łac. aneurysma dissecans; ang. dissecting aneurysm) - jest to przerwanie ciągłości błony wewnętrznej, które prowadzi do przedostania się krwi pomiędzy warstwy naczynia i wytworzenia dodatkowego patologicznego kanału w ścianie naczynia. Występuje najczęściej w aorcie. Powstaje na skutek dużego nadciśnienia lub wad w budowie ściany naczynia (zespół Marfana). Pęknięciu ulega błona wewnętrzna naczynia, która odwarstwia się od reszty ściany. Rozwarstwienie poszerza się w kierunku przepływu krwi. Rozwarstwianie może ulec zatrzymaniu, może przebić ścianę naczynia na zewnątrz powodując zgon, może również przebić się z powrotem do światła tętnicy. Na skutek rozwarstwienia w naczyniu powstają dwa kanały przepływu krwi: pierwotny - prawdziwy oraz nowy - rzekomy. Tętniak rzekomy (łac. aneurysma spurium; ang. false aneurysm, pseudoaneurysm) – powstaje na skutek przerwania ciągłości ściany tętnicy otoczonej ściśle przez mięśnie, powięzie, tkankę łączną jako następstwo tzw. krwiaka tętniącego lub przerwania ciągłości ściany serca. Wynaczyniona z naczynia krew dostaje się do otaczających tkanek, które poprzez ucisk ograniczają dalsze krwawienie. Po kilku tygodniach krwiak ulega przeobrażeniu a jego granice zostają otoczone torebką łącznotkankową, która odtwarza ciągłość naczynia. Ściana tętniaka rzekomego nie jest ścianą tętnicy, lecz stanowi ją łącznotkankowa torebka. Tętniaki tego rodzaju występują często po zabiegach kardiologicznych (np. koronarografia), na skutek nakłucia tętnicy przy wprowadzaniu cewnika.

    Operacja metodą Bentalla (ang. Bentall procedure) – zabieg kardiochirurgiczny obejmujący zamianę zastawki aorty, części wstępującej aorty oraz opuszki aorty pacjenta i wszczepienia na to miejsce mechanicznej lub biologicznej zastawki aortalnej wraz z protezą aorty wstępującej, do której doprowadzane są chirurgicznie ujścia naczyń wieńcowych. Metoda jest stosowana w leczeniu patologicznych zmian zastawki aortalnej i aorty wstępującej, w tym zmian powodowanych Zespołem Marfana. Pierwszy opis metody dokonali brytyjscy kardiochirurdzy Hugh Bentall i Antony De Bono w 1968. Zabieg wymaga przecięcia mostka w linii pośrodkowej ciała (sternotomia pośrodkowa) i wykonywany jest w krążeniu pozaustrojowym. Po zabiegu pacjent podlega rehabilitacji. Choroba tętnic obwodowych (ang.PAD – peripheral artery disease) – grupa chorób dotycząca tętnic, która doprowadza do zwężenia lub niedrożności dużych tętnic, z wyjątkiem tętnic wieńcowych, łuku aorty i tętnic mózgu.

    Gałęzie oskrzelowe aorty (łac. rami bronchiales), nazywane też tętnicami odżywczymi płuca. Miejsca ich odejścia i ich ilość cechują się silną zmiennością osobniczą. Przeważnie są to trzy naczynia: po stronie prawej jedno i dwie po lewej (według pracy doktorskiej K. Michalewskiego z Wojskowej Akademii Medycznej z 1968 jest tak w 44%, zaś w 24% jest to jedna tętnica prawa i jedna lewa). Zazwyczaj rozpoczynają się w górnej części aorty piersiowej. Prawa jako osobne naczynie, zaś lewe wspólnym pniem. Niekiedy prawa tętnica odchodzi od łuku aorty, tętnicy piersiowej wewnętrznej, tętnicy tarczowej dolnej lub nawet tętnicy podobojczykowej. Te tętnice dochodzą do tylnej ściany oskrzeli głównych i towarzyszą im we wszystkich rozgałęzieniach. Oskrzela zaopatrują również gałęzie oskrzelowe przednie od tętnicy piersiowej wewnętrznej. Zespół stożka rdzeniowego – zespół neurologiczny spowodowany patologią końcowej części rdzenia kręgowego zwanej stożkiem (conus medullaris; segmenty S3-S5). Na obraz kliniczny zespołu składają się zaburzenia czucia w obszarze skóry okolicy perianalnej, perigenitalnej i wewnętrznej powierzchni ud, zaburzenia mikcji i funkcji seksualnych, oraz ból zajętej okolicy. Zniesiony jest odruch odbytniczy. Nieobecne są niedowłady. Etiologia jest najczęściej urazowa, niekiedy naczyniowa (tętniak aorty) lub związana z guzem nowotworowym samego stożka (np. wyściółczakiem).

    Koarktacja aorty, zwężenie cieśni aorty (łac. coarctatio aortae, ang. aortic coarctation, CoAo) – wrodzona, niesinicza wada serca, polegająca na zwężeniu aorty w części jej łuku. Wada ta występuje szczególnie często u osób chorych z zespołem Turnera. Wyróżnia się się podstawowe typy zwężeń: typ podprzewodowy i typ nadprzewodowy. Leki przeciwleukotrienowe (antagoniści leukotrienów) – grupa leków wprowadzona do lecznictwa pod koniec XX wieku i znajdująca zastosowanie w leczeniu astmy oskrzelowej. Ich działanie polega na hamowaniu biosyntezy leukotrienów cysteinylowych (LTC4, LTD4 i LTE4) albo blokowaniu receptorów dla leukotrienów w ścianie oskrzeli. W chwili obecnej, leki przeciwleukotrienowe stanowią uzupełnienie leczenia przeciwzapalnego (kortykoterapii) astmy oskrzelowej.

    Uzury (niem. Usur, ang. rib-notching) – ubytki kostne krawędzi żeber, powstałe najczęściej wskutek ucisku poszerzonych tętnic międzyżebrowych w przebiegu koarktacji aorty. Dawniej uważane za objaw patognomoniczny tej choroby, obecnie ich wartość diagnostyczna nie jest oceniana tak zdecydowanie. Uzury dolnych krawędzi żeber opisywano w chorobie Takayasu, tetralogii Fallota przed i po operacji Blalocka-Taussig, w zakrzepicy aorty, w przebiegu zwężenia żyły głównej górnej i przy przetokach tętniczo-żylnych. Najczęstszą nienaczyniową przyczyną uzur dolnych krawędzi żeber są nerwiaki nerwów międzyżebrowych w przebiegu nerwiakowłókniakowatości typu 1. Ubytki kostne górnych krawędzi żeber są znacznie rzadsze; obserwowano je głównie w porażeniach, w reumatoidalnym zapaleniu stawów, w toczniu rumieniowatym układowym. Ich patogeneza jest nieznana. Wyjątkowo, w ciężkim i przewlekłym zwężeniu aorty i przy krętym przebiegu tętnic międzyżebrowych, ich ucisk może powodować także uzury górnych krawędzi żeber. Rzekome ubytki kostne (w istocie ścieńczenia warstwy korowej kości długich, w tym żeber) opisywano u pacjentów ze stwardnieniem guzowatym i w nadczynności przytarczyc.

    Perikardiocenteza – zabieg mający na celu ewakuację płynu znajdującego się w worku osierdziowym poprzez jego nakłucie i odbarczenie, a przez to obniżenie ciśnienia osierdziowego. Perikardiocenteza jest zabiegiem ratującym życie pacjentom z tamponadą serca. Jedynym wyjątkiem jest tamponada spowodowana rozwarstwieniem aorty, w której perikardiocenteza jest przeciwwskazana, a konieczna jest pilna interwencja kardiochirurgiczna.

    Tętniak serca – uwypuklenie ściany serca, zmienionej bliznowato najczęściej w wyniku zawału. Blizna zawałowa nie ma zdolności kurczenia się. Podczas pracy serca obszar blizny ulega rozciąganiu, co doprowadza do patologii ściany serca, a w konsekwencji do tętniaka. Zastawka aorty (łac. valva aortae) – zastawka tętnicza w sercu zapobiegająca cofaniu się krwi z aorty do lewej komory.

    Tętnica nerkowa (łac. arteria renalis) - jest to silna (6-8 mm średnicy), parzysta tętnica, rozpoczynająca się na bocznym obwodzie aorty brzusznej, tuż pod odejściem tętnicy krezkowej górnej odchodząc niemal pod kątem prostym. U dorosłego jest to poziom krążka międzykręgowego pomiędzy kręgami L1 a L2 (U noworodków jest to poziom trzonu kręgu L1, a tętnice biegną skośnie w dół. Położenie tych naczyń u dorosłych ma związek z obniżaniem się aorty wraz z wiekiem. Czasem występują dodatkowe tętnice nerkowe (do 4 tętnic dodatkowych). Mogą one stanowić przeszkodę w prawidłowym przepływie moczu przez moczowód.
    Tętnice początkowo biegną po odnodze przepony, a następnie po mięśniu lędźwiowym większym. Prawa tętnica, w związku z przesunięciem aorty w lewą stronę jest dłuższa i leży ku tyłowi od żyły głównej dolnej, prawej żyły nerkowej, części zstępującej dwunastnicy oraz głowy trzustki. Natomiast lewa biegnie za lewą żyłą nerkową i trzonem trzustki.
    Gałęzie: Aortopeksja, podwieszenie aorty (ang. aortopexy) – procedura chirurgiczna polegająca na przemieszczeniu łuku aorty poniżej mostka, przez co naczynie podtrzymuje przednią ścianę tchawicy od przodu, zapobiegając jej zapadaniu się. Stosowana jest dla dekompresji tchawicy, zapadającej się z powodu wrodzonej wiotkości (tracheomalacja).

    Dodano: 19.11.2010. 17:49  


    Najnowsze