• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Badanie rzuca nowe światło na agresywnego raka dziecięcego

    08.01.2009. 21:59
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Przy wsparciu finansowym UE badacze odkryli jedne ze złożonych mechanizmów molekularnych, które odpowiadają za przyrost nerwiaka zarodkowego współczulnego, rodzaj nowotworu wykrywanego u bardzo małych dzieci. Naukowcy mają nadzieję, że ich odkrycia, opublikowane w czasopiśmie Cancer Cell, doprowadzą do opracowania nowych terapii w leczeniu tej często agresywnej i nieprzewidywalnej choroby.

    Wsparcie UE na badanie pochodzi z projektu IMPACT (Identyfikacja nowych celów dla terapii nowotworowej), który jest finansowany za pośrednictwem obszaru tematycznego "Nauki przyrodnicze, genomika i biotechnologia dla zdrowia" Szóstego programu ramowego (6PR).

    Nerwiak zarodkowy współczulny jest nowotworem układu nerwowego, który dotyka przede wszystkim dzieci w wieku poniżej pięciu lat. W trakcie normalnego rozwoju komórki grzebienia nerwowego przestają się dzielić i przeobrażają się w różnego rodzaju dojrzałe komórki nerwowe. W przypadku nerwiaka zarodkowego współczulnego tak się jednak nie dzieje, a komórki po prostu nadal się dzielą, tworząc guz.

    Guz najczęściej rozwija się w brzuchu, często w nadnerczach lub tkance nerwowej w kierunku tyłu brzucha. Ale może się również rozprzestrzenić na inne części ciała za pośrednictwem krwi oraz układu limfatycznego. Objawy są zróżnicowane w zależności od tego, gdzie umiejscowiona jest choroba oraz czy rozprzestrzeniła się na inne części ciała. Ponieważ w pierwszych stadiach choroby objawy są często niejednoznaczne (obejmują zmęczenie, gorączkę oraz utratę apetytu), bardzo często nerwiak zarodkowy współczulny jest trudny do zdiagnozowania.

    Wcześniejsze prace pokazały, że wysokie poziomy genu zwanego MYCN są często związane z odpornością na leczenie oraz niedobrymi rokowaniami. MYCN zakłóca kontrolę podziału i różnicowania komórek. Badacze zanalizowali 194 inne geny, które albo są zależne od wysokiego poziomu aktywności MYCN w komórkach nerwiaka zarodkowego współczulnego, albo są skierowane bezpośrednio przez geny z rodziny Myc.

    Odkryto, że do wzrostu guzów z udziałem wzmocnionych MYCN wymagany jest gen zwany AURKA, ale nie jest on potrzebny komórkom, które nie mają wzmocnionych MYCN. AURKA to dobrze znany gen nowotworowy, którego udział został już zidentyfikowany przy wzroście innych rodzajów guzów u ludzi.

    Gen AURKA koduje enzym zwany Aurora A, który wiąże się z i stabilizuje N-Myc, a badacze sugerują, że to z kolei przyczynia się do rozwoju nerwiaka zarodkowego współczulnego poprzez ingerencję w dojrzewanie rozwijających się komórek nerwowych. Badacze odkryli również, że zdolność Aurora A do stabilizowania N-Myc nie jest powiązana z jego właściwościami enzymatycznymi. Stąd też, potencjalne leki mające za zadanie blokować jego właściwości enzymatyczne mogą nie blokować jego interakcji z N-Myc.

    "Nasze wyniki pokazują, że stabilizacja N-Myc stanowi decydującą funkcję onkogenną Aurora A w dziecięcym nerwiaku zarodkowym współczulnym; teraz stoimy przed wyzwaniem znalezienia sposobów na ingerencję w tę funkcję celem znalezienia nowych podejść w terapii tych guzów" - skomentował dr Martin Eilers z Uniwersytetu w Würzburgu w Niemczech. "Odkrycia te sugerują również, że obecne poglądy na temat tego, dlaczego Aurora A jest onkogenny, być może będą musiały być ponownie poddane ocenie".

    Więcej informacji można uzyskać na stronie internetowej:

    Cancer Cell:
    http://www.cancercell.org

    Projekt INTACT ('Identification of novel targets for cancer therapy'):
    http://www.imt.uni-marburg.de/intact/

    Artykuł: CORDIS
    url: http://cordis.europa.eu/fetch?CALLER=PL_NEWS&ACTION=D&SESSION=&RCN=30303
    Źródło danych: Cancer Cell
    Referencje dokumentu: Otto, T et al. (2009) Stabilization of N-Myc is a critical function of Aurora A in human neuroblastoma. Cancer Cell 15:67-78. DOI: 10.1016/j.ccr.2008.12.005.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Nerwiak płodowy (nerwiak płodowy współczulny, nerwiak zarodkowy, łac. neuroblastoma, ang. neuroblastoma) – złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek cewy nerwowej (neuroblastów). Jest najczęstszym nowotworem rozpoznawanym u niemowląt. Blisko 50% przypadków neuroblastoma występuje u dzieci poniżej 2. roku życia. W około 25-35% przypadków stwierdza się nieprawidłowości genetyczne pod postacią delecji w obrębie krótkiego ramienia chromosomu 1 (1p35-36). Obecność tej aberracji chromosomowej jest związana ze złym rokowaniem. Guz najczęściej rozwija się w rdzeniu nadnerczy (40% przypadków), a rzadziej w przykręgosłupowych zwojach współczulnych w jamie brzusznej (25%), może się jednak rozwinąć w każdej części pnia współczulnego. Objawy nerwiaka płodowego są niezwykle różnorodne. Spowodowane są obecnością uciskającego tkanki guza, występowaniem przerzutów oraz produkcją katecholamin przez komórki nowotworu. Należą do nich, między innymi, niedokrwistość, zmniejszenie masy ciała, nadciśnienie tętnicze, zespół Hornera. W diagnostyce stosuje się biopsję aspiracyjną cienkoigłową, badania laboratoryjne (oznaczanie katecholamin w moczu), badania obrazowe (USG, rtg, scyntygrafia, tomografia) i inne. Leczenie polega głównie na zabiegu chirurgicznym z ewentualną chemio- lub radioterapią. Rokowanie zależy od szeregu czynników, w tym od wieku dziecka, w którym wystąpił początek choroby. Nerwiak płodowy jest jednym z niewielu nowotworów złośliwych, które mogą ulec spontanicznej regresji, przechodząc od postaci niezróżnicowanej do łagodnej, dobrze zróżnicowanej. Przyzwojak (łac. paraganglioma, także nieprawidłowo: kłębczak, glomus tumor) – rzadko występujący, najczęściej niezłośliwy guz neuroendokrynny wywodzący sie z ciałek przyzwojowych układu przywspółczulnego i układu współczulnego. Objawy i budowa histologiczna guzów przypomina guz chromochłonny nadnerczy; jeśli rdzeń nadnercza uznać za ciało przyzwojowe układu współczulnego, pheochromocytoma jest w istocie szczególnym typem przyzwojaka. Najczęstszą lokalizacją guza jest rozwidlenie tętnicy szyjnej wspólnej. Znajduje się tam kłębek szyjny (glomus caroticum). Kinaza Aurora A (AURKA) – enzym kodowany przez gen AURKA w locus 20q13 (wcześniej określany STK15 albo STK6) należący do kinaz serynowo-treoninowych. Kinaza Aurora A bierze udział w kontroli procesów mitozy i mejozy w komórce. Jej aktywność regulowana jest na drodze jednej lub więcej fosforylacji, i największa jest w fazie G2 i M cyklu komórkowego.

    Zwój współczulny (łac. ganglion sympathicum) – skupisko komórek nerwowych leżące poza ośrodkowym układem nerwowym należące do układu współczulnego położone w pniach współczulnych. Zwoje współczulne wchodzą również w skład splotów autonomicznych oraz towarzyszą naczyniom krwionośnym. Oś podwzgórze-przysadka-nadnercza stanowi przykład układu podwzgórze, przysadka mózgowa i gruczoły obwodowe. Tworzą one układ trójkątny, w którym dokonuje się stała wymiana informacji zgodnie z zasadą ujemnego sprzężenia zwrotnego. Bez dodatkowych wpływów zewnętrznych poziom hormonów produkowanych w obrębie danego trójkąta utrzymywałby się na stałym poziomie (homeostaza). Podwzgórze stanowi wierzchołek trójkąta, łączący bezpośrednio biochemiczny kanał łączności z kanałami nerwowymi. Tą drogą wszelkiego rodzaju procesy psychiczne mogą wpływać na zmianę funkcji biochemicznych organizmu żywego. Szczególną pozycję w łączności mózgu z narządami wewnętrznymi zajmują aminy katecholowe: adrenalina i noradrenalina. Noradrenalina wytwarzana jest w synapsach układu współczulnego. Tak więc układ współczulny wywiera swój wpływ na narząd wewnętrzny lub na sploty czy zwoje narządowe za pośrednictwem substancji chemicznej, pod warunkiem, że jest ona produkowana bezpośrednio w samym narządzie. Adrenalina wytwarzana jest wraz z noradrenaliną przez komórki rdzenia nadnerczy. W reakcji na pobudzenie układu współczulnego komórki te wydzielają obydwie aminy bezpośrednio do krwiobiegu.

    Rakowe komórki macierzyste (ang. Cancer stem cells, CSCs) - to inicjalne, niezróżnicowane komórki rakowe (obecne w guzach i nowotworach układu krwiotwórczego), mające możliwość przekształcania się we wszystkie rodzaje komórek tworzących masę nowotworową.
    Jedna z teorii wyjaśniających proces nowotworzenia zakłada, że rakowe komórki macierzyste są prekursorami innych komórek nowotworowych i odgrywają kluczową rolę w powstawaniu raka. Komórki te, w przeciwieństwie do innych komórek rakowych, są rakotwórcze (same w sobie mają zdolność do wywoływania raka). Podejrzewa się, że CSCs są przyczyną występowania przerzutów i nawrotów choroby nowotworowej. Układ przywspółczulny, parasympatyczny, cholinergiczny (łac. systema parasympathicum) - podukład autonomicznego układu nerwowego odpowiedzialny za odpoczynek organizmu i poprawę trawienia. W uproszczeniu można powiedzieć, że działa on antagonistycznie (odwrotnie) do układu współczulnego. Włókna nerwowe układu przywspółczulnego wychodzą z pnia mózgu. Większość z nich przebiega wspólnie z nerwem błędnym, dochodząc do płuc, serca, żołądka, jelit, wątroby itp. W układzie tym, podobnie jak w układzie współczulnym, występują zwoje, leżące w pobliżu unerwianych narządów lub w samych narządach oraz sploty (np. splot sercowy, płucny), natomiast w przeciwieństwie do niego układ przywspółczulny nie reaguje jako całość, lecz aktywizuje tylko te funkcje, które są niezbędne w danym czasie.

    Trimetafan (łac. Trimetaphanum) – lek ganglioplegiczny, który blokuje przekaźnictwo w zwojach układu współczulnego i przywspółczulnego. Stosowany rzadko, w stanach nagłych (przełom nadciśnieniowy, nadciśnienie złośliwe) oraz w zabiegach z kontrolowanym obniżeniem ciśnienia i temperatury. Ma gwałtowne, silne działanie, szybko rozwija się tolerancja. Podawany dożylnie (efekty po podaniu doustnym trudne do przewidzenia). Objawy niepożądane związane z zahamowaniem układu przywspółczulnego – suchość w jamie ustnej, zahamowanie wydzielania soku żołądkowego, rozszerzenie źrenic, zaburzenia akomodacji). Wyraźna hipotonia ortostatyczna. Zespół Hornera – choroba spowodowana przerwaniem współczulnego unerwienia oka pomiędzy ośrodkiem w pniu mózgu, a samym okiem. Do uszkodzenia może dojść na poziomie pierwszego neuronu drogi podwzgórzowo-rdzeniowej (np. przy uszkodzeniu rdzenia szyjnego), na poziomie drugiego neuronu przed zwojem (np. gdy pień współczulny jest uciśnięty przez guz płuca) lub po przełączniu włókien w zwojach (np. na wysokości tętnicy szyjnej wewnętrznej, w guzach zatoki jamistej). U dzieci zespół Hornera może prowadzić do heterochromii. Zespół został nazwany od szwajcarskiego okulisty Johanna Friedricha Hornera, który jako pierwszy opisał zespół w 1869.

    Rak pęcherzyka żółtkowego, guz pęcherzyka żółtkowego, rak zarodkowy typu dziecięcego (ang. yolk sac tumor, yolk sac carcinoma, endodermal sinus tumor) – najczęstszy typ nowotworu zarodkowego jądra u niemowląt i dzieci (znany również pod nazwą orchidoblastoma). Postać dziecięca występuje najczęściej przed ukończeniem 24 miesiąca życia. Do 15. roku życia guz pęcherzyka żółtkowego stanowi 90% rozpoznawanych nowotworów jąder. U osób dorosłych częściej występuje jako składowa guzów zarodkowych o mieszanej budowie histologicznej, natomiast "czysta" postać nowotworu jest rzadka (3,1%). Ten rodzaj utkania często stwierdza się w pierwotnych zarodkowych nowotworach śródpiersia.

    Dodano: 08.01.2009. 21:59  


    Najnowsze