• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Cukrzyca kontrolowana

    05.11.2008. 21:07
    opublikowane przez: Maksymilian Gajda

    Wyrównanie metaboliczne u osób z cukrzycą określają trzy parametry: glikemia na czczo (FPG), glikemia po posiłku (PPG) oraz hemoglobina glikowana HbA1c, pozwalająca na długoterminową ocenę wyrównania gospodarki węglowodanowej. Bardzo ważna jest glikemia poposiłkowa. Bo tak naprawdę większość naszego życia spędzamy w okresie "po posiłkowym". Na czczo jesteśmy zwykle przez około dwie godziny pod koniec nocy. Warto więc zadbać o parametr, który ma tak istotne znaczenie dla kontroli glikemii.

    Według europejskich wytycznych leczenia cukrzycy typu 1 i 2, przy samodzielnych oznaczeniach poziomu cukru we krwi (glukometrem), glikemia po posiłku nie powinna być większa niż 135 mg/dl. Pacjenci leczeni analogami insuliny mają lepsze szanse na poprawę glikemii poposiłkowych oraz na lepszą długoterminową kontrolę glikemii. Zmniejsza się także ryzyko wystąpienia hipoglikemii. Zwiększa się natomiast bezpieczeństwo i wygoda leczenia.

    Analogi to leki najnowszej generacji otrzymywane w drodze biotechnologii. Od klasycznych insulin różnią się profilem działania zbliżonym do fizjologicznych wzorców wydzielania insuliny. Do tej grupy leków zalicza się analogi szybko i długo działające oraz mieszanki analogowe o szybkiej i długiej fazie działania.

    Szybko działające analogi mogą być podawane tuż przed, w trakcie, a nawet po posiłku zabezpieczając prawidłowe wyrównanie poziomu cukru. Nie trzeba, jak w przypadku insulin ludzkich, rygorystycznego 30 minutowego odstępu czasu pomiędzy wstrzyknięciem a posiłkiem. Jak pokazują badania ten czas w wielu przypadkach nie jest przestrzegany co nie pozostaje bez wpływu na jakość leczenia.

    Ponad 60 proc. osób stosujących insulinę klasyczną wstrzykuje insulinę na mniej niż 15 minut przed posiłkiem tłumacząc się różnymi życiowymi okolicznościami. Dla osób prowadzących zmienny tryb życia, przy nieprzewidywalnym rozkładzie zajęć, stosowanie szybko działających analogów to zwiększenie bezpieczeństwa leczenia i komfort życia z cukrzycą. A także " co chorzy często podkreślają " zbawienna możliwość, bez ryzyka i strachu o wystąpienie niedocukrzeń, uwolnienia się od drugiego śniadania i podwieczorku - obowiązkowych przekąsek przy stosowaniu klasycznych insulin.

    Długo działające analogi dają bardziej przewidywalny profil działania w porównaniu do insulin klasycznych, skuteczniejszą kontrolę glikemii i mniejsze ryzyko wystąpienia nocnych hipoglikemii. To jest to, czego bardzo boją się pacjenci. Jak pokazują statystyki trzy czwarte epizodów hipoglikemii ma miejsce właśnie w nocy. Taka sytuacja jest niebezpieczna dla życia, wymaga pomocy ze strony osób trzecich, co nie zawsze jest przecież możliwe, stąd ciągłe lęki, strach i stres.

    Mieszanki analogowe " to dwa w jednym, czyli analog o szybkim i pośrednim czasie działania. Ta właśnie szybka i wydłużona faza działania daje szereg korzyści w kontrolowaniu glikemii, zwłaszcza po posiłkach. Mieszanki analogowe wstrzykuje się bezpośrednio przed lub ewentualnie po każdym posiłku, profil ich działania jest zbliżony do fizjologicznego wydzielania insuliny takiego, jakie występuje u osób zdrowych.

    To warto wiedzieć - słowniczek terminów medycznych:

    Glikemia " poziom cukru (glukozy) we krwi.

    Hiperglikemia " podwyższony poziom cukru (glukozy) we krwi.

    Hipoglikemia " zbyt niski poziom cukru (glukozy) we krwi. Ciężkie niedocukrzenie może uszkodzić układ nerwowy, a zwłaszcza mózg.

    Insulinoterapia " leczenie insuliną, dawki dobierane są tak, aby poziom cukru (glukozy) we krwi był zbliżony do wartości u ludzi zdrowych. W praktyce sprowadza się to " za pomocą wstrzyknięć insuliny - do naśladowania fizjologicznych procesów zachodzących w organizmie.

    Analogi insuliny (skrótowo zwane analogami) " nowoczesne pochodne insuliny uzyskane w drodze biotechnologii. Od insuliny ludzkiej różnią się jednym lub kilkoma aminokwasami. Zmiana cząsteczki spowodowała zmianę właściwości leku, czego konsekwencją jest przyspieszenie działania (analogi szybko działające, które można podawać tuż przed, w czasie lub nawet po posiłku) lub jego równomierne, dłuższe działanie (analogi długo działające). Analogi insuliny zapobiegają wzrostowi poziomu cukru (glukozy) po posiłku, tzw. glikemii poposiłkowej i lepiej pokrywają zapotrzebowania na insulinę przez całą dobę. Stosowane są w Europie u 60% a w niektórych krajach u 80% pacjentów z cukrzycą wymagających leczenia insuliną.

    Poposiłkowa glikemia (PPG) " pomiar stężenia cukru we krwi mierzony 2 godz. po posiłku. Pomiar PPG jest niezwykle istotny, ponieważ istnieje powiązanie między poposiłkowym poziomem glukozy a zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób układu krążenia (ryzyko to jest większe od 2 do 4 razy dla chorych na cukrzycę).

    Posiłkowa regulacja poziomu glukozy (PGR) " metoda właściwej kontroli przebiegu choroby. PGR, dotychczas niedoceniana, okazała się bardzo skuteczna w prawidłowym prowadzeniu chorych na cukrzycę, zmniejszając częstość powikłań. Posiłkowa regulacja poziomu glukozy opiera się na aktywnej kontroli i utrzymaniu właściwego poziomu glukozy we krwi za pomocą starannie dobranego leczenia.

    Hemoglobina glikowana - hemoglobina w krwinkach czerwonych stosunkowo łatwo dołącza cząsteczkę glukozy z krwi. Im wyższy poziom glukozy we krwi i im dłużej się utrzymuje, tym więcej dołącza się glukozy i więcej jest tzw. hemoglobiny glikowanej, oznaczonej symbolem - HbA1c. Ponieważ krwinka czerwona żyje przeciętnie około 120 dni - poziom hemoglobiny glikowanej dokładnie odzwierciedla przeciętny poziom cukru we krwi w tym czasie. Dlatego wskaźnik ten stał się oceną skuteczności leczenia cukrzycy w dłuższych odcinkach czasu.

    Pen - insulina może być podawana jest za pomocą penów. Są to niewielkie urządzenia przypominające wyglądem wieczne pióro. W środku pena mieszczą wymienne wkłady insulinowe. Miejsca wstrzyknięć mogą być różne i należy je zmieniać, aby uniknąć zrostów. Wielu diabetyków wstrzykuje insulinę w brzuch lub udo.

    Pompa insulinowa - coraz częściej stosowaną metodą leczenia są pompy insulinowe. Niewielkie urządzenia wielkości telefonu komórkowego noszone są na pasku lub opasce, najczęściej na brzuchu. Elektroniczny procesor umożliwia zaprogramowanie stałego podskórnego wlewu insuliny (tzw. bazy). Dodatkowe dawki (bolusy) podawane są w związku z posiłkami i podwyższonym poziomem cukru. Pacjent jest podłączony do pompy za pomocą tzw. zestawu infuzyjnego: rurki połączonej z igłą wbitą pod skórę. Wkłucie nie powinno pozostawać w jednym miejscu dłużej niż 2-3 dni Pompa insulinowa jest urządzeniem dostarczającym insulinę do organizmu 24 godziny na dobę, podobnie jak trzustka. Terapia z użyciem pompy jest najbardziej zaawansowaną metodą leczenia cukrzycy, w przeciwieństwie do terapii metodą wielokrotnych wstrzyknięć. Polska stała się pierwszym krajem na świecie, gdzie ta nowoczesna metoda jest stosowana powszechnie.

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Insulina glulizynowa – analog insuliny ludzkiej o krótkim czasie działania. Produkowana metodą rekombinacji DNA. Jej preparat jest stosowany w postaci wstrzyknięć w leczeniu cukrzycy. Insulina glulizynowa zaczyna działać w ciągu 10-20 minut od podania, szczyt działania osiąga około 30–40 minut od podania, jej czas działania wynosi około 2 godziny, po 4-6 godzinach całkowicie znika z organizmu. Doustne leki przeciwcukrzycowe – grupa leków w postaci tabletek stosowanych w cukrzycy. Leki te różnią się pod względem mechanizmu działania, profilu farmakologicznego, ale ich wspólną cechą jest zasadniczy efekt działania – obniżanie stężenia glukozy we krwi (działanie hipoglikemizujące). Doustne leki przeciwcukrzycowe znajdują zastosowanie przede wszystkim w leczeniu cukrzycy typu 2, oraz niektóre z nich (pochodne biguanidowe) pomocniczo w wybranych przypadkach cukrzycy typu 1 (zmniejszenie wahań glikemii poposiłkowej, obniżenie poziomu lipidów). Insulina detemir – wolno działający analog insuliny ludzkiej o wydłużonym czasie działania. Jego preparat jest stosowany w postaci wstrzyknięć w leczeniu cukrzycy.

    Insulina glargine − wolnodziałający analog insuliny ludzkiej o wydłużonym czasie działania. Jego preparat jest stosowany w postaci wstrzyknięć w leczeniu cukrzycy. Insulina aspart - analog insuliny ludzkiej o krótkim czasie działania. Jego preparat jest stosowany w postaci wstrzyknięć w leczeniu cukrzycy.

    Insulina lispro - analog insuliny ludzkiej o krótkim czasie działania. Jego preparat jest stosowany w postaci wstrzyknięć w leczeniu cukrzycy. Akarboza - substancja blokująca enzym α-glukozydazę (glukomylazę, sacharazę, maltazę, izomaltazę) występująca w lekach diabetologicznych. Blokuje ona enzymy jelitowe przekształcające węglowodany złożone w proste, a tym samym powoduje spadek poziomu cukru po posiłku, obniża insulinooporność, zmniejsza poziom insuliny, zwiększa asymilację glukozy oraz powoduje spadek glikemii na czczo.

    Zjawisko Somogyi – znaczy wzrost glikemii występujący w kilka godzin po niedocukrzeniu. Najczęściej jest to poranna hiperglikemia po nocnym niedocukrzeniu. Dzieje się tak dlatego, że organizm odpowiada na niski poziom cukru we krwi wydzieleniem hormonów (glukagon, adrenalina, hormon wzrostu) podwyższających stężenie cukru we krwi. Samo stwierdzenie wysokiej porannej glikemii niekoniecznie musi oznaczać, że w nocy poziom cukru też był wysoki. Znajomość wartości glikemii nocnej jest istotna do ustalenia postępowania leczniczego. Test doustnego obciążenia glukozą (ang. Oral Glucose Tolerance Test, OGTT) – badanie stosowane w diagnostyce cukrzycy, czasem też w innych chorobach (np. akromegalia). Według zaleceń WHO badanie polega na podaniu pacjentowi glukozy i obserwowaniu reakcji jego organizmu na nią: wydzielenia insuliny, szybkości regulacji poziomu cukru we krwi – szybkości wchłaniania glukozy do tkanek. W przypadku akromegalii dodatkowo dokonuje się pomiaru poziomu hormonu wzrostu i wpływu obciążenia glukozą na spadek poziomu hormonu wzrostu.

    Cukrzyca – grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynikającą z defektu produkcji lub działania insuliny wydzielanej przez komórki beta trzustki. Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych. Ze względu na przyczynę i przebieg choroby, można wyróżnić cukrzycę typu 1, typu 2, cukrzycę ciężarnych i inne.

    Dodano: 05.11.2008. 21:07  


    Najnowsze