• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Czy katastrofy chromosomalne mogą powodować raka?

    10.01.2011. 17:26
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Naukowcy odkryli, że nasze komórki mogą ulegać setkom mutacji w ciągu jednej katastrofy chromosomalnej, która może doprowadzić do szybkiego rozwoju nowotworu. Odkrycia opublikowane w czasopiśmie Cell przeczą przekonaniu, że nowotwór zawsze rozwija się powoli, stopniowo gromadząc mutacje. Naukowcy z Wlk. Brytanii i USA nazwali nowo odkryte zjawisko "chromothripsis", co stanowi połączenie greckich wyrazów chromos (chromosom) i thripsis (rozbijać na kawałki).

    To prawda, że większość nowotworów rozwija się powoli i mogą upłynąć całe lata, a nawet dekady, zanim nowotwór nagromadzi wystarczającą ilość mutacji, aby przejść ze stanu przedrakowego do złośliwego. Jednakże czasami nowotwory wydają się pojawiać znikąd.

    W ramach ostatnich badań naukowcy przeanalizowali genomy wielu próbek nowotworów. Większość z nich przeszła najwyraźniej tradycyjną ścieżkę rozwoju raka, w której mutacje gromadzą się stopniowo. Jednak w przypadku niewielkiej liczby próbek jedno katastrofalne zdarzenie wywołało dziesiątki, a nawet setki mutacji za jednym zamachem.

    "Wyniki wprawiły nas w osłupienie" - zauważa autor naczelny artykułu, dr Peter Campbell z Wellcome Trust Sanger Institute w Wlk. Brytanii. "Wydaje się, że w pojedynczej komórce w ciągu jednego zdarzenia, jeden chromosom lub ich większa liczba zasadniczo eksplodowały, rozrywając się dosłownie na setki kawałków."

    Zwykle komórki nie są w stanie przetrwać takiego kataklizmu. Aczkolwiek czasami DNA (kwas dezoksyrybonukleinowy) komórki podejmuje próbę naprawy uszkodzenia.

    "Komórka powinna dojść do wniosku, że to już koniec i poddać się, ale zamiast tego próbuje ponownie poskładać chromosomy niczym cenną porcelanę" - wyjaśnia dr Campbell.

    Wyniki takiej próby naprawy są często katastrofalne, gdyż powstały genom roi się od mutacji, które mogą przyspieszyć rozwój nowotworu w komórce. Naukowcy odkryli w jednej próbce raka jelita grubego 239 zmian w pojedynczym chromosomie.

    Zdaniem naukowców około 2-3% wszystkich genomów nowotworów nosi znamiona chromothripsis. Zjawisko wydaje się szczególnie powszechne w przypadku nowotworów kości, pojawiając się w 25% przypadków. W jednej próbce nowotworu kości, trzy geny nowotworowe przeszły mutacje w ciągu jednego zdarzenia.

    Model uszkodzenia sugeruje, że chromothripsis zachodzi w czasie podziału komórki, kiedy chromosomy są znacznie bardziej zbite niż zwykle. Jeżeli chodzi o przyczyny to głównym podejrzanym jest promieniowanie jonizacyjne.

    "Impuls promieniowania jonizacyjnego, który jak wiadomo wywołuje pęknięcia dsDNA [dwuniciowego DNA], może przeciąć osłonę skondensowanego chromosomu i [...] wywołać pęknięcia prążka, ramienia lub całego chromosomu" - piszą naukowcy.

    Zespół planuje obecnie badanie nowotworów u osób ze znaną historią ekspozycji na promieniowanie jonizacyjne, aby sprawdzić, czy zaszło u nich zjawisko chromothripsis.

    "Jeżeli uda nam się poznać korzenie, wówczas będzie mogli nauczyć się zapobiegać tego typu uszkodzeniom" - zauważa dr Campbell.

    Inną możliwością jest powstawanie uszkodzenia w czasie procesu ścierania się telomerów - naturalnego skracania się końcówek chromosomów. Jak wskazują naukowcy, większość uszkodzeń będących następstwem chromothripsis, które zaobserwowano w ramach badań, obejmuje regiony chromosomów rozciągające się do telomerów.

    "Niezależnie od mechanizmu uszkodzenia, konsekwencje są poważne" - podsumowują naukowcy. "W obliczu pęknięcia DNA w setkach miejsc, mechanizm naprawy DNA komórki podejmuje próbę ratowania genomu. Powstały miszmasz mało stopniu przypomina oryginalną strukturę, a zakłócenie genomiczne przynosi masowe i potencjalnie onkogenne skutki."

    Za: CORDIS

    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)

    Naprawa DNA – szereg procesów prowadzących do identyfikacji i naprawy zmian w cząsteczkach DNA w żywej komórce. W komórkach organizmów żywych procesy metaboliczne i czynniki środowiskowe mogą powodować uszkodzenie DNA. W każdej komórce codziennie ma miejsce nawet milion takich uszkodzeń. Wiele z nich powoduje trwałe zmiany w cząsteczce DNA, które mogą upośledzić albo pozbawić komórkę możliwości prawidłowej transkrypcji kodowanego przez uszkodzony fragment DNA genu. Inne uszkodzenia mogą skutkować potencjalnie groźną dla genomu komórki mutacją, dotyczącą tej komórki i wszystkich następnych powstałych z niej po podziałach. Oznacza to, że proces naprawy DNA w komórce musi być cały czas aktywny, by móc szybko i skutecznie niwelować skutki każdego uszkodzenia komórkowego DNA.

    Naprawa DNA – szereg procesów prowadzących do identyfikacji i naprawy zmian w cząsteczkach DNA w żywej komórce. W komórkach organizmów żywych procesy metaboliczne i czynniki środowiskowe mogą powodować uszkodzenie DNA. W każdej komórce codziennie ma miejsce nawet milion takich uszkodzeń. Wiele z nich powoduje trwałe zmiany w cząsteczce DNA, które mogą upośledzić albo pozbawić komórkę możliwości prawidłowej transkrypcji kodowanego przez uszkodzony fragment DNA genu. Inne uszkodzenia mogą skutkować potencjalnie groźną dla genomu komórki mutacją, dotyczącą tej komórki i wszystkich następnych powstałych z niej po podziałach. Oznacza to, że proces naprawy DNA w komórce musi być cały czas aktywny, by móc szybko i skutecznie niwelować skutki każdego uszkodzenia komórkowego DNA.

    Nowotwór (łac. neoplasma, skrót npl – z greckiego neoplasia) – grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany przez organizm, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie różnicują się w typowe komórki tkanki. Utrata kontroli nad podziałami jest związana z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenów i antyonkogenów. Mutacje te powodują, że komórka wcale lub niewłaściwie reaguje na sygnały z organizmu. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji, stąd długi, ale najczęściej bezobjawowy okres rozwoju choroby. U osób z rodzinną skłonnością do nowotworów część tych mutacji jest dziedziczona.

    Nowotwór (łac. neoplasma, skrót npl – z greckiego neoplasia) – grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany przez organizm, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie różnicują się w typowe komórki tkanki. Utrata kontroli nad podziałami jest związana z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenów i antyonkogenów. Mutacje te powodują, że komórka wcale lub niewłaściwie reaguje na sygnały z organizmu. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji, stąd długi, ale najczęściej bezobjawowy okres rozwoju choroby. U osób z rodzinną skłonnością do nowotworów część tych mutacji jest dziedziczona.

    Nowotwór (łac. neoplasma, skrót npl – z greckiego neoplasia) – grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany przez organizm, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie różnicują się w typowe komórki tkanki. Utrata kontroli nad podziałami jest związana z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenów i antyonkogenów. Mutacje te powodują, że komórka wcale lub niewłaściwie reaguje na sygnały z organizmu. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji, stąd długi, ale najczęściej bezobjawowy okres rozwoju choroby. U osób z rodzinną skłonnością do nowotworów część tych mutacji jest dziedziczona.

    Nowotwór (łac. neoplasma, skrót npl – z greckiego neoplasia) – grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany przez organizm, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie różnicują się w typowe komórki tkanki. Utrata kontroli nad podziałami jest związana z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenów i antyonkogenów. Mutacje te powodują, że komórka wcale lub niewłaściwie reaguje na sygnały z organizmu. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji, stąd długi, ale najczęściej bezobjawowy okres rozwoju choroby. U osób z rodzinną skłonnością do nowotworów część tych mutacji jest dziedziczona.

    Nowotwór (łac. neoplasma, skrót npl – z greckiego neoplasia) – grupa chorób, w których komórki organizmu dzielą się w sposób niekontrolowany przez organizm, a nowo powstałe komórki nowotworowe nie różnicują się w typowe komórki tkanki. Utrata kontroli nad podziałami jest związana z mutacjami genów kodujących białka uczestniczące w cyklu komórkowym: protoonkogenów i antyonkogenów. Mutacje te powodują, że komórka wcale lub niewłaściwie reaguje na sygnały z organizmu. Powstanie nowotworu złośliwego wymaga kilku mutacji, stąd długi, ale najczęściej bezobjawowy okres rozwoju choroby. U osób z rodzinną skłonnością do nowotworów część tych mutacji jest dziedziczona.

    Dodano: 10.01.2011. 17:26  


    Najnowsze