• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dr Bąbel: lekarze chętnie stosują placebo, ale mniej chętnie o tym mówią

    09.12.2011. 00:11
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Z eksperymentu przeprowadzonego wśród polskich lekarzy wynika, że stosują oni placebo częściej niż deklarują - powiedział PAP psycholog, dr Przemysław Bąbel z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

    Dr Bąbel z Instytutu Psychologii UJ ze swoimi studentami przeprowadził badanie wśród 190 lekarzy pierwszego kontaktu: internistów, specjalistów medycyny rodzinnej oraz pediatrów. Połowę z ankietowanych pytano bezpośrednio o stosowanie placebo, a połowę - o stosowanie "niespecyficznych metod leczenia", przy czym oba z tych terminów w ankietach zdefiniowane były identycznie.

     

    O ile w pierwszej grupie 84 proc. badanych zadeklarowało, że zdarzyło im się przepisać placebo, o tyle w drugiej grupie placebo, choć pod inną nazwą, stosowało już 95 proc. badanych.

    Do stosowania placebo co najmniej raz w tygodniu przyznało się 26 proc. badanych lekarzy z pierwszej grupy; gdy nie pytano o to wprost - czyli w drugiej grupie - przyznało się do tego aż 61 proc. ankietowanych.

    Skąd biorą się te różnice? Jak wyjaśnił dr Bąbel, stosowanie placebo może być kontrowersyjne etycznie, a samo słowo obarczone jest negatywnymi konotacjami. Lekarzom znacznie łatwiej było więc przyznać się do stosowania "niespecyficznych metod leczenia".

    "Polska jest w grupie krajów, w których lekarze stosują placebo najczęściej" - skomentował rozmówca PAP. Jak zauważył, najwyższe dotychczas wskaźniki stosowania placebo przez lekarzy pierwszego kontaktu uzyskano bowiem w Danii (86 proc.), Niemczech (88 proc.) i Szwajcarii (72 proc.).

    Jakie formy przybiera dzisiaj placebo? Ponad 50 proc. ankietowanych (zarówno z pierwszej, jak i z drugiej grupy) przyznało, że niekiedy przepisuje witaminy w sytuacji, kiedy pacjent wcale ich nie potrzebuje. Lekarze często jako placebo stosują również suplementy diety, homeopatię, a także nieaktywne substancje farmakologiczne.

    Dlaczego placebo jest skuteczne? Po pierwsze - wyjaśniał dr Bąbel - z jego leczniczą siłą wiążą się oczekiwania pacjentów, ale i lekarzy - jeśli pacjent (a najlepiej również i lekarz) wierzy, że po danej terapii wyzdrowieje - łatwiej mu wyzdrowieć. Po drugie, mechanizmem działania placebo jest warunkowanie klasyczne. Jak tłumaczył dr Bąbel, jeśli podajemy pacjentowi skuteczny lek (np. antybiotyk) w formie dużej, białej, okrągłej tabletki, to w przyszłości efekt leczniczy można uzyskać w wyniku podania nawet nieaktywnej dużej, białej i okrągłej tabletki. Po trzecie zaś, placebo może niwelować poziom lęku, a to osłabia odczuwanie bólu.

    Dr Bąbel zaznaczył, że skuteczność placebo nie ma bezpośredniego związku z cechami osobowości pacjentów. Chociaż zarówno z badań polskich, jak i światowych wynika, że lekarze uważają, że skuteczność placebo zależy od osobowości pacjentów (np. neurotyzmu), to mitem jest to, że takie osoby są bardziej na działanie placebo podatne.

    Naukowiec podał, że ze światowych badań wynika, iż lekarze przepisują placebo szczególnie chętnie w przypadkach, kiedy pacjenci nalegają na leczenie, a lekarz nie obserwuje żadnych objawów choroby.

    Placebo najskuteczniejsze okazuje się w przypadku leczenia bólu, bo ból jest zjawiskiem bardzo subiektywnym. Na drugim miejscu w skuteczności placebo znalazło się leczenie depresji. Dr Bąbel zaznaczył, że niektórzy specjaliści są zdania, że antydepresanty wcale nie są skuteczniejsze niż placebo.

    Placebo mogą stać się też aktywne leki, ale stosowane w innych schorzeniach niż ich przeznaczenie. Jak wyjaśnił psycholog, na takiej zasadzie lekarze przepisują np. antybiotyki w leczeniu grypy. Chociaż antybiotyki nie zwalczają wirusów, to skuteczność tych leków w zwalczaniu grypy jest całkiem wysoka - pacjenci nauczeni są, że antybiotyki są skutecznymi lekami i wierzą, że dzięki nim wyzdrowieją. "Ale w tym przypadku za skuteczność leku nie odpowiadają substancje aktywne, ale nasze oczekiwania i wcześniejsze doświadczenia" - zaznaczył dr Bąbel.

    Dodał, że również forma leku ma wpływ na jego skuteczność. Jak powiedział, w Polsce jednymi ze skuteczniejszych okazują się leki w formie dużych, białych, okrągłych tabletek, a także małe, czerwone tabletki. Z czego to wynika? W PRL-u antybiotyki miały często formę dużych białych i okrągłych tabletek, a małe i czerwone były często przepisywane wtedy witaminy z grupy B. "Po prostu nauczyliśmy się, że leki w takiej postaci są skuteczne" - tłumaczył psycholog.

    Forma leku ma znaczenie również dla rodzaju choroby. Czerwony kolor tabletki poprawia zwłaszcza odczuwaną skuteczność środków pobudzających. "Nikt nie może zrozumieć, dlaczego viagra jest niebieska" - żartuje psycholog.

    PAP - Nauka w Polsce, Ludwika Tomala

    agt/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Placebo (łac. będę się podobał) – substancja lub działanie (np. zabieg chirurgiczny) obojętne, nie mające wpływu na stan zdrowia pacjenta, podawane choremu jako terapia. Chory nie wie, że to, co zastosowano, nie jest prawdziwym leczeniem, zaś wszystko (dla leku głównie: wygląd, zapach, smak, konsystencja), oprócz leczniczych właściwości placebo jest takie samo, jak rzeczywistej terapii. Czynnik bioleczniczy – drobnoustroje, które przyspieszają wyleczenie lub zapobiegają powikłaniom wskazanej choroby u człowieka. Skuteczność czynników bioleczniczych została dowiedziona naukowo, z udziałem dużych grup pacjentów, randomizowanych badań, testów z użyciem placebo oraz podwójnej ślepej próby. Inaczej wygląda to w przypadku probiotyków, których skuteczność leczenia chorób nie została potwierdzona naukowo (lub została potwierdzona jedynie in vitro), częściowo z powodu nie wykonania jeszcze odpowiedniej ilości testów u człowieka. Probiotyki mogą, ale nie muszą, być także czynnikami bioleczniczymi, jednak ich użycie bez badań klinicznych jest dyskusyjne. Spożywanie probiotyków wpływa jednak korzystne – między innymi z powodu immunomodulacji – na stan zdrowia organizmu, ale nie powoduje wyleczenia z żadnej choroby. Ślepa próba – w farmakologii metoda prowadzenia eksperymentu medycznego badającego wpływ substancji (zwykle leku), polegająca na utrzymaniu osób przyjmujących lek w nieświadomości co do tego czy przyjmują lek, czy też substancję obojętną (placebo). Ślepą próbę stosuje się w celu wykluczenia efektu oczekiwania u osób, na których sprawdza się działanie substancji.

    Nocebo (łac. będę szkodzić) – negatywne, niepożądane objawy zjawiska zwanego placebo. Efekt nocebo, czyli różne objawy uboczne (np. nudności, wymioty, bóle głowy, senność, bezsenność, drętwienia, świąd skóry, tachykardię, biegunkę, wysypkę czy obrzęki) najczęściej wywołane są przez negatywne nastawienie pacjenta do terapii, czy też nieakceptowany przez niego wygląd leku. Po raz pierwszy terminu reakcja nocebo użył Walter Kennedy w 1961 roku. Niektórzy badacze uważają, że śmierć w wyniku magii voodoo może być przypadkiem efektu nocebo. Glukozamina (łac. Glucosaminum) – organiczny związek chemiczny pochodzenia naturalnego. Przypuszczano, że przyczynia się ona do odbudowy chrząstki stawowej i może wywierać wpływ na zmniejszanie odczuwania bólu oraz sprawniejsze funkcjonowanie stawów. Preparaty siarczanu glukozaminy wykorzystywane są przy wspomaganiu leczenia choroby zwyrodnieniowej stawów. W roku 2001 opublikowano badanie wskazujące, że lecznicze działanie glukozaminy nie jest pewne. Metaanaliza opublikowana w 2010 roku stwierdza, że w porównaniu z placebo, glukozamina, a także chondroityna i ich połączenie nie zmniejszają bólu stawów i nie mają wpływu na zwężenie szpary stawowej. We wnioskach z badania zaleca się odstąpienie od refundacji leczenia glukozoaminą i zaprzestanie przepisywania tego związku przez lekarzy.

    Techniki Emocjonalnego Wyzwolenia (ang. Emotional Freedom Techniques, EFT) – narzędzie medycyny alternatywnej oparte na teorii, iż negatywne emocje są spowodowane zaburzeniami pola energetycznego człowieka, a podczas opukiwania meridianów czyli punktów energetycznych na ciele człowieka oraz myśląc o negatywnej emocji, sprowadzamy ją do poziomu „neutralnego”. Są dwie szkoły, z których jedna mówi, że stosowanie tej metody przynosi pozytywne rezultaty, druga zaś mówi, iż jest to raczej efekt placebo. Krytycy opisują EFT jako technikę pseudonaukową, uważając ją za pożyteczne narzędzie z uwagi na jej tradycyjne składniki kognitywistyczne, takie jak zakłócenia spowodowane bardziej negatywnymi myślami, aniżeli manipulowaniem meridianów energetycznych. "Bright Lights" – czwarty oficjalny singel szóstego albumu studyjnego grupy Placebo zatytułowanego "Battle for the Sun".

    "Ashtray Heart" – trzeci oficjalny singel szóstego albumu studyjnego grupy Placebo zatytułowanego "Battle for the Sun". Fierce Panda Records - londyńska niezależna wytwórnia muzyczna. Pierwszy projekt został wydany w 1994 roku. Współpracowała z takimi zespołami jak np. Keane, Coldplay czy Placebo.

    Bruise Pristine to pierwszy w historii singel zespołu rocka alternatywnego Placebo. Podczas pierwszej edycji w 1995 singel nie wszedł na listę przebojów. Ponownie wydany w 1997 roku osiągnął 14 miejsce w Wielkiej Brytanii.

    "Too Many Friends" – pierwszy singiel brytyjskiej grupy alternatywno-rockowej Placebo pochodzący z siódmego albumu studyjnego "Loud Like Love".

    Black Market Music – trzecia płyta brytyjskiego zespołu Placebo, wydana 9 października 2000 roku. Nagranie płyty zajęło zespołowi 9 miesięcy, jest to więc najdłużej nagrywana płyta z ich dotychczasowego dorobku. Brian Molko (ur. 10 grudnia 1972 r. w Brukseli) – brytyjski wokalista, gitarzysta, basista i autor tekstów zespołu Placebo.

    Sleeping With Ghosts – czwarta płyta brytyjskiego zespołu Placebo, wydana w roku 2003. We wrześniu 2003 została wydana specjalna edycja tej płyty, zawierająca dodatkowy nośnik z coverami. Steve Hewitt (ur. 22 marca 1971, Northwich, Anglia) – były perkusista zespołu Placebo, wokalista i gitarzysta Love Amongst Ruin, perkusista grupy Six by Seven.

    Dodano: 09.12.2011. 00:11  


    Najnowsze