• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Dwa leki doustne pozwolą na jakiś czas odstawić insulinę

    26.09.2011. 00:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Część chorych na cukrzycę typu 2, u których zaczęto już stosować insulinę, można przestawić na kombinację dwóch leków doustnych - używaną od ponad pół wieku metforminę i nowy lek saksagliptynę, z grupy tzw. leków inkretynowych - wynika z najnowszych badań. Zaprezentowano je po raz pierwszy na europejskim kongresie diabetologicznym, który odbywał się w połowie września w Lizbonie. "To bardzo dobra wiadomość dla chorych na cukrzycę, bo większość z nich ma opory przed leczeniem insuliną" - ocenił w rozmowie z PAP prof. Leszek Czupryniak, prezes Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.

    Jego zdaniem, taka zamiana insuliny na dwa leki doustne może przynieść oszczędności w budżecie służby zdrowia. Obniżenie kosztów będzie wynikało po pierwsze z tego, że metformina i saksagliptyna dają mniej powikłań typowych dla terapii insulinowej, jak tycie i tzw. hipoglikemia (niedocukrzenie), która może być groźna dla życia i z którą pacjenci nieraz trafiają do szpitala. Można też będzie zaoszczędzić na samokontroli, bo chorzy stosujący insulinę muszą częściej dokonywać pomiarów glukozy we krwi przy pomocy glukometru i zużywają w tym celu więcej pasków testowych.

    Jak przypomniał prof. Czupryniak, jeśli cukrzyca typu 2 zostanie zdiagnozowana we wczesnym stadium jej leczenie zaczyna się od modyfikacji stylu życia - tj. zmiany sposobu odżywiania i regularnej aktywności fizycznej. Rozwój tego schorzenia jest bowiem silnie związany ze zbyt kaloryczną dietą, której konsekwencją jest nadwaga lub otyłość oraz brakiem ruchu.

    Następnie do terapii dołącza się jeden przeciwcukrzycowy lek doustny - przeważnie metforminę, a później kolejne doustne leki, o zróżnicowanym mechanizmie i sile działania. Jest to konieczne, bo choroba postępuje - co wynika m.in. ze stopniowej degeneracji komórek beta trzustki produkujących insulinę - a kontrola stężenia glukozy we krwi (tzw. glikemii) staje się coraz trudniejsza.

    W przeciwieństwie do cukrzycy typu 1, w której insulinę podaje się od początku, w cukrzycy typu 2 stanowi ona ostatni etap leczenia.

    Z badań prowadzonych wśród pacjentów wynika jednak, że wielu z nich boi się stosować insulinę, m.in. z obawy przed hipoglikemią. Na przykład międzynarodowe badanie o nazwie GAPP z 2010 r. na grupie ponad 1 500 chorych na cukrzycę wykazało, że niedocukrzenia obawia się aż 67 proc. pacjentów. Jest to jedna z ważniejszych przyczyn pomijania dawek insuliny lub niestosowania jej zgodnie z zaleceniami lekarza.

    Naukowcy z Instytutu Badań Klinicznych i Rozwoju w Moguncji sprawdzali, czy pacjentów z zachowaną resztkową czynnością komórek beta trzustki można przełączyć z insuliny na leki doustne, gdy razem z metforminą poda im się nowoczesny lek inkretynowy - saksagliptynę.

    Badania przeprowadzono w grupie 109 otyłych pacjentów cierpiących średnio od 11 lat na cukrzycę typu 2. Wszyscy od ponad roku byli na terapii insulinowej, ale u wszystkich stwierdzono zachowaną resztkową funkcję komórek beta. Większość z nich - 72 osoby - przestawiono z insuliny na kombinację metforminy i saksagliptyny. Reszta - 37 osób - pozostała na insulinie.

    Półroczne badania ukończyło 92 pacjentów - w grupie na lekach doustnych odpadło 14 z powodu wzrostu poziomu glukozy we krwi, działań niepożądanych lub własnej decyzji.

    Jednak 36 proc. pacjentów leczonych metforminą i saksagliptyną utrzymało dobrą kontrolę glikemii i schudło średnio o 1,2 kg. Pozostałym pacjentom w tej grupie trzeba było dołączyć inny lek doustny lub insulinę.

    Badacze nie odnotowali różnicy w typie i natężeniu działań niepożądanych między grupami.

    Ich zdaniem, wyniki tych badań sugerują, że dzięki zastosowaniu nowoczesnych leków inkretynowych pewna grupa diabetyków z zachowaną resztkową funkcją komórek beta trzustki może być przestawiona z terapii insulinowej na terapię dwoma lekami doustnymi.

    Naukowcy planują teraz zidentyfikować czynniki, które pozwolą oceniać stopień dysfunkcji komórek beta trzustki i typować pacjentów, którzy skorzystają na zastąpieniu insuliny kombinacją metforminy i saksagliptyny.

    Leki inkretynowe są najnowszym, dostępnym na rynku, osiągnięciem medycyny w leczeniu cukrzycy. Dzielą się na dwie grupy - analogi glukagonopodobnego peptydu 1 (GLP-1) podawane w iniekcjach oraz doustne gliptyny, do których należy saksagliptyna. Pierwsze naśladują działanie hormonu GLP-1, naturalnie produkowanego przez ludzkie jelita. Rola tego związku (zaliczanego do hormonów inkretynowych) polega na pobudzaniu wydzielania insuliny w odpowiedzi na skok poziomu glukozy we krwi po posiłku. Druga grupa leków hamuje rozkładanie GLP-1 przez enzym o nazwie dipeptydylo-peptydaza 4 (dlatego określa się je jako inhibitory DPP4).

    Leki inkretynowe mają wiele zalet. Pozwalają na dobrą kontrolę glukozy we krwi nie powodując jednocześnie tycia - jak insulina i większość doustnych leków na cukrzycę, a niektóre (zwłaszcza dwa leki - liraglutyd i eksenatyd) przyczyniają się wręcz do chudnięcia. Poza tym, towarzyszy im niskie ryzyko hipoglikemii i wykazują działanie ochronne wobec komórek beta trzustki.

    PAP - Nauka w Polsce, Joanna Morga 

    jjj/ agt/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Doustne leki przeciwcukrzycowe – grupa leków w postaci tabletek stosowanych w cukrzycy. Leki te różnią się pod względem mechanizmu działania, profilu farmakologicznego, ale ich wspólną cechą jest zasadniczy efekt działania – obniżanie stężenia glukozy we krwi (działanie hipoglikemizujące). Doustne leki przeciwcukrzycowe znajdują zastosowanie przede wszystkim w leczeniu cukrzycy typu 2, oraz niektóre z nich (pochodne biguanidowe) pomocniczo w wybranych przypadkach cukrzycy typu 1 (zmniejszenie wahań glikemii poposiłkowej, obniżenie poziomu lipidów). Cukrzyca typu MODY (MODY – akronim od ang. Maturity Onset Diabetes of the Young) – grupa rzadkich i uwarunkowanych genetycznie postaci cukrzycy, których objawy pojawiają się u osób w wieku 15-35 lat, a ich przebieg kliniczny jest zbliżony do cukrzycy typu 2. W przeciwieństwie do typu 1, który zawsze wymaga przyjmowania insuliny, chorzy z MODY często mogą przyjmować leki doustne. Stanowią 1–5% wszystkich przypadków cukrzycy. Cukrzyca – grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią (podwyższonym poziomem cukru we krwi) wynikającą z defektu produkcji lub działania insuliny wydzielanej przez komórki beta trzustki. Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych. Ze względu na przyczynę i przebieg choroby, można wyróżnić cukrzycę typu 1, typu 2, cukrzycę ciężarnych i inne.

    Gliklazyd (łac. Gliclazidum) – lek przeciwcukrzycowy, pochodna sulfonylomocznika. Lek stymuluje wydzielanie insuliny z komórek trzustki. Hamuje uwalnianie glukozy z wątroby. Gliklazyd wykazuje także działanie przeciwzakrzepowe. Metformina (INN) – lek z grupy biguanidów zaliczany do doustnych leków przeciwcukrzycowych. Jest stosowany w cukrzycy typu 2, szczególnie jeśli towarzyszy jej nadwaga lub otyłość.
    Metformina jest stosowana w lecznictwie od 1957 roku.

    Glibenklamid (łac. Glibenclamidum) – lek przeciwcukrzycowy, pochodna sulfonylomocznika II generacji. Silnie stymuluje wydzielanie insuliny z komórek trzustki oraz zwiększa wrażliwość tkanek, głównie wątroby na działanie insuliny. Jednostka insulinowa - termin stosowany dla określenia jednostki wagowej dawek preparatów insuliny stosowanej w leczeniu cukrzycy. W powszechnym użyciu jest jednostka insulinowa, gdzie 1 jednostka to 1/100 ml danego preparatu insuliny. W penach do dozowania insuliny zwykle znajdują się wkłady o pojemności 300 jednostek insulinowych (3 ml), można nimi podawać insulinę z dokładnością do jednej jednostki. W pompach insulinowych możliwe jest dozowanie dawek mniejszych od jednostki insulinowej.

    Eksenatyd (ang. Exenatide) − nowy lek zarejestrowany do leczenia cukrzycy, będący agonistą peptydu glukagonopodobnego typu 1 (GLP-1 Glucagon-like-peptide-1), wytwarzanego przez komórki L jelita cienkiego, który wiążąc się z komórką β (receptorem dla GLP-1) wysp trzustkowych zwiększa wydzielanie insuliny pod wpływem glukozy. Ponadto spowalnia wchłanianie glukozy oraz hamuje wpływ glukagonu na komórki receptorowe. Został dopuszczony do leczenia typu 2 cukrzycy przez FDA na rynku USA w 2005. Eksenatyd jest syntetycznym analogiem peptydu złożonego z 39 aminokwasów, pierwotnie wykrytego w ślinie helodermy arizońskiej. Cukrzyca typu 1 (łac. diabetes mellitus typi 1, ang. Insulin Dependent Diabetes Mellitus, IDDM), nazywana też cukrzycą insulinozależną jest jedną z etiopatogenetycznych postaci cukrzycy. U jej podłoża leży przewlekły, autoimmunologiczny proces chorobowy prowadzący do powolnego zniszczenia, produkujących insulinę, komórek β wysp trzustkowych i w następstwie tego do utraty zdolności jej wydzielania.

    Dodano: 26.09.2011. 00:33  


    Najnowsze