• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Eksperci: antybiotykooporność to problem globalny

    28.11.2011. 10:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Bakterie oporne na działanie antybiotyków mogą przemieszczać się po świecie, przenosząc się np. w żywności czy w ludzkich organizmach. Dlatego potrzebna jest międzynarodowa strategia walki z lekkoopornością - podkreślali uczestnicy konferencji, która odbywała się w Warszawie od 23 do 25 listopada.

    W Warszawie spotkali się zaproszeni przez Europejskie Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) przedstawiciele krajów UE i kandydujących do UE, a także reprezentanci Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).

    O antybiotykooporności mówimy, gdy bakterie nabywają umiejętność obrony przed działaniem antybiotyku i przez to lek staje się nieskuteczny. Oporności bakterii na antybiotyki sprzyja m.in. podawanie tych leków pochopnie (np. w leczeniu zakażeń wirusowych), przez nieodpowiedni okres czasu czy w zbyt małej dawce.

    Celem spotkania ekspertów była budowa wspólnej strategii zapobiegania rozprzestrzenianiu się drobnoustrojów opornych na antybiotyki, a także zmniejszania ryzyka zakażeń związanych z opieką zdrowotną. Jak zaznaczyła prof. Waleria Hryniewicz, przewodnicząca Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków (NPOA) w przesłanym PAP komunikacie, konieczność podejmowania wspólnych, międzynarodowych działań wynika m. in. z intensywności podróży w obecnych czasach. Wraz z ludźmi granice przekraczają również drobnoustroje, wśród których mogą znajdować się te o wysokiej chorobotwórczości lub posiadające oporność na leki.

    Oporność na antybiotyki jest widoczna nie tylko u bakterii izolowanych od ludzi, ale także od zwierząt hodowlanych i domowych, z żywności czy wody. To z kolei powoduje, że skuteczne przeciwdziałanie niebezpiecznym zjawiskom wymaga jednoczesnej aktywności w szeregu dziedzin, zwłaszcza medycyny, weterynarii, rolnictwa i higieny komunalnej. Obydwa te wymiary dostrzega się dziś coraz powszechniej i znajduje to odzwierciedlenie w dyrektywach Komisji Europejskiej, ostatniej rezolucji Parlamentu Europejskiego, czy dokumentach WHO.

    Budowa strategii zwalczania zakażeń lekoopornymi bakteriami opiera się przede wszystkim na uzyskiwanych stale wynikach monitorowania ich obecności w szpitalach i innych środowiskach oraz określania czynników ryzyka zakażeń związanych z opieką medyczną. Monitorowaniu oporności musi towarzyszyć analiza zużycia antybiotyków w szpitalach, domach długoterminowej opieki medycznej i społecznej, a także poza nimi, włącznie ze wspomnianymi już weterynarią i rolnictwem. Dopiero powiązanie tych wszystkich informacji pozwoli na bardziej ukierunkowane i kompleksowe działania.

    Specjaliści zwracali uwagę na nowe zagrożenia, wynikające zwłaszcza z rozprzestrzeniania się obecnie na świecie szczepów bakterii (tzw. pałeczek jelitowych) opornych na niemal wszystkie antybiotyki. W licznych krajach nazywa się je "superbakteriami", a swoją oporność zawdzięczają one głównie obecności pewnej klasy enzymów, tzw. karbapenemaz. Wiele z nich "przenika" obecnie do Europy z subkontynentu indyjskiego lub południowej i wschodniej części basenu Morza Śródziemnego. Te właśnie drobnoustroje są powodem największego niepokoju, że oto niebawem możemy wkroczyć w erę "postantybiotykową", w której bardzo znacznej części zakażeń po prostu nie będzie czym leczyć. Podkreślano konieczność zwiększenia świadomości zagrożeń ze strony lekoopornych drobnoustrojów wśród profesjonalistów, polityków i zarządzających polityką zdrowotną, a także w społeczeństwach.

    Na konferencji zwracano też uwagę, że do różnych programów działań zapobiegawczych trzeba zaprosić kraje spoza UE oraz spoza Europy. Kraje europejskie muszą stworzyć możliwie zintegrowany system natychmiastowego, wzajemnego powiadamiania o pojawianiu się i rozprzestrzenianiu na ich terytoriach "superbakterii", tak by można było szybko reagować. Trzeba wzmocnić monitorowanie i powszechnie wprowadzić w szpitalach procedury badania przyjmowanych pacjentów, którzy byli w ciągu roku hospitalizowani w innych ośrodkach krajowych lub zagranicznych, zwłaszcza jeśli były to miejsca podwyższonego ryzyka nabycia niebezpiecznych drobnoustrojów. Konieczne jest również ujednolicenie metod monitorowania oraz diagnostyki samych bakterii.

    W czasie konferencji zaprezentowano przykłady działań podejmowanych w Polsce. Przedstawiono wyniki prac objętych tzw. "Narodowym Programem Ochrony Antybiotyków" ministra zdrowia, które dotyczą monitorowania lekooporności drobnoustrojów i zużycia antybiotyków w naszym kraju. Omówiono wyniki działania sieci szpitali pilotażowych, które przeprowadziły określonego dnia tzw. badanie punktowe, oceniające leczone w nich w tym momencie zakażenia pacjentów. Ponadto, zespół specjalistów z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie zaprezentował program monitorowania zakażeń u noworodków.

    PAP - Nauka w Polsce

    lt/ tot/


    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Oporność na antybiotyki – cecha części szczepów bakteryjnych, która umożliwia im przeciwstawianie się wpływowi antybiotyku. W zależności od pochodzenia, dzieli się ją na pierwotną (naturalna struktura bakterii uniemożliwiająca działanie leku) lub nabytą – na skutek nabycia genów oporności od innych bakterii lub spontanicznych mutacji. Częsta oporność wśród bakterii wiąże się z nieracjonalną antybiotykoterapią oraz zbyt dużym zużyciem tych leków w przemyśle spożywczym. Rifaksymina (ryfaksymina, L 105, ang. rifaximin, łac. rifaximinum) – organiczny związek chemiczny, antybiotyk należący do grupy rifamycyn, wchłaniający się w nieznacznym stopniu z przewodu pokarmowego, stosowany w leczeniu zakażeń jelitowych. Jego stosowanie wiąże się ze względnie niewielkimi działaniami ubocznymi i z niskim ryzykiem rozwinięcia oporności u bakterii. Efekt inokulum - zjawisko obniżenia skuteczności antybiotyków ze względu na zwiększoną liczbę (inokulum) bakterii. Oporność na antybiotyki (zwłaszcza beta-laktamy) często polega na wytwarzaniu enzymu inaktywującego lek, a zwiększona jego ilość jest przyczyną powstania tego efektu.

    Gronkowiec złocisty oporny na metycylinę, MRSA (ang. methicyllin-resistant Staphylococcus aureus) – oporne na metycylinę szczepy gronkowca, będące częstą przyczyną zakażeń wewnątrzszpitalnych. Stanowi on poważny problem finansowy dla służby zdrowia. Wykształcony przez drobnoustroje typ oporności oznacza brak wrażliwości na wszystkie antybiotyki z grupy beta-laktamów – w tym penicyliny, cefalosporyny, monobaktamy czy karbapenemy. Szczepy MRSA są jedynymi bakteriami Gram-dodatnimi, na które nie działają karbapenemy. Plazmid NR1 (R100 lub 222) - koniugacyjny plazmid należący do grupy niezgodności IncFII warunkujący oporność na antybiotyki. Odkryty został przez Rintaro Nakaya u bakterii Shigella flexneri 2b w Japonii w latach 50. Plazmid rozprzestrzenia się wśród drobnoustrojów drogą koniugacji; dostrzeżono ponadto rzadkie przypadki przekazywania jedynie części plazmidu. NR1 może występować u bakterii jelitowych takich jak Escherichia, Klebsiella czy Proteus. Wyróżnia się w nim dwa duże rejony, o odmiennej funkcji.

    Inhibitory β-laktamaz – naturalne lub syntetyczne związki chemiczne, stosowane w celu zapobiegania oporności na antybiotyki wynikającej z obecności w komórce bakteryjnej β-laktamaz. Związki te są zbliżone budową chemiczną do antybiotyków β-laktamowych, mogą zatem łączyć sie z β-laktamazami i dezaktywować je. Zależność bakterii od antybiotyku – rzadkie zjawisko, polegające na adaptacji drobnoustrojów do zmienionego środowiska, w którym obecny jest antybiotyk. Bakterie zależne od antybiotyku albo są naturalnie niewrażliwe na niego, albo wykształciły jeden z mechanizmów oporności.

    Cefazolina, (łac. Cefazolinum) – antybiotyk beta-laktamowy z grupy cefalosporyn I generacji, wykazuje działanie bakteriobójcze. Ma zastosowanie w większości zakażeń bakteryjnych, dzięki oporności na działanie enzymów bakteryjnych skierowanych przeciwko niektórym antybiotykom. Antybiotyki (z greki anti – przeciw, bios – życie) – naturalne wtórne produkty metabolizmu drobnoustrojów, które działając wybiórczo w niskich stężeniach wpływają na struktury komórkowe lub procesy metaboliczne innych drobnoustrojów hamując ich wzrost i podziały. Antybiotyki są przedmiotem badań auksanografii, stosuje się je jako leki w leczeniu wszelkiego rodzaju zakażeń bakteryjnych. Bywają także używane profilaktycznie w zapobieganiu zakażeniom bakteryjnym w przypadku osłabienia odporności, np. neutropenii, a także w profilaktyce bakteryjnego zapalenia wsierdzia.

    β-Laktamazy – bakteryjne enzymy rozrywające (dokładnie hydrolizujące) wiązanie β-laktamowe w cząsteczce antybiotyku β-laktamowego. Ich obecność w komórkach bakteryjnych jest źródłem oporności bakterii na ten rodzaj antybiotyków.

    BLNAR – (β-lactamase negative, ampicilin resistan) - nazwa opornych szczepów bakterii należących do gatunku Haemophilus influenzae. Nie można wykluczyć, że ten sam mechanizm jest obecny u niektórych bakterii Haemophilus parainfluenzae (wykryte u pacjentów przebywających w rejonach Południowej Afryki) oraz Haemophilus haemolyticus.

    Dodano: 28.11.2011. 10:19  


    Najnowsze