• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Eksperci: chorzy po udarze bez dostępu do skutecznej terapii

    23.09.2011. 10:19
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Osoby po udarze nie mają dostępu do skutecznej terapii spastyczności, tj. wzmożonego napięcia mięśniowego, choć program terapeutyczny dla tej grupy chorych otrzymał pozytywną rekomendacją Agencji Oceny Technologii Medycznych już w 2009 r. - alarmują eksperci.


    Mówiono o tym w czwartek na konferencji prasowej w Warszawie.

    Obecna na niej przedstawicielka Ministerstwa Zdrowia Beata Ratajczyk-Bienert wyjaśniła, że opóźnienie we wprowadzeniu programu wynika z trudności formalnych. W programie znalazł się bowiem zapis, że lek stosowany w spastyczności - tj. toksyna botulinowa - musi być podawany łącznie z rehabilitacją, bo tylko wtedy jest skuteczny. "Okazało się, że w ramach ustawy koszykowej nie można włączyć rehabilitacji do terapeutycznego programu zdrowotnego, dlatego zdecydowaliśmy się, że lek będzie dołączany do świadczenia rehabilitacyjnego" - powiedziała.

    Według Ratajczyk-Bienert, toksyna botulinowa stanie się dostępna dla chorych po udarze (obecnie jest refundowana w spastyczności u np. dzieci z porażeniem mózgowym), gdy tylko nastąpi nowelizacja koszyka świadczeń rehabilitacyjnych. Będzie to miało miejsce dopiero w 2012 r.

    W ocenie posła na Sejm Jarosława Katulskiego (PO), takie rozwiązanie wystarczy, bo budżet Narodowego Funduszu Zdrowia na przyszły rok jest już zamknięty, a to oznacza, że finansowanie leczenia toksyną jakiejś grupie pacjentów będzie się odbywać kosztem dostępu do rehabilitacji innych chorych.

    Jak przypomniał prof. Jarosław Sławek, kierujący Interdyscyplinarną Grupą ds. Spastyczności, spastyczność poudarowa ma postać trwałego, bolesnego skurczu mięśni, najczęściej kończyn górnych, ale też dolnych. Pojawia się nie wcześniej niż po sześciu tygodniach, a najczęściej po trzech miesiącach od udaru. Charakteryzuje się np. nadmiernie zaciśniętą pięścią, silnie zgiętym nadgarstkiem i łokciem oraz przyciśnięciem ramienia do piersi.

    Powikłanie znacznie utrudnia codzienną aktywność - ubieranie się, utrzymywanie higieny, jedzenie. Może też przyczyniać się do trwałych przykurczów, deformacji stawowych, odleżyn, infekcji i zakrzepicy żylnej, wymieniał dr Maciej Krawczyk ze Stowarzyszenia Fizjoterapia. Uniemożliwia też odpowiednią rehabilitację ręki czy nogi.

    Według danych przedstawionych przez Sławka, powikłanie to występuje u 17-38 proc. chorych po udarze. W Polsce, liczbę osób, u których ono występuje szacuje się na od 8 tys. do 18 tys. Ale spastyczność ciężka, która wymaga wstrzykiwania toksyny botulinowej, dotyczy ok. 2 tys. do 9 tys. rocznie. "Program terapeutyczny zakłada leczenie 2 tys. pacjentów w ciągu roku" - podkreślił.

    Jak wyjaśnił prof. Andrzej Bogucki z Polskiego Towarzystwa Neurologicznego, przyczyną spastyczności jest nieustanna komunikacja nerwu z mięśniem. Toksyna botulinowa powoduje jej "chemiczne przecięcie". Mięsień ulega wówczas rozluźnieniu i chory może rozpocząć fizjoterapię. Efekt działania tego leku utrzymuje się średnio przed trzy - cztery miesiące i jest odwracalny.

    "Jest to obecnie jedyna uznana na świecie farmakoterapia, którą stosuje się w tzw. pierwszej linii terapii spastyczności po udarze. Jej skuteczność została dowiedziona w badaniach klinicznych wysokiej jakości" - podkreślił Sławek. Ma ona sens jedynie wtedy, gdy jest prowadzona z rehabilitacją. Według neurologa, toksyna jest refundowana chorym ze spastycznością po udarze w większości krajów UE. W Polsce pacjenci muszą ja kupować na własny koszt, ale mało kogo na to stać. Cena terapii trzy-, czteromiesięcznej wynosi od 800 do 1200 zł.

    "Zdajemy sobie sprawę, że toksyna botulinowa nie jest panaceum na spastyczność, ale zwiększa szanse na powrót sprawności pacjenta, poprawę jego samodzielności i jakości życia" - podkreślił Krawczyk.

    Bogucki przytoczył przykład 40-letniego pacjenta, któremu po wstrzyknięciu toksyny wyprostowała się ręka, był w stanie usamodzielnić się w wielu czynnościach, w których dotychczas musiał polegać na pomocy krewnych.

    Obecna na konferencji pani Agnieszka Prasol dostała udaru krwotocznego w wieku 31 lat. Oprócz niedowładu lewej ręki, po pewnym czasie pojawiła się spastyczność. Jak powiedziała PAP, wstrzyknięcie toksyny bardzo ułatwiło jej życie i wykonywanie takich zwykłych czynności, jak ubieranie się.

    Apelując o dostęp do toksyny dla chorych ze spastycznością po udarze eksperci podkreślali, że wielu z tych pacjentów jest w wieku produkcyjnym. Dzięki odpowiedniej terapii mogą więc wrócić do pracy i generować dochód narodowy.

    PAP - Nauka w Polsce, Joanna Morga 

    jjj/ tot/ jbr/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Spastyczność (łac.spasticitas) – zaburzenie ruchowe, objawiające się wzmożonym napięciem mięśniowym lub sztywnością mięśni, związane z ich nieprawidłową reakcją na bodźce, które w zależności od przyczyny, czasu trwania i rodzaju schorzenia, może przybierać różne postaci. Spastyczność prowadzi do przykurczów i osłabienia mięśni głównie kończyn, a w konsekwencji do ograniczenia ruchów. U dzieci najczęstszą przyczyną spastyczności jest mózgowe porażenie dziecięce, natomiast u dorosłych może być wywołana przez udar lub stwardnienie rozsiane. Przyczyną może być również pourazowe uszkodzenie części mózgu i rdzenia kręgowego (drogi korowo-rdzeniowej, tzw. szlaku piramidowego), które są odpowiedzialne za odruchy warunkowe. Sativex - nazwa handlowa preparatu farmaceutycznego produkowanego przez brytyjską firmę farmaceutyczną GW Pharmaceuticals. Uzyskał rozgłos jako pierwszy specyfik na bazie marihuany zarejestrowany w Europie. Lek dostępny jest na receptę w Kanadzie, a w Wielkiej Brytanii istnieje możliwość terapii w szczególnych warunkach. W Polsce jest dostępny od grudnia 2012 na receptę "różową", ze wskazaniem w celu łagodzenia umiarkowanych oraz ciężkich objawów spastyczności u pacjentów cierpiących na stwardnienie rozsiane, u których stosowanie innych leków okazało się nieskuteczne. Sztywność mięśni (łac. rigiditas) – wzmożenie napięcia typu pozapiramidowego. Dotyczy w jednakowym stopniu wszystkich grup mięśniowych, obserwuje się je również w spoczynku. Przy wykonywaniu ruchów biernych opór jest wyczuwalny cały czas (objaw rury ołowiowej) lub pojawia się skokami (objaw koła zębatego). Mechanizm sztywności polega według niektórych poglądów na stałym pobudzaniu komórek alfa w rogach przednich na bodźce ośrodkowe. Inne dane przemawiają za tym, że sztywność, podobnie jak spastyczność jest związana z wzmożeniem odruchów na rozciąganie wskutek nadczynności komórek gamma.

    Baklofen (łac. baclofenum) – lek spazmolityczny stosowany w leczeniu spastyczności, pochodna kwasu γ-aminomasłowego (GABA). Toksyna błonicza (toksyna błonicy) – toksyna wytwarzana przez pałeczki Corynebacterium diphteriae. Jej działanie prowadzi do wytworzenia błon rzekomych ściśle związanych ze skórą. Drobnoustroje wydzielają toksyny, same nie będąc inwazyjnymi. Toksyny wnikają do krwiobiegu i wykazują powinowactwo do nerek, serca, wątroby, i ośrodkowego układu nerwowego. Toksyna jest produkowana przez te maczugowce, które nabyły zdolność do jej wytwarzania w wyniku zakażenia ich bakteriofagiem B. Toksyna składa się z fragmentów:

    Ciągły wlew baklofenu do przestrzeni podpajęczynówkowej (ang. intrathecal baclofen therapy, IBT) – metoda leczenia spastyczności, do której wskazaniem jest brak efektów lub występowanie działań niepożądanych przy doustnym podawaniu baklofenu. Metoda pozwala obniżyć dawkę leku co najmniej 100-krotnie przy jednakowym efekcie terapeutycznym. Lek podawany jest przy pomocy prostego systemu składającego się z tytanowej pompy z rezerwuarem pojemności 18 lub 10 ml i silikonowego cewnika na stale wszczepionego do przestrzeni podpajęczynówkowej. Przed implantacją zestawu przeprowadza się test z baklofenem polegający na podaniu pojedynczej dawki 25–100 mg leku do przestrzeni podpajęczynówkowej drogą punkcji lędźwiowej. Parapareza – niedowład (poprzeczny) obu kończyn dolnych o charakterze spastycznym lub wiotkim. Spowodowany jest najczęściej uszkodzeniem rdzenia kręgowego.

    Gegenhalten (niem.) – objaw czynnego oporu stawianego przez pacjenta przy próbie poruszenia jego kończyny, wydający się pozostawać poza kontrolą woli pacjenta. Jest podtypem sztywności spastycznej spotykanym w chorobach jąder podstawy mózgu. Tetrapareza – niedowład wszystkich czterech kończyn, o charakterze spastycznym lub wiotkim. Przyczyną tego zaburzenia może być uszkodzenie pnia mózgu.

    Intoksykacja - zatrucie typu intoksykacji jest wynikiem działania toksyny wytworzonej w żywności przed jej spożyciem. Przykładem intoksykacji jest zatrucie jadem kiełbasianym, lub enterotoksyną gronkowcową. Bakterie uwalniają egzotoksyny do żywności i może zaistnieć sytuacja, kiedy drobnoustrój, który je wytworzył zginie na skutek różnych zabiegów technologicznych, w związku z czym jego wyizolowanie będzie niemożliwe, natomiast toksyna znajdująca się w produktach, wykazująca zwykle wyższą odporność na temperaturę będzie nadal szkodliwa dla organizmu.

    Jad dziobaka – toksyna zawierająca około 250 zidentyfikowanych związków chemicznych, wytwarzana przez dziobaki, które są jednym z niewielu gatunków jadowitych ssaków. Toksyna ta jest wytwarzana przez samce tego zwierzęcia, które posiadają na kończynach tylnych parę ostróg, którymi mogą wprowadzić tę substancję. Wywołuje ona silny ból, ale jest niegroźna dla życia człowieka.

    Zgorzel gazowa – zakażenie wywołane w większości przez bakterię Clostridium perfringens jak również Clostridium novyi, Clostridium septicum, Clostridium heamoliticum, Clostridium sordelli, która rośnie i rozwija się bardzo szybko w środowisku ubogim w tlen. Zwykle infekcji tej towarzyszą inne bakterie. Szczególnie podatne na zakażenie są tkanki o ubogim ukrwieniu. Bakteria atakuje i niszczy komórki organizmu w obszarze infekcji, która szerzy się błyskawicznie. W procesie tym bakterie uwalniają do tkanek gaz, który jest wyczuwalny palpacyjnie i widoczny w badaniu RTG. Ponadto bakterie uwalniają toksyny (włącznie z toksyną alfa), które uszkadzają narządy takie jak serce i nerki prowadząc do śmierci. W leczeniu oprócz antybiotykoterapii i opracowania chirurgicznego stosuje się hiperbarię tlenową. Gronkowiec złocisty (łac. Staphylococcus aureus) – gram-dodatnia bakteria występująca w jamie nosowo-gardłowej oraz na skórze ludzi i zwierząt. Nosicielstwo występuje szczególnie często pośród personelu szpitalnego, co ma szczególne znaczenie dla szerzenia się zakażeń wewnątrzszpitalnych. Gronkowce wytwarzają termoodporną enterotoksynę tylko w zakażonym produkcie spożywczym. Toksyna gronkowca jest bardzo odporna na działanie wysokiej temperatury, nie niszczy jej nawet gotowanie przez 30 minut. Optymalna temperatura do rozwoju gronkowca wynosi 37 °C. Zatrucia gronkowcem mają krótki okres inkubacji - średnio 2h. Zakażenie gronkowcem może prowadzić do: wymiotów, biegunki, spadku ciśnienia krwi, wstrząsu, a nawet śmierci. Gronkowce nie wytwarzające przetrwalników, łatwo giną przy ogrzewaniu. Natomiast enterotoksyna Staphylococcus aureus, odporna na ogrzewanie, może nie zostać rozłożona nie tylko w czasie gotowania, ale nawet pieczenia produktów uprzednio zakażonych. Przyczyną zatruć gronkowcowych mogą być różne produkty spożywcze takie jak: wędliny, potrawy mięsne, sałatki, ciastka, mleko i przetwory mleczne, kremy, chałwy, lody. Te ostatnie są dość częstą przyczyną zatruć wtedy, gdy mieszanka przeznaczona do zamrożenia nie została natychmiast schłodzona po pasteryzacji lub gdy rozmrożone lody zostały powtórnie zamrożone. Enterotoksyna obecna w produkcie spożywczym nie zmienia zwykle smaku ani zapachu tego produktu. Nie powoduje także bombażu konserw, ponieważ gronkowce nie wytwarzają gazu.

    Rehabilitacja pulmonologiczna jest to postępowanie medyczne polegające na stosowaniu indywidualnego, wielospecjalistycznego programu obejmującego rozpoznanie, leczenie, wsparcie psychologiczne i edukację chorych na przewlekłe choroby układu oddechowego związane ze zmniejszeniem wydolności czynnościowej lub obniżeniem jakości życia.

    Dodano: 23.09.2011. 10:19  


    Najnowsze