• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Eksperci: edukacja najważniejsza w profilaktyce raka szyjki

    01.09.2011. 00:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Odpowiednio prowadzona edukacja, mająca zmotywować kobiety do dbania o swoje zdrowie, odgrywa najważniejszą rolę w profilaktyce raka szyjki macicy - uważają eksperci Polskiej Koalicji na Rzecz Walki z Rakiem Szyjki Macicy.



    Nie przyniesie ona jednak efektów, jeśli równolegle nie dokona się szeregu zmian w systemie zdrowia, które poprawią dostęp polskich kobiet do profilaktyki i leczenia, podkreślali eksperci na spotkaniu grupy roboczej zajmującej się edukacją w ramach Koalicji RSM.

    "Zajmuję się rakiem szyjki od ponad 20 lat i nie zdawałem sobie sprawy, że w Polsce są kobiety, które nie wiedzą na czym polega cytologia" - powiedział dr Jerzy Giermek, dyrektor Centralnego Ośrodka Koordynującego Programy Wczesnego Wykrywania Raka Piersi oraz Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy. Jak dodał, wiele pań myli to badanie, będące podstawą w diagnostyce raka szyjki i zmian przedrakowych, z ogólną profilaktyką przeciwnowotworową. Nieraz zdarza się, że kobieta, u której diagnozuje się raka jajnika jest zaskoczona, bo "przecież robiła cytologię".

    Rak szyjki macicy jest w większości przypadków konsekwencją przewlekłego zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Rocznie diagnozuje się go u ok. 3400 Polek, z czego 30 proc. to kobiety młode, poniżej 50. roku życia. Jak ocenił dr Giermek, śmiertelność z powodu tego nowotworu wynosi w naszym kraju ok. 50 proc. i jest co najmniej trzykrotnie za duża (w odniesieniu do innych krajów Europy).

    Tymczasem, wcześnie wykrytego raka szyjki macicy można w pełni wyleczyć, a koszty takiej terapii - ekonomiczne i społeczne - są znacznie niższe. "Kobiety, które rozpoczynają leczenie we wczesnym stadium choroby mogą szybko wrócić do pracy i obowiązków domowych, a nawet zostać matkami" - podkreślił dr Giermek. Leczenie w stadium zaawansowanym, gdy trzeba dołączyć radioterapię, powoduje natomiast wielomiesięczne powikłania, które czasem są tak okaleczające, że kobiety wycofują się z życia zawodowego i przechodzą na rentę.

    Specjalista przypomniał, że zachorowania na raka szyjki macicy oraz występowanie jego inwazyjnej postaci można zredukować poprzez profilaktykę pierwotną (szczepienie przeciw HPV dziewcząt przed inicjacją seksualną w wieku 11-12 lat) oraz profilaktyce wtórnej, która polega na wykrywaniu tego nowotworu w postaci przedinwazyjnej w badaniu cytologicznym. Niestety, w Polsce na bezpłatne badania cytologiczne w ramach programu finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia zgłasza się ciągle bardzo mało kobiet - jedna na cztery uprawnione. Co więcej, lekarze podejrzewają, że jest to ciągle ta sama grupa.

    "Widocznie nie docieramy z naszym przekazem do kobiet ze wszystkich środowisk, na przykład z małych miejscowości i środowisk wykluczonych" - powiedział. Jego zdaniem, edukacja opracowana pod kątem poszczególnych grup kobiet mogłaby to zmienić.

    Jak oceniła koordynatorka Grupy Roboczej "Edukacja" prof. Antonina Ostrowska z Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, fakt, że rozesłano kilka milionów zaproszeń na cytologię nie znaczy, że było to robione dobrze. Być może były one opracowane nieadekwatnie do poziomu wykształcenia i możliwości percepcji, wieku i zachowań adresatek.

    "Nie możemy mówić do wszystkich w ten sam sposób. Powinniśmy wykorzystywać zróżnicowane narzędzia i kanały, w zależności od grupy odbiorców. Są kobiety, które czerpią takie informacje z mediów, ale są i takie, które potrzebują bezpośredniej rozmowy np. z pielęgniarką środowiskową, czy pracownikiem opieki społecznej. Z kolei do młodzieży najlepiej trafiają przekazy internetowe " - wtórowała jej Małgorzata Stelmach z Fundacji MSD dla Zdrowia Kobiet.

    Zdaniem Idy Karpińskiej, prezes Ogólnopolskiej Organizacji na Rzecz Walki z Rakiem Szyjki Macicy "Kwiat Kobiecości", należy też pamiętać, że komunikaty powinny być przekazywane prostym, przystępnym językiem, który zrozumie każda kobieta, zarówno ta lepiej, jak i słabiej wykształcona.

    Prof. Ostrowska zaproponowała, by edukacja została skierowana do kilku grup docelowych: ogółu populacji, w tym mężczyzn, którzy niestety zbyt rzadko interesują się zdrowiem kobiet, młodzieży, poszczególnych grup kobiet znajdujących się na różnych etapach życia, mających różny poziom świadomości zdrowotnej i wykształcenia, ale też lekarzy, pielęgniarek, samorządów, nauczycieli, pracowników społecznych, mediów.

    Eksperci podkreślali też, że edukacja na temat profilaktyki raka szyjki powinna być elementem ogólnie pojętej edukacji zdrowotnej, którą należy rozpoczynać od najmłodszych lat, już w rodzinie i kontynuować również w szkole.

    Wszyscy zgodzili się, że konieczne są zmiany systemowe, związane z dostępnością do profilaktyki i leczenia. "Jeśli kobieta zachęcona materiałami informacyjnymi będzie chciała pójść na cytologię i odbije się od ściany, to może już nigdy więcej nie wrócić do ginekologa. Dlatego tak ważne jest, aby wszystko ze sobą skoordynować" - powiedziała Barbara Jobda, Prezes Polskiego Stowarzyszenia Pielęgniarek Onkologicznych.

    Paweł Trzciński, prezes Polskiego Towarzystwa Edukacji o Zdrowiu przyznał, że spotyka kobiety, którym ginekolog nie umiał powiedzieć, co mają dalej zrobić, gdy dowiedziały się, że mają raka szyjki, tylko bezradnie rozłożył ręce. "Nie może tak być. Przekaz powinien być następujący: +Zbadaj się!!! Bez względu na to, co się stanie jesteś bezpieczna!!! Jeśli wynik będzie negatywny przebadaj się znów za jakiś czas. Jeśli będzie pozytywny - pomożemy Ci!!!+ I słowo musi stać się ciałem" - tłumaczył.

    Jak podsumował, wczesna profilaktyka ma sens tylko wtedy, kiedy dostępne jest wczesne leczenie.

    W najbliższym czasie odbędą się spotkania kolejnych Grup Roboczych Koalicji RSM, pracujących nad propozycjami rozwiązań w zakresie szczepień, cytologii, finansowania oraz rejestrów. Do końca 2011 r. koalicja chce przedstawić Ministerstwu Zdrowia plan kompleksowych zmian systemowych, które pozwolą zmniejszyć o 50 proc. umieralność polskich kobiet na raka szyjki i znacznie zredukować zapadalność na ten nowotwór do 2020 r.

    PAP - Nauka w Polsce, Joanna Morga

    jjj/ krf/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Rak szyjki macicy (łac. carcinoma cervicis uteri, ang. cervical cancer) – pierwotny nowotwór złośliwy szyjki macicy. Inwazyjnego raka szyjki macicy poprzedza stan zwany wewnątrznabłonkową neoplazją szyjki macicy (ang. cervical intraepithelial neoplasia, CIN, dawniej określany jako dysplazja szyjki macicy albo rak przedinwazyjny). CIN może ulegać progresji do raka inwazyjnego, sama nie stanowiąc zagrożenia dla zdrowia kobiety; stąd tak istotne jest wczesne wykrycie tych zmian w badaniu cytologicznym rozmazu z pochwowej części szyjki macicy. Zakażenie ludzkim wirusem brodawczaka (HPV) jest koniecznie do rozwinięcia się raka szyjki macicy prawie we wszystkich przypadkach. Dwa typy wirusa: 16 i 18 są odpowiedzialne za około 70% przypadków raka szyjki macicy. Szczepionka przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego – jest to szczepionka przeciwko wirusom HPV 16 i 18 (szczepionka dwuwalentna i czterowalentna), czyli najbardziej onkogennymi typami wirusa, odpowiedzialnymi za zwiększone prawdopodobieństwo zachorowania na raka szyjki macicy i raka prącia, oraz przeciwko wirusowom HPV 6 i 11 (tylko szczepionka czterowalentna), odpowiedzialnymi za powstawanie kłykcin kończystych.. Konizacja szyjki macicy – metoda diagnostyczna lub diagnostyczno-lecznicza wycięcia stożka tkanki z części pochwowej szyjki macicy. Rutynowo wykonuje się po niej wyłyżeczkowanie kanału szyjki. Wskazaniem do konizacji jest nieprawidłowy obraz cytologiczny, nieprawidłowy obraz histologiczny pobranego wcześniej bioptatu części pochwowej szyjki lub nieprawidłowy wynik kolposkopii.

    Historia powstania organizacji Kwiat Kobiecości jest nieodłącznie związana z chorobą nowotworową jej założycielki. Ida Karpińska w 2003 roku wygrała walkę z rakiem szyjki macicy. Żyje, ponieważ regularnie, co roku, wykonywała cytologię – „Taki mały prezent życia”. Skala Bishopa określa dojrzałość szyjki macicy do porodu naturalnego. Ocenia: położenie szyjki, konsystencję, ułożenie części przodującej płodu, rozluźnienie, rozwarcie.

    Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV, Human Papilloma Virus) – wirus z rodziny papillomawirusów. Istnieje około 100 typów tego wirusa, z których część może być przyczyną łagodnych zmian w postaci brodawek na skórze, część powstawania łagodnych zmian w postaci kłykcin kończystych, a część nowotworów złośliwych jak rak szyjki macicy i rak prącia. Objaw Pschyrembla – objaw wczesnej ciąży polegający na zmianie w konsystencji szyjki macicy wyczuwalnej przez ginekologa w badaniu per vaginam. Środkowa część szyjki tworzy w tym czasie twardy walec, a zewnętrzna część pozostaje miękka. Objaw opisał niemiecki ginekolog Willibald Pschyrembel; w piśmiennictwie niemieckim można spotkać nazwę Stock-Tuch-Zeichen (co w wolnym tłumaczeniu oznacza objaw "pałki i chustki").

    Zagadnienia medyczne dotyczące społeczności LGBT – kwestie zdrowotne oraz dostępu do opieki zdrowotnej lesbijek, gejów, biseksualistów i transseksualistów (LGBT) są odmienne w porównaniu do populacji ogólnej. Według organizacji Gay and Lesbian Medical Association oraz Centers for Disease Control and Prevention kwestie związane ze zdrowiem osób LGBT zasadniczo różniące się względem populacji ogólnej obejmują w szczególności częstsze zakażenia HIV, AIDS i innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową, niektóre nowotwory (w tym raka piersi oraz szyjki macicy), zapalenia wątroby, problemy ze zdrowiem psychicznym (depresja), uzależnienia (np. palenie papierosów) i nadużywanie substancji psychoaktywnych. Perimetrium (zwane również omaciczem) – błona surowicza zbudowana z nabłonka jednowarstwowego płaskiego (mesothelium). Jest to część otrzewnej, która pokrywa powierzchnię tylną odcinka nadpochwowego szyjki, cieśń, trzon, dno macicy oraz następnie powierzchnię przednią trzonu, skąd nie dochodząc do szyjki macicy na wysokości cieśni przerzuca się na pęcherz moczowy. Perimetrium leży na cienkiej warstwie tkanki łącznej włóknistej, przechodzącej z jednej strony w tkankę luźną więzadła szerokiego macicy, z drugiej łączącej się z błoną mięśniową macicy.

    Dodano: 01.09.2011. 00:33  


    Najnowsze