• Artykuły
  • Forum
  • Ciekawostki
  • Encyklopedia
  • Eksperci: mammografia obniża umieralność z powodu raka piersi

    07.10.2011. 00:33
    opublikowane przez: Redakcja Naukowy.pl

    Przesiewowe badania mammograficzne wykonywane co dwa lata wśród kobiet w wieku 50-69 lat są dziś najskuteczniejszą metodą wczesnego wykrywania raka piersi i zmniejszenia śmiertelności z jego powodu - mówili eksperci 30 września na konferencji prasowej w stolicy. Zorganizowano ją w ramach II Warszawskich Dni Ultrasonograficznych.

    "Mammografia spełnia wszystkie kryteria dobrego testu przesiewowego - jest czuła, swoista i powtarzalna. Oczywiście, ma wady, ale przecież nie ma badania idealnego. Na chwilę obecną nie ma innej alternatywy pozwalającej wcześnie wykrywać raka piersi i leczyć go w stadiach mniej zaawansowanych" - podkreśliła dr Ewa Dziewulska z Centrum Onkologii w Warszawie.

    Z wieloletnich doświadczeń krajów skandynawskich wynika, że przesiewowe badania mammograficzne pozwoliły zredukować umieralność z powodu raka piersi o 25-30 proc., zaznaczyła specjalistka.

    Jak przypomniała, w Polsce od 2006 r. prowadzone są bezpłatne badania mammograficzne, z których co dwa lata mogą korzystać panie w wieku 50-69. "Niestety, ciągle zgłasza się na nie za mało kobiet" - powiedziała dr Dziewulska.

    Z oficjalnych danych Centralnego Ośrodka Koordynującego Programy Wczesnego Wykrywania Raka Piersi oraz Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy wynika, że w 2010 r. na bezpłatne badania mammograficzne zgłosiło się 40 proc. uprawnionych pań.

    Jednak najnowsze statystyki zaprezentowane przez dr Dziewulską wskazują, że na dzień 1. września 2011 r. odsetek zgłoszeń wynosił tylko 12 proc.

    Zdaniem prof. Romualda Dębskiego z Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego w Warszawie, za mała zgłaszalność kobiet na przesiewowe badania mammograficzne jest główną przyczyną mniejszej skuteczności leczenia raka piersi w Polsce. Statystyki wskazują, że w USA oraz wielu krajach Europy Zachodniej odsetek zgonów z powodu tego nowotworu wynosi ok. 20 proc., natomiast w Polsce jest on dwukrotnie wyższy - ok. 40 proc. Ale na przykład w Szwecji, na mammografię zgłasza się ok. 90 proc. uprawnionych kobiet, podkreślił ginekolog.

    "Rak piersi jest najczęstszą przyczyną zgonów polskich kobiet z grupy wiekowej 30-50 lat. A musimy sobie zdać sprawę, że liczba nowych zachorowań na ten nowotwór będzie w przyszłości rosła" - zwrócił uwagę prof. Dębski. Wynika to z kilku przyczyn. Jedną z nich jest fakt, że coraz mniej kobiet decyduje się na dziecko przed 30. rokiem życia, a jak wskazują badania tylko urodzenie potomka przed 30-tką jest czynnikiem obniżającym ryzyko raka piersi. Ponadto, rośnie odsetek kobiet z nadwagą i otyłością, które zalicza się do czynników ryzyka tego nowotworu.

    Dlatego bardzo ważne jest, by zgłaszalność na badania mammograficzne wzrosła, podkreślał specjalista. "Gdyby udało się upowszechnić program badań przesiewowych wśród kobiet to skuteczność leczenia raka piersi w Polsce poprawiła by się zasadniczo" - powiedział.

    Jak przypomniał prof. Dębski, międzynarodowe badania, w których udział brały dwa polskie ośrodki, wykazały, że jeśli wykryje się raka piersi o średnicy poniżej 1,5 cm to odsetek wyleczeń wynosi nawet 90 proc., ale jeśli średnica przekracza 4 cm, to spada on do 40 proc. Wynika z nich również, że skuteczność leczenia raków piersi wykrytych w badaniach przesiewowych jest o 10 proc. wyższa niż tych, które zostają wykryte na podstawie objawów klinicznych.

    Od pewnego czasu w mediach pojawiają się informacje kwestionujące skuteczność i celowość przesiewowych badań mammograficznych. Jednak często opierają się one na pojedynczych doniesieniach, a nie uwzględniają całościowej wiedzy na ten temat, podkreślali eksperci obecni na spotkaniu.

    Według dr Dziewulskiej, międzynarodowe towarzystwa naukowe ciągle rekomendują te badania. Na przykład American Cancer Society zaleca, by kobiety wykonywały je corocznie od 40. roku życia. "W Polsce zalecamy, by kobiety z grupy wiekowej 40-50 lat poddawały się im co 1,5 roku i najlepiej, aby była to mammografia cyfrowa" - podkreśliła.

    Do 40 roku życia zaleca się generalnie badanie piersi metodą USG, a po 50-tce mammografię. Ale - jak podkreślił dr Maciej Postolski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego - wiele zależy też od utkania piersi. Jeśli mają one budowę bardziej gruczołową, to lepiej sprawdza się USG, a gdy przeważa utkanie tłuszczowe - mammografia.

    Bardzo ważne jest, by kobiety pamiętały, że na mammografię oraz mammografię rezonansu magnetycznego (badanie zalecane głównie kobietom obciążonym genetycznym ryzykiem raka piersi) powinno się wykonywać albo w trakcie miesiączki, albo zaraz po niej (generalnie w pierwszej fazie cyklu miesięcznego). "Chodzi o to, że w drugiej fazie cyklu piersi są bardziej obrzmiałe i wrażliwe na ucisk" - tłumaczył dr Postolski. A w przypadku mammografii rezonansu z powodu nagromadzenia w tkankach wody można uzyskiwać nawet 20-30 proc. wyników fałszywie pozytywnych. Jedynym badaniem, które można wykonywać niezależnie od cyklu jest USG.

    Prof. Dębski zwrócił też uwagę, że kobiety powinny się nauczyć tzw. samobadania piersi metodą palpacyjną i upominać się o takie badanie u swojego ginekologa. Niestety, nawet nie wszyscy specjaliści potrafią je wykonywać, podkreślił.

    PAP - Nauka w Polsce, Joanna Morga 

    jjj/ tot/bsz



    Czy wiesz ĹĽe...? (beta)
    Mammografia – radiologiczna metoda badania piersi u kobiet. Polega na wykonaniu serii zdjęć gruczołu przy użyciu promieni rentgenowskich. Jej zdolność do uwidoczniania szeregu charakterystycznych zmian pozwala na wczesne rozpoznanie raka piersi oraz innych patologii sutka, zanim staną się one jawne klinicznie. Implanty piersi – protezy stosowane w celu powiększenia rozmiarów kobiecych piersi z powodów kosmetycznych (tzw. augmentacja piersi, powiększenie piersi albo mammoplastyka z powiększeniem piersi) w celu odtworzenia brakującej usuniętej piersi (np. po mastektomii albo w wadach wrodzonych), a także w ramach zmiany płci. Według Amerykańskiego Towarzystwa Chirurgów Plastycznych, augmentacja piersi jest najczęściej wykonywanym kosmetycznym zabiegiem chirurgicznym w USA. W 2006 roku w tym kraju przeprowadzono 329000 takich zabiegów. Rak gruczołu sutkowego (rak piersi, łac. carcinoma mammae) – najczęstszy nowotwór gruczołu sutkowego. Na świecie rak gruczołu sutkowego jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet. W Polsce w 2002 roku stanowił blisko 13% rozpoznań nowotworów złośliwych płci. Rak sutka występuje także u mężczyzn, jest jednak rzadki; zwykle jest też późno rozpoznawany. Od lat 70. notowano na całym świecie wzrost zachorowań na raka sutka, tendencja utrzymywała się do lat 90. Zjawisko to mogło być spowodowane zarówno zmianami w stylu życia kobiet w krajach zachodnich, jak i wzrostem wykrywalności raka.

    Bałkanica - singel zespołu Piersi (w składzie: Dziadek, Mały, Manio, Asan, Hans, Erwin, Rospor) wydany w 2013 roku. To utwór zapowiadający płytę "Piersi i Przyjaciele 2". Świętokrzyskie Centrum Onkologii – lecznica w Kielcach, jedna z nowocześniejszych w Polsce. Prowadzi badania skriningowe, których celem jest jak najwcześniejsze wykrywanie nowotworów piersi, szyjki macicy i prostaty.

    Róża nowotworowa (łac. erysipelas carcinomatosum) - zaliczana do zespołów paraneoplastycznych. Jest to odczyn zapalny spowodowany szerzącymi się drogą naczyń chłonnych przerzutami nowotworowymi. Najczęściej dotyczy przerzutów wywodzących się z raka piersi. Prasowanie piersi (ang. "breast ironing"; franc. "repassage des seins") - praktyki stosowane przez matki w Kamerunie, zmierzające do zatrzymania lub opóźnienia rozwoju piersi u dorastających dziewcząt, a co za tym idzie opóźnienia rozpoczęcia przez nie współżycia seksualnego lub uniknięcia molestowania seksualnego. Najczęściej stosuje się ubijanie lub uciskanie piersi za pomocą gorących przedmiotów, np. moździerzy kuchennych, kamieni, bananów itp., czasem też masaż przy użyciu ziół. Ocenia się, że około jednej czwartej kobiet w Kamerunie zostaje poddanych tym zabiegom. Nie prowadzono dokładnych badań medycznych, lecz lekarze ostrzegają, praktyki takie są nie tylko bardzo bolesne, ale grożą powikłaniami, deformacjami piersi, uszkodzeniem tkanek, zaburzeniem laktacji itd.

    Gwiaździsta blizna (łac. cicatrix radiata, laesio radiata sclerosans, ang. radial scar, radial sclerosing lesion) – jedna z chorób proliferacyjnych sutka, w której zmiany przyjmują gwiaździsty kształt. Gwiaździsta blizna pojawia się najczęściej między 40. a 60. rokiem życia. W skład zmian mogą wchodzić rozrosty nabłonka, gruczolistość, włóknienie i torbiele. Nie jest pewne, czy gwiaździsta blizna zwiększa ryzyko raka sutka; sprawia natomiast duże trudności w diagnostyce różnicowej z rakiem zarówno w badaniu mamograficznym jak i histologicznym. Zaleca się usunięcie całości zmiany do badania histopatologicznego. Glukozynolany, glukozynolaty – grupa związków organicznych, należących do glikozydów, złożonych z reszty cukrowej, którą stanowi glukon i łańcucha bocznego - różnego dla różnych glukozynolanów.
    Glukozynolany występują naturalnie w roślinach, ich bogatym źródłem są rośliny z rodziny Brassicaceae. Badania naukowe dowodzą, że często spożywane glukozynolaty mogą zapobiegać rozwojowi raka piersi, prostaty, płuc i żołądka.

    Rak płuca (inaczej rak oskrzela) – najczęstszy nowotwór złośliwy, na który umiera rocznie na całym świecie 1,3 mln osób. Jest jednym z najgorzej rokujących nowotworów. Stanowi najczęstszą przyczynę zgonów z powodu raka u mężczyzn i jest na 2. miejscu pod tym względem u kobiet. Obecny stan wiedzy wskazuje na to, że największy wpływ na ryzyko zachorowania na raka płuca ma długoterminowe narażenie na wdychane karcynogeny, a zwłaszcza dym tytoniowy. Wydaje się, że w rzadkich przypadkach zachorowań na raka płuca u osób, które nigdy nie paliły do zachorowania dochodzi najczęściej przez połączenie czynników genetycznych oraz ekspozycji na bierne palenie. Poza tym radon oraz zanieczyszczenie powietrza, także mają wpływ na powstawanie raka płuca.

    Pektorał, napierśnik (z łac. pectus - pierś) – rodzaj biżuterii świeckiej lub religijnej noszonej na piersi, zapinanej od tyłu. Obecnie oznacza ozdobny krzyż noszony na piersi przez wyższe duchowieństwo.

    Kiła wrodzona – zakażenie krętkiem Treponema pallidum może nastąpić w każdym okresie ciąży, ale zmiany charakterystyczne dla kiły wrodzonej obserwuje się w przypadku zakażenia po 4 miesiącu ciąży, gdy zaczyna rozwijać się układ odpornościowy płodu. Wynika z tego, że patogeneza kiły wrodzonej zależna jest bardziej od odpowiedzi immunologicznej gospodarza niż od bezpośredniego szkodliwego wpływu T. pallidum. Ryzyko zakażenia płodu przez matkę chorą na kiłę wczesną wynosi 75–95% i zmniejsza się do około 35% jeżeli choroba trwa ponad 2 lata. Niewielkie ryzyko infekcji płodu dotyczy matek chorych na kiłę późną i utajoną. Natomiast zastosowanie odpowiedniego leczenia u matek przed 16 tygodniem ciąży powinno zapobiec zakażeniu płodu. Brak leczenia kiły u ciężarnej w 40% przypadków doprowadzi do śmierci płodu (częściej dochodzi do urodzeń martwych niż poronień), wcześniactwa, śmierci w okresie okołonoworodkowym lub rozwinięcia się objawów kiły wrodzonej. Przeprowadzone badania retrospektywne ujawniły, że u matek chorujących na kiłę ponad 2 lata 21% ciąż zakończyło się poronieniem lub urodzeniem martwego noworodka, 13% urodzeniem dziecka, która zmarło w pierwszych 2 miesiącach życia, 43% urodzeniem noworodka z cechami kiły wrodzonej a 23% urodzeniem zdrowego dziecka. Jak z powyższych danych wynika, najczęściej spotykaną sytuacją jest noworodek bez klinicznych cech choroby, ale z dodatnimi testami w kierunku kiły. W chwili obecnej uważa się, że wykonywanie testów w kierunku kiły we wczesnej ciąży jest uzasadnione ekonomicznie i zalecane wśród rutynowych badań w przebiegu ciąży. W grupach wysokiego ryzyka badania przesiewowe powinny być powtórzone także w III trymestrze ciąży jak i przy porodzie. Rak szyjki macicy (łac. carcinoma cervicis uteri, ang. cervical cancer) – pierwotny nowotwór złośliwy szyjki macicy. Inwazyjnego raka szyjki macicy poprzedza stan zwany wewnątrznabłonkową neoplazją szyjki macicy (ang. cervical intraepithelial neoplasia, CIN, dawniej określany jako dysplazja szyjki macicy albo rak przedinwazyjny). CIN może ulegać progresji do raka inwazyjnego, sama nie stanowiąc zagrożenia dla zdrowia kobiety; stąd tak istotne jest wczesne wykrycie tych zmian w badaniu cytologicznym rozmazu z pochwowej części szyjki macicy. Zakażenie ludzkim wirusem brodawczaka (HPV) jest koniecznie do rozwinięcia się raka szyjki macicy prawie we wszystkich przypadkach. Dwa typy wirusa: 16 i 18 są odpowiedzialne za około 70% przypadków raka szyjki macicy.

    Dodano: 07.10.2011. 00:33  


    Najnowsze